images
UN
UN
ခရီးမေဝးအနီးေလးျဖစ္လာေတာ့မည့္ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ ပေပ်ာက္ေရးသို႔
လင္းသစၥာ Wednesday, 30 January 2019
ကြၽႏု္ပ္တို႔ႏိုင္ငံသည္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္သစ္ျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈသို႔ ေရွး႐ႈေနသည့္အခ်ိန္ ျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈသည္ ျပည္သူလူထု၏ က်န္းမာၾကံ့ခိုင္မႈ၊ ဥာဏ္ အေျမာ္အျမင္ျပည့္ဝမႈတို႔အေပၚ တည္မွီ ေနသည္ျဖစ္ေပရာ ႏိုင္ငံသားတိုင္း ေရာဂါ ဘယကင္းစြာျဖင့္ က်န္းမာေစရန္အတြက္ က်န္းမာေရးအသိပညာ ျမင့္မားစြာရွိေန ရန္ အေရးႀကီးပါသည္။ က်န္းမာေရး အသိပညာ ျမင့္မားတိုးတက္လာသည္ႏွင့္ အမွ် လူတစ္ဦးခ်င္းစီက မိမိကိုယ္တိုင္ က်န္းမာေစရန္ အသိတရားျဖင့္ ထိန္း သိမ္းလာႏိုင္မည္ျဖစ္ၿပီး မိသားစုႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္တို႔ကိုလည္း က်န္းမာေသာ လူေနမႈဘဝသို႔ တြန္းအားေပး ပံ့ပိုးသြား ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ မ်ဳိးဆက္ သစ္တို႔အတြက္ က်န္းမာေသာ လူေနမႈ ဘဝ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ေကာင္းေမြအျဖစ္ ခ်န္ရစ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
က်န္းမာျခင္းဆိုသည္မွာ ခႏၶာကိုယ္ ခ်ဳိ႕ယြင္းမႈကင္း၍ ေရာဂါဘယကင္းရွင္း ႐ုံသာမက ကိုယ္၏ က်န္းမာျခင္း၊ စိတ္ ၏ခ်မ္းသာျခင္း၊ လူမႈေရးသုခႏွင့္ ျပည့္ စံုျခင္းတို႔ကို ဆိုလိုပါသည္။ က်န္းမာေရး ႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာန၏ ရည္မွန္း ခ်က္ျဖစ္ေသာ လူတိုင္းသက္တမ္းေစ့ အသက္ရွည္စြာေနႏိုင္ေရးႏွင့္ လူတိုင္း ေရာဂါဘယ ကင္းေဝးႏိုင္ေရးအတြက္ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ ငန္းႏွင့္ ကုသေရးလုပ္ငန္းတို႔ကိုပါ အရွိန္ အဟုန္ႏွင့္ ဟန္ခ်က္ညီညီ တိုးတက္ ေကာင္းမြန္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ အခ်ိန္လည္း ျဖစ္ေပသည္။
ကူးစက္မ်က္စိေရာဂါျဖစ္ေသာ မ်က္ ခမ္းစပ္ေရာဂါ(Trachoma) သည္ ယခင္ က မ်က္စိကြယ္ျခင္းကို အဓိကျဖစ္ေစ ေသာ အေၾကာင္းတစ္ရပ္အျဖစ္ ရပ္တည္ ခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခါ ျဖစ္ပြားမႈအနည္း ဆံုးသို႔ ေရာက္ရွိလာၿပီျဖစ္၍Trachoma Elimination အဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိရန္ အတြက္ ေရာဂါသစ္ျဖစ္ပြားမႈႏွင့္ ယင္း ၏ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ေသာ မ်က္ေတာင္ စိုက္မ်က္ေမြးစူးေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈကိုပါ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေသာအဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ယခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ ေနျပည္ေတာ္၊ ေရႊျပည္ ေတာ္ဟိုတယ္၌ Pre-Survey Workshop For Trachoma Elimination အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲကို က်င္းပခဲ့ေပသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီး (WHO) မွ ခ်မွတ္ထားေသာ Vision 2020 စီမံခ်က္၏ အဓိကရည္မွန္း ခ်က္ျဖစ္ေသာ သကၠရာဇ္ ၂ဝ၂ဝ တြင္Elimination of Avoidable Blindness ရရိွရန္အတြက္ မ်က္ခမ္းစပ္ႏွင့္မ်က္မျမင္ ကာကြယ္ေရးစီမံကိန္းသည္ အဓိက အခန္းက႑မွ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိွ သည္။
မ်က္ခမ္းစပ္ႏွင့္ မ်က္မျမင္ကာကြယ္ ေရးစီမံကိန္းကို ၁၉၆၄ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ဤစီမံကိန္းသည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၌ မ်က္စိေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး စီမံကိန္းခ်ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ ပထမဆံုး ေသာ လုပ္ငန္းတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ပါသည္။
ကူးစက္မႈေၾကာင့္ မ်က္စိကြယ္မႈကို အဓိကျဖစ္ေစေသာ ဇာတ္ေကာင္ျဖစ္ သည့္ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ (Trachoma) အေၾကာင္းကို အလ်ဥ္းသင့္၍ ဦးစြာတင္ ျပလိုပါသည္။


ကမၻာတစ္ဝန္းတြင္ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာ ဂါျဖစ္ပြားလ်က္ရိွေသာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၅၇ ႏိုင္ငံရိွၿပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္လည္း တစ္ခု အပါအဝင္ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။
သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူသားမ်ား သည္ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါေၾကာင့္လည္း ေကာင္း၊ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ေလ့ရိွေသာ မ်က္ေတာင္စိုက္ မ်က္စိေမြးစူး (Emtro-pion and Trichiasis) ေၾကာင့္ မ်က္စိ မႈန္၊ မ်က္စိကြယ္ (Irreversible Visual Impairment & Blindness) ျဖစ္ေပၚခံ စားေနရေပသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ ဝန္းက်င္က ျမန္မာႏုိင္ငံအလယ္ပိုင္း ေဒသသည္ မိုးေခါင္ဖုန္ထူေဒသျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ ေခ်ာက္၊ ျမင္းျခံ၊ ပခုကၠဴ၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၊ မိတၴီလာ၊ မႏၲေလး၊ မင္းဘူး၊ မေကြး အစရိွေသာ ေဒသမ်ား တြင္ ကူးစက္ႏိုင္ေသာ မ်က္ခမ္းစပ္ျဖစ္ ပြားမႈ (Active Trachoma) (၄၃)ရာခိုင္ ႏႈန္းခန္႕ရိွခဲ့ၿပီး မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါသည္ မ်က္မျမင္ျဖစ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစခဲ့ေသာ အဓိကမ်က္စိကူးစက္ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ ပါသည္။
မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါသည္ အသက္ (၁ဝ)ႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားတြင္ အျဖစ္ မ်ားၿပီး၊ တစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ ကူးစက္မႈ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ယင္းေရာဂါပိုး၏ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ေသာ မ်က္ခြံအတြင္း သို႔ ကုပ္ဝင္၍ မ်က္ေတာင္စိုက္ျခင္း (Trichiasis) ႏွင့္ မ်က္ၾကည္လႊာေပၚတြင္ အျပင္တိမ္ျဖစ္သည္တို႔ကိုေတြ႕ရပါသည္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ အမ်ဳိးသားမ်ား ထက္ ပိုမိုျဖစ္ပြားသည္ကို ေလ့လာေတြ႕ရိွ ရသည္။
မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါသည္ မ်က္ခမ္း စပ္ေရာဂါပိုး (Clamydiae အႏြယ္ဝင္Trachomatis ပိုး) ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ယင္းပုိးမ်ား မ်က္စိ၏ မ်က္ေျမႇးပါး အတြင္းသုိ႔ ဝင္ေရာက္ျခင္းမွ စတင္ျဖစ္ ေပၚျခင္းျဖစ္သည္။ မ်က္ေျမႇးပါး မ်က္ ရည္ၾကည္မ်ား ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ အထက္ မ်က္ခြံအတြင္းပုိင္း မ်က္ေျမႇးပါးႏွင့္ မ်က္ဝန္း အေပၚပုိင္းတုိ႔တြင္ ၾကာဆူး ကေလးမ်ား ေပၚေပါက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း တြင္ ၾကာဆူးေနရာ၌ အမာရြတ္မ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည္။ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား မွာ ေရာဂါသက္တမ္းႏွင့္ ေရာဂါျပင္း ထန္မႈ အေျခအေနမ်ားေပၚတြင္ မူတည္ ၿပီး အႏုအရင့္ကုိလုိက္၍ အဆင့္မ်ား ခြဲထားပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ မ်က္စိယားယံျခင္း၊ မ်က္ဝတ္ထြက္ျခင္း၊ မ်က္ရည္ယုိျခင္း၊ ခုိးလုိ႔ခုလုခံစားရျခင္း စေသာလကၡဏာမ်ားကုိ ခံစားရပါသည္။ ၄င္းမ်က္စိကုိစစ္ေဆးၾကည့္လွ်င္ ေအာက္ ပါ လကၡဏာမ်ားကုိေတြ႕ရွိရသည္။
(၁)Trachoma Follicle (TF) - အေပၚမ်က္ခြံအတြင္းမ်က္ေျမႇးေပၚတြင္ သာကူေစ့သဏၭာန္ ၾကာဆူးမ်ား ရွိသည္။
(၂)Trachomatous Inflammation (TI) - မ်က္ေျမႇးအတြင္းရွိ ေသြး ေၾကာမ်ား ႀကီးထြားၿပီး ကတီၱပါစ သဏၭာန္ နီျမန္းေဖာင္းၾကြေရာင္ရမ္း လာမည္။
(၃)Trachomatous Conjumctival Scarring (TS) - မ်က္ေျမႇးေပၚရွိ ၾကာဆူးကေလးမ်ား ေပ်ာက္သြား ေသာအခါ ယင္းတုိ႔ေနရာတြင္ အမာရြတ္မ်ားေပၚလာမည္။
(၄)Trachomatous Trichiasis (TT)- မ်က္ခြံအတြင္းသုိ႔ ကုပ္ဝင္၍ မ်က္ေတာင္စုိက္ေနသည္ကုိ ေတြ႕ရ မည္။
(၅) Corneal Opacity (CO) - မ်က္ ခမ္းစပ္ေၾကာင့္ မ်က္ၾကည္ေပၚတြင္ အျပင္တိမ္ျဖစ္သည္ကုိ ေတြ႕ရမည္။
ဤအဆင့္(၄)တြင္ ေရာဂါ ဆက္ လက္ ျဖစ္ပြားမႈမရွိဘဲေနလွ်င္ အျခား သူတုိ႔လည္း မကူးစက္ႏုိင္ေတာ့ပါ။ သုိ႔ရာ တြင္ ယခင္ေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္း၊ ျပင္းထန္ မႈ အေျခအေန၊ အျခားေရာဂါပုိးမ်ား ဝင္ ေရာက္ျခင္းႏွင့္ ေဆးဝါးကုသမႈ ခံယူျခင္း အေျခအေနေပၚတြင္မူတည္ၿပီး အနာရြတ္ အနည္းငယ္သာရွိသူ၊ မ်က္ခြံကုပ္သူ၊ မ်က္ေတာင္စုိက္သူ၊ မ်က္ေၾကာေသသူ၊ အျပင္တိမ္ျဖစ္သူ စသည္ျဖင့္ အမ်ဳိးမ်ဳိး ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ မ်ား ရရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ အခ်ိန္ မီစနစ္တက် ကုသမႈမခံယူလွ်င္ မ်က္စိ ကြယ္ႏုိင္သည္။
၁၉၉၈ခုႏွစ္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ ညီလာခံမွ သကၠရာဇ္ ၂ဝ၂ဝ တြင္ ကမၻာ ေပၚမွ မ်က္စိကြယ္ေစေသာ မ်က္ခမ္းစပ္ ေရာဂါ ပေပ်ာက္ရန္အလို႔ငွာ (Global Elimination of Trachoma)G.E.T 2020 ကိုခ်မွတ္ၿပီး ကုသေရးနည္းဗ်ဴဟာ အျဖစ္SAFE Strategy ကို ခ်မွတ္ခဲ့ပါ သည္။
S= Surgery for Trichiasis မ်က္ ေတာင္စိုက္ ေဝဒနာခြဲစိတ္ ကုသျခင္း။
A= Antibiotic to treat မ်က္စဥ္း ေဆးဝါးျဖင့္ကူးစက္မ်က္ခမ္း စပ္ကို ကုသျခင္း။
F = Facial Cleanliness မ်က္စိ ႏွင့္ မ်က္ႏွာအားသန္႔ရွင္းေပး ျခင္း (မ်က္ႏွာသစ္ျခင္း)။
E = Enviromental Improvement ပတ္ဝန္းက်င္ သန္႔ရွင္း ေရးလုပ္ငန္းတိုးျမႇင့္ေပးျခင္း (ေရေကာင္းေရသန္႔ရရွိေရး၊ ယင္လံုအိမ္သာတည္ေဆာက္ ေရး၊ အမႈိက္စနစ္တက်စြန္႔ပစ္ ျခင္း)။
ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ SAFE နည္း ဗ်ဴဟာကို ပဏာမက်န္းမာေရးေစာင့္ ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ခ်က္ (Primary Health Care Approach) P.H.C ႏွင့္ ထည့္သြင္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္။
၁၉၈၄ခုႏွစ္တြင္ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ သာမကဘဲ အျခားကာကြယ္ကုသလို႔ ရသည့္မ်က္စိေရာဂါမ်ားကိုပါ ကာကြယ္ ကုသေပးႏုိင္ရန္ စီမံကိန္းဌာနမ်ားကို တိုးခ်ဲ႕ၿပီး မ်က္ခမ္းစပ္ႏွင့္ မ်က္မျမင္ ကာကြယ္ေရးစီမံကိန္းအျဖစ္ စတင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါ သည္။ မ်က္မျမင္ကာကြယ္ေရး လုပ္ငန္း မ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ရန္အတြက္ ၂ဝ၁၇ မွ ၂ဝ၂၁ အထိ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ငါးႏွစ္စီမံကိန္းကို ေရး ဆြဲၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိပါသည္။
ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ႀကီးမွ မ်က္ ခမ္းစပ္ေရာဂါကင္းစင္ေၾကာင္းေၾကညာ ႏိုင္ရန္ စံႏႈန္းမ်ားသတ္မွတ္ထားပါသည္။ စံႏႈန္းမ်ားမွာ တစ္ႏွစ္မွ ကိုးႏွစ္အၾကား ကေလးငယ္မ်ား၏ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ႏႈန္း ငါးရာခိုင္ႏႈန္းေအာက္သို႔ က်ဆင္းရန္ႏွင့္ မ်က္ေတာင္စိုက္ မ်က္ ေတာင္ေမြးစူး ေရာဂါျဖစ္ပြားႏႈန္း သုည ဒသမ ၁ရာခိုင္ႏႈန္းေအာက္သို႔ က်ဆင္း ရန္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ကမၻာ့က်န္းမာ ေရးအဖြဲ႕ႀကီး၏ လမ္းညႊန္ခ်က္အတိုင္း ''အမ်ဳိးသားအျမင္သန္စြမ္းေရးေမွ်ာ္မွန္း ခ်က္''(National Vision 2020)အစီ အစဥ္ကို ၂ဝဝဝျပည့္ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ လ ၁ဝရက္ေန႔တြင္ စတင္ခ်မွတ္ ေဆာင္ ရြက္ခဲ့ပါသည္။ အဓိကရည္မွန္းခ်က္မွာ ၂ဝ၁၉ ခုႏွစ္မွာ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ အပါ အဝင္ ကာကြယ္ကုသ၍ ရႏိုင္ေသာ အျမင္အာ႐ံု ခ်ဳိ႕တဲ့ေစႏိုင္သည့္ မ်က္စိ ေရာဂါမ်ား၏ ၂၅ရာခိုင္ႏႈန္းကို ေလွ်ာ့ခ် ေပးႏိုင္ရန္ႏွင့္ မ်က္စိကြယ္ႏႈန္းကို သုည ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေအာက္ ေလ်ာ့က် သြားေစရန္ ျဖစ္ပါသည္။
မ်က္ခမ္းစပ္ႏွင့္ မ်က္မျမင္ကာကြယ္ ေရးစီမံကိန္းအေနျဖင့္ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကိုေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ရန္အတြက္ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအေနျဖင့္ ၂ဝဝဝျပည့္ႏွစ္ မွ ၂ဝ၁၇ခုႏွစ္အထိ Tetracycline မ်က္ စဥ္း(ရွစ္သိန္းခြဲခန္႔)ေပးႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ကူး စက္မ်က္ခမ္းစပ္ျဖစ္ပြားသူ ၅၇၅၂ဝ အား ကုသေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး မ်က္ေတာင္စိုက္ မ်က္ ေမြးစူး လူနာေပါင္း ၃ဝ၆၄၄ ဦးအား ခြဲစိတ္ကုသေပးႏိုင္ခဲ့ပါသည္။
သို႔ျဖစ္ပါ၍ မ်က္မျမင္မႈကို အဓိက ျဖစ္ေစခဲ့သည့္ ကူးစက္မ်က္ခမ္းစပ္ႏွင့္ ယင္းေၾကာင့္ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ေပၚသည့္ မ်က္ေတာင္စိုက္မ်က္ေမြးစူးေရာဂါမ်ားကို ႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရက်န္းမာေရးႏွင့္ အား ကစားဝန္ႀကီးဌာန၊ မ်က္စိအထူးကု ဆရာဝန္မ်ား၊ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ား၊ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕အပါအဝင္ ႏုိင္ငံတကာ (INGO) အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွ အစိုးရ မဟုတ္ေသာလူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႕ (NGO) မ်ားႏွင့္ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုး ပူးေပါင္း ပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ၾကမည္ဆိုပါက မ်ား မၾကာမီ ကာလအတြင္း စကၡဳအလင္း ဆံုး႐ႈံးမႈကို ျဖစ္ေစခဲ့ေသာ မ်က္ခမ္းစပ္ ေရာဂါ (Trachoma) ကို အမိေျမေပၚမွ ပေပ်ာက္ ကင္းစင္သြားေစရန္အတြက္ ဝိုင္းဝန္းကူညီေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ တိုက္တြန္း ႏိႈးေဆာ္အပ္ပါသည္။