images
UN
UN
စက္႐ုံမ်ား၏ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးႏွင့္ က်န္းမာေရး႐ႈေထာင့္
မ်ဳိးသက္ႏိုင္(ေရႊျပည္သာ) Tuesday, 12 February 2019
ယေန႔ တိုးတက္ေနေသာ သိပၸံေခတ္ ႀကီးတြင္ လက္မႈစြမ္းအားက႑မွ စက္မႈ စြမ္းအားက႑သို႔ တိုးတက္ေျပာင္းလဲ ေရာက္ရွိလာသည္။ ထုတ္လုပ္မႈစြမ္းအင္ အရည္အေသြးျမင့္မားတိုးတက္လာသည္။ လူအားထက္ စက္အားကို ပိုမိုအသံုးျပဳ လာၾကသည္။ ဓာတုေဗဒဆိုင္ရာ ပစၥည္း မ်ားကို အလြန္အကြၽံသံုးစြဲလာၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာရသည္။
ယေန႔ကမၻာႀကီးေပၚရွိ လူသားအားလံုး ကို စိန္ေခၚေနေသာ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာ မႈ၊ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈမ်ား၏ ပဓာန က်သည့္ အေၾကာင္းတရားမ်ားထဲတြင္ စက္႐ုံမ်ားမွ ထုတ္လႊတ္ေသာ ဓာတ္ေငြ႕ မ်ားက အဓိကျဖစ္ေၾကာင္းကို ၁၉ ရာစု အစပိုင္းမွစတင္၍ ရာသီဥတုႏွင့္သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ေလ့လာေရး ပညာရွင္မ်ား က သတိျပဳမိလာၾကသည္။ စက္႐ုံမ်ားမွ ထုတ္လႊတ္ေသာဓာတ္ေငြ႕မ်ားက ေလထု အတြင္းမွတစ္ဆင့္ ေရထုႏွင့္ ေျမထုတို႔ ျဖင့္ ထိေတြ႕ကာ ဤကမၻာေျမေပၚတြင္ မွီတင္းေနထိုင္ၾကေသာလူသားမ်ားအတြက္ ႀကီးမားေသာ က်န္းမာေရးထိခိုက္မႈ ဆိုင္ရာ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ရင္ဆိုင္လာၾကရသည္။ ျမန္မာျပည္တြင္ ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းေၾကာင့္ ငါးႏွစ္ ေအာက္ ကေလးငယ္မ်ား အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ားျဖင့္ ေသ ဆံုးမႈႏႈန္းထား ျမင့္မားလ်က္ရွိပါသည္။

ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓာတ္ေငြ႕
*********************************
ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ဆိုးရြားႏိုင္ပါ သည္။ အပူလႈိင္းျဖတ္သန္းသျဖင့္ ကမၻာ ႀကီးကို ပူေႏြးလာေစၿပီး အိုဇုန္းလႊာကို ပ်က္စီးေစပါသည္။
ေရခိုးေရေငြ႕မ်ားႏွင့္ ေပါင္းစပ္ၿပီး ကာဗြန္အက္စစ္အျဖစ္ႏွင့္ အက္စစ္မိုးရြာေစႏိုင္ပါသည္။ ပင္လယ္ ေရမ်က္ႏွာျပင္ကို ျမင့္တက္ေစႏိုင္ပါ သည္။ သစ္ပင္သစ္ေတာတို႔၏ ရွင္သန္မႈ ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါသည္။ ကာဗြန္ဒိုင္ ေအာက္ဆိုဒ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ႐ွဴ႐ႈိက္မိသူ မ်ားအတြက္အသက္႐ွဴက်ပ္ျခင္း၊ အသက္ ႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေဝဒနာမ်ားႏွင့္ ေသြးလည္ပတ္မႈ၊ ေသြးသန္႔စင္ျခင္း လုပ္ ငန္းမ်ားကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါသည္။

ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓာတ္ေငြ႕
**********************************
ဓာတ္ေငြ႕မ်ား ေလထုအတြင္း ပ်ံ႕ႏွံ႕ လွ်င္ ပတ္ဝန္းက်င္ ငါးမိုင္အတြင္း အက္ စစ္မိုးရြာေစ၍ သဘာဝသစ္ပင္သစ္ေတာ ႏွင့္ စိုက္ပ်ဳိးသီးႏွံမ်ားကို ပ်က္စီးဆံုး႐ႈံး ေစႏိုင္ပါသည္။ အင္းအိုင္ေခ်ာင္းေျမာင္း အတြင္း ေပ်ာ္ဝင္၍ ေရသတၱဝါမ်ားကို ေသေက်ပ်က္စီးမ်ဳိးသုဥ္းေစႏိုင္ပါသည္။ ေျမႀကီးထဲ စိမ့္ဝင္ပါက အခ်ဥ္ဓာတ္လြန္ ကဲၿပီးလွ်င္ စိုက္ပ်ဳိးေျမမ်ားကို ပ်က္စီး ေစႏိုင္ပါသည္။ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ ဆိုဒ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ႐ွဴ႐ႈိက္မိသူမ်ားအတြက္ လည္ေခ်ာင္းႏွင့္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္း မ်ားကို ထိခိုက္ေစပါသည္။ အဆုတ္၏ အလုပ္လုပ္ႏိုင္စြမ္းရည္က်ဆင္း၍ အဆုတ္ ေရာင္ေရာဂါႏွင့္ ပန္းနာရင္က်ပ္ ေရာဂါ မ်ားကို ျဖစ္ပြားေစပါသည္။ ကိုယ္ဝန္ ေဆာင္ မိခင္မ်ား ႐ွဴ႐ႈိက္မိပါက ေပါင္ မျပည့္ေသာ ကေလးမ်ားကို ေမြးဖြားေစ ႏိုင္ပါသည္။

ႏိုက္ထ႐ုိဂ်င္ဓာတ္ေငြ႕
**********************
အက္စစ္မိုးရြာသြန္းႏိုင္သျဖင့္ သစ္ ပင္ သစ္ေတာစိုက္ပ်ဳိးသီးႏွံမ်ားကို ထိခိုက္ ပ်က္စီးေစပါသည္။ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္ မ်ားတြင္ အခ်ဥ္ဓာတ္ လြန္ကဲေစသျဖင့္ ေရသတၱဝါမ်ား ေသေက်ပ်က္စီး မ်ဳိး သုဥ္းေစႏိုင္ပါသည္။ ျမဴခိုးမႈန္မ်ားကို ျဖစ္ ေပၚေစႏိုင္သျဖင့္ အျမင္စြမ္းအားကို ဒုကၡ ေပးႏိုင္ပါသည္။ ေျမျပင္ေပၚက်ေရာက္ ပါက ေျမဆီလႊာဖြဲ႕စည္းမႈကုိ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေစႏုိင္သျဖင့္ သီးႏွံျဖစ္ထြန္းမႈ ကုိ ထိခုိက္ေစႏုိင္ပါသည္။ ႏုိက္ထ႐ုိဂ်င္ ဓာတ္ေငြ႕ကုိ ႐ွဴ႐ႈိက္မိပါက အသက္႐ွဴ က်ပ္ျခင္း၊ ေခါင္းအုံ ေခါင္းကုိက္ျခင္း၊ ျပန္မေကာင္းႏုိင္ေသာ အဆုတ္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြားျခင္း၊ ပုံမွန္ေသြးလည္ပတ္မႈကုိ ထိခုိက္ေစၿပီး ေသြးႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါမ်ားကုိ ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ပါသည္။

ကာဗြန္မုိေနာက္ဆုိဒ္ဓာတ္ေငြ႕
******************************
ေလထဲမွ ေရခုိးေရေငြ႕မ်ားႏွင့္ေပါင္း စပ္ကာ အက္စစ္အေပ်ာ့စားျဖစ္ၿပီး အက္ စစ္မုိးရြာေစပါသည္။ ပတ္ဝန္းက်င္ သစ္ ပင္သီးႏွံစုိက္ခင္းမ်ားကုိ ထိခုိက္ပ်က္စီး ေစႏုိင္သည့္အျပင္ ေခ်ာင္းေျမာင္းေရကန္ မ်ားအတြင္း က်ေရာက္ပါက ေရ၏ အခ်ဥ္ဓာတ္ကုိ လြန္ကဲေစၿပီးလွ်င္ စုိက္ ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိ ထိခိုက္ေစႏုိင္ပါ သည္။ ကာဗြန္မုိေနာက္ဆုိဒ္ဓာတ္ေငြ႕ကုိ ႐ွဴ႐ႈိက္မိပါက အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္း လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ထိခုိက္ၿပီး အသက္႐ွဴမဝ ျခင္းကုိ ျဖစ္ေစပါသည္။ ပမာဏမ်ား ျပားစြာ႐ွဴ႐ႈိက္မိပါက ခ်က္ခ်င္းအသက္႐ွဴ ရပ္၍ ေသဆုံးေစႏုိင္ပါသည္။


ဟုိက္ဒ႐ုိကာဗြန္ဓာတ္ေငြ႕
**************************
ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ဓာတ္ေငြ႕ကဲ့သုိ႔ ပင္ ကမၻာႀကီးပူေႏြးေအာင္ ျပဳလုပ္ေပး ႏုိင္ပါသည္။ ကမၻာ့ေလထုပူေႏြးမႈေၾကာင့္ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္သင့္မႈမွ ကမၻာႀကီး ကုိ အကာအကြယ္ေပးထားေသာ အုိဇုန္း လႊာကုိ ပ်က္စီးေပါက္ၿပဲေစႏုိင္ပါသည္။ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ထိေတြ႕မႈ မ်ားျပား ပါကအေရျပားကင္ဆာျဖစ္ေစႏုိင္ပါသည္။
ဟုိက္ဒ႐ုိဂ်င္ကလုိ႐ုိက္ဓာတ္ေငြ႕
႐ွဴ႐ႈိက္မိသူမ်ားသည္ အစာအိမ္ေရာ ဂါ၊ ေလျပြန္ေရာင္ေရာဂါ၊ အေရျပားေရာ ဂါမ်ား ျဖစ္ပြားေစျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္ ျခင္းတုိ႔ကုိ ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ပါသည္။

ဟုိက္ထ႐ုိဂ်င္ဖလုိ႐ုိက္ဓာတ္ေငြ႕
*******************************
ျပင္းထန္ေသာ အသက္႐ွဴလမ္း ေၾကာင္း ပ်က္စီးမႈကုိျဖစ္ေပၚေစပါသည္။
အလြန္ေသးငယ္ေသာ ေလလြင့္ညစ္ညမ္း အမႈန္မ်ား
အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆုိင္ရာ ေရာ ဂါမ်ားျဖစ္သည့္ အသက္႐ွဴက်ပ္ျခင္း၊ ပန္းနာရင္က်ပ္ေရာဂါမ်ားႏွင့္ အဆုတ္ ေရာဂါ၊ ႏွလုံးခုန္ႏႈန္းမမွန္ျခင္း၊ အဆုတ္ ေရာင္၊ အဆုတ္ပြ၊ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါမ်ားကုိ ရရွိေစႏုိင္ပါသည္။ ၄င္း အမႈန္႔မ်ားသည္ တျဖည္းျဖည္း ေရတြင္ ေပ်ာ္ဝင္ၿပီးလွ်င္ စုိက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ ေရသတၱဝါေပါက္ပြားရွင္သန္ေရး တုိ႔ကုိ ထိခုိက္ပ်က္စီးေစပါသည္။
အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ ႏွစ္စဥ္အေမရိကန္လူမ်ဳိး သုံးေသာင္း၏ သက္တမ္းကုိ တုိေစေၾကာင္းျဖင့္ သိရွိရ ပါသည္။

ျပဒါးေငြ႕
********
အလြန္တည္ၿမဲေသာ ျဒပ္စင္ျဖစ္ၿပီး လွ်င္ ေက်ာက္မီးေသြးကုိ မီး႐ႈိ႕ရာမွ ထြက္ လာေသာ ျပဒါးေငြ႕မ်ားသည္ အပူခ်ိန္ မေျပာင္းလဲဘဲ ျပဒါးအေငြ႕ဘဝျဖင့္ပင္ ေလထဲတြင္ တစ္ႏွစ္တိတိ ပ်ံ႕ႏွံ႔တည္ရွိႏုိင္ ေၾကာင္းျဖင့္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ႀကီး (WHO) ၏ ျပဒါးဆုိင္ရာမူဝါဒစာတမ္း (Policy Paper) မွာ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ျပဒါးေငြ႕ကို ႐ွဴ႐ႈိက္မိလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ ျပဒါးအရည္သည္ အကာအကြယ္ မပါ ေသာ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္း တစ္ခုခု ႏွင့္ထိေတြ႕၍ အေရျပားေပါက္ငယ္မ်ားမွ တစ္ဆင့္ ကိုယ္ခႏၶာအတြင္းသို႔ ေရာက္ရွိ သြားလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ ေသြးေၾကာမ်ားမွတစ္ ဆင့္ တစ္ကိုယ္လုံးပ်ံ႕ႏွံ႕သြားၿပီးလွ်င္ျပဒါး အဆိပ္သင့္မႈကို ျဖစ္ပြားေစပါသည္။
ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ဆင္းေစျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆုိင္ရာေရာဂါ၊ ေသြးမသန္႔သည့္ေရာဂါ၊ မွတ္ဥာဏ္ခ်ဳိ႕ ယြင္းသည့္ေရာဂါ၊ စိတ္ဂေယာင္ေခ်ာက္ ခ်ားသည့္ေရာဂါ၊ေလျဖတ္ေလျဖန္းေရာဂါ၊ အဆုတ္ကင္ဆာေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ ကင္ဆာေရာဂါ၊ကိုမာေရာဂါ၊ဦးေႏွာက္ႏွင့္ အာ႐ုံေၾကာဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား၊ အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းႏွင့္အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္း ဆုိင္ရာေရာဂါမ်ား၊ မိခင္ေလာင္းသေႏၶ မေအာင္ျခင္း၊ သေႏၶေဆာင္ပါကလည္း ဥာဏ္ရည္မမီ၍ ကိုယ္ခႏၶာမဖြံ႕ၿဖိဳးေသာ ကေလးငယ္မ်ား ေမြးဖြားေစျခင္း အစရွိ သည္တို႔ ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ပါသည္။
အကယ္၍ ျပဒါးေငြ႕သည္ အပူခ်ိန္ ေလ်ာ့နည္းကာ ျပဒါးအမႈန္အမႊားအျဖစ္ ျဖင့္ ေရကန္၊ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္မ်ား အတြင္းသို႔ေရာက္ရွိပါက မီသိုင္းမာက်ဴ ရစ္အျဖစ္ ေရတြင္ေပ်ာ္ဝင္ၿပီး ေရသတၱဝါ မ်ား၏ အသားမွ်င္ႏွင့္ဦးေခါင္းခြံအတြင္း သို႔ ဝင္ေရာက္တည္ရွိကာ အဆိုပါ ေရ သတၱဝါကို စားသုံးမိသူမ်ားအား ထပ္ ဆင့္ အဆိပ္သင့္ေစပါသည္။
အပင္မ်ားႏွင့္ စိုက္ပ်ဳိးသီးႏွံမ်ား အေပၚ က်ေရာက္ ခုိေအာင္းပါကလည္း စားသုံးသူမ်ားကို အဆိပ္သင့္ေစႏိုင္ သျဖင့္ အလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းေသာ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ဳိးျဖစ္ပါသည္။မျမင္ႏိုင္ေသာ ေလထုအတြင္းပ်ံ႕ႏွံ႕ လ်က္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ထိေတြ႕လွ်င္ျဖစ္ ေစ၊ ႐ွဴ႐ႈိက္မိလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ အဆုတ္ကင္ ဆာ၊ အသည္းကင္ဆာ၊ အေရျပားကင္ ဆာမ်ား ျဖစ္ပြားေစျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္းမ်ား ထိခိုက္ေစျခင္း၊ အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ဦးေႏွာက္အာ႐ုံေၾကာ ကိုထိခိုက္ျခင္း၊ ဥာဏ္ရည္မဖြံ႕ၿဖိဳး လူစဥ္ မမီေသာကေလးမ်ားကို ေမြးဖြားေစျခင္း၊ သေႏၶသားပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးေစျခင္းမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစပါသည္။
ေသာက္သုံးေရကန္မ်ားသို႔ အာဆင္း နစ္ဓာတ္ေငြ႕ရည္မ်ား က်ေရာက္ပါက ေရတြင္ အာဆင္းနစ္ပါဝင္မႈ ျမင့္တက္ေစ ၿပီးလွ်င္(သုညဒသမဝ၅ mg/1)ထက္မပို ေသာ ေရကိုေသာက္သုံးမိပါက အဆိပ္ သင့္ေစပါသည္။

ခဲေငြ႕
*****
ခဲေငြ႕မ်ားကို႐ွဴမိ၍ အဆုတ္ထဲသို႔ ေရာက္ရွိပါကအဆုတ္မွတစ္ဆင့္အသည္း ႏွင့္ႏွလုံးမ်ားကို ေရာက္ရွိကာ ေသြးထဲ တြင္ ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္ပါသည္။ ေသြးထဲတြင္ ခဲေပ်ာ္ဝင္ျခင္းခံရပါက ေသြးလည္ပတ္မႈ ကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစပါသည္။ ေသြး ကင္ဆာ၊ အဆုတ္ကင္ဆာေရာဂါမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစပါသည္။ ခဲအမ်ားအျပားပါရွိ ေသာ အစားအစာမ်ားကို စားသုံးမိပါက လည္း ခဲဆိပ္သင့္ၿပီးလွ်င္ အထက္ပါ ေရာဂါမ်ားအျပင္ ပန္းနာရင္က်ပ္ကဲ့သို႔ ေသာ အသက္႐ွဴထိခိုက္ေစေသာ ေရာဂါ ေဝဒနာမ်ား ခံစားရေစႏုိင္ပါသည္။
မီးခိုးေခါင္းတုိင္ျပာႏွင့္ မီးဖိုျပာ
ေလထုထဲသို႔ေရာက္ရွိၿပီးလွ်င္ ခရီး အကြာအေဝး ငါးမိုင္အထိ ပ်ံ႕ႏွံ႕ႏိုင္ပါ သည္။ ေလထုသန္႔ရွင္းမႈ အရည္အေသြး ကို က်ဆင္းေစၿပီး အဆုတ္ႏွင့္အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္းကို ထိခိုက္ေစပါသည္။ ေရ တြင္ေပ်ာ္ဝင္ပါကလည္းျပာ၏အငန္ဓာတ္ ေၾကာင့္ေရ၏မူလဖြဲ႕စည္းမႈ(PH)ကိုထိခုိက္ ကာ ေရအရည္အသြးကို ပ်က္စီးေစသျဖင့္ ေရသတၱဝါမ်ား ရွင္သ