images
UN
UN
စိတ္စစ္ေဆးခ်က္ မိတ္ဆက္
ခ်စ္ႏိုင္(စိတ္ပညာ) Friday, 24 May 2019
''ေဟ့ သူငယ္ခ်င္း ကိုခ်စ္ႏိုင္၊ ေမာင္ရင္က မႏၲေလးတကၠသိုလ္က ဘြဲ႕ရခဲ့တာေနာ္''
''ဟုတ္တယ္''
''စိတ္ပညာအဓိကနဲ႔ေနာ္''
''ဟုတ္တယ္''
''ဘယ္ႏွခုႏွစ္က ဘြဲ႕ရခဲ့တာလဲ''
''၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္''
''ဟ ႏွစ္ေပါင္းငါးဆယ္ေလာက္ ေတာင္မွ ၾကာခဲ့ပါေပါ့လား''
''ဟုတ္တယ္''
''စိတ္ပညာနဲ႔ ပတ္သက္တာေလး ေတြ ေမးရင္ေျဖေပးမလား''
''သိရင္ ေျဖေပးမယ္။ တတ္ရင္ ေျဖေပးပါမယ္''
''သိတာေတြက ဘာေတြတုန္း''
''သိတာေတြက အေထြေထြစိတ္ ပညာ၊ ပညာေရးစိတ္ပညာ၊ ကုန္ထုတ္ လုပ္မႈစိတ္ပညာ၊ ဆက္ဆံေရးစိတ္ပညာ၊ စံလြဲစိတ္ပညာ၊ စိတ္ေရာဂါနဲ႔ ကုခန္း ပညာ၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈစိတ္ပညာ၊ စိတ္ပညာ သုေတသန၊ စိတ္က်န္းမာေရးပညာ၊ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အႀကံေပးစိတ္ပညာ၊ ၿပီးေတာ့''
''အလို ကိုခ်စ္ႏိုင္ေရ အမ်ားႀကီးပါ လား''
''သူငယ္ခ်င္းေမးလို႔ ေျဖတာပဲ ေလ''
''တတ္တာေတြကေတာ့ ဘာေတြ တုန္း''
''အသံုးခ်စိတ္ပညာ၊ စိတ္ပညာ ဆိုင္ရာ စစ္ေဆးအကဲျဖတ္ျခင္း အတတ္ ပညာ''
''အဲဒါက ဘယ္မွာသင္ခဲ့တာလဲ''
''ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ရယ္၊ တပ္မ ေတာ္ မဂၤလာဒံုစစ္ေဆး႐ုံႀကီး စိတ္ က်န္းမာေရးဌာနရယ္၊ ဟိုစဥ္က တံတား ကေလး စိတၱဇေဆး႐ုံရယ္၊ မႏၲေလး တကၠသိုလ္မွာလည္း သင္ခဲ့ရတာပဲ''
''ဘယ္ေလာက္ၾကာလဲ''
''တစ္ႏွစ္ခြဲ ''
''ေၾသာ္ သိၿပီ။ ဗိုလ္မွဴးႀကီးေက်ာ္ ဇံလွ၊ ဗိုလ္မွဴးႀကီးခင္ေမာင္ၫြန္႔၊ ဗိုလ္ မွဴးႀကီး တင္အုန္းတို႔နဲ႔ အတူတူတက္ခဲ့ ၾကရတာမဟုတ္လား။ ၁၉၈၁- ၁၉၈၂ ဆီကေလ''
''မွန္တယ္''
''အဲဒီ စိတ္ပညာဆိုင္ရာ စစ္ေဆး အကဲျဖတ္ျခင္းက ဘာအသံုးက်သလဲ''
''လူမွန္ေနရာမွန္ ေရြးခ်ယ္တာဝန္ ေပးရန္အတြက္ သိပၸံနည္းက်အေထာက္ အကူ ရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ တယ္''
''ဟာဒါဆိုရင္ လာမယ့္ေရြးေကာက္ ပြဲမွာ အမတ္ေလာင္းေတြထဲမွာ လူညံ့ လူေရွာ္နဲ႔လူဗ႐ုတ္သုတ္ခေတြမပါေအာင္ စစ္ေဆးေရြးခ်ယ္ေပးတာလုပ္ႏိုင္လား''
''အေျခအေနလည္းေပးမယ္၊ အခ်ိန္ လည္းေပးမယ္၊ စနစ္တက်နဲ႔ သိပၸံနည္း က် စစ္ေဆးမႈေတြကို လုိက္နာက်င့္သံုး မယ္ဆိုရင္ အမွန္ဆံုး အေကာင္းဆံုး ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံလံုးဆုိင္ရာ လႊမ္းျခံဳေဆာင္ရြက္ႏိုင္ ေလာက္ေအာင္ ျပည္သူလူထုသိျမင္ နား လည္ဖို႔မဆိုထားနဲ႔ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ေတြထဲမွာေတာင္ ဒီစိတ္ပညာအေၾကာင္းၾကားဖူး နားဝရိွ တဲ့သူ၊ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာစစ္ေဆးမႈရဲ႕ ခိုင္ လံုမႈ၊ ကိုးစားႏိုင္မႈ၊ အသံုးခ်ႏိုင္မႈတို႔ကို သိျမင္နားလည္တဲ့လူနည္းပါးလွပါေသး တယ္။ ဒီလိုေခတ္မီ သိပၸံနည္းက်ေဆာင္ ရြက္စဥ္မ်ဳိးကို က်င့္သံုးရေကာင္းမွန္း မသိၾကေသးသေရြ႕ ပညာရပ္ေတြ ဘယ္ လိုပဲတတ္ေျမာက္ေနပါေစ အသံုးမက်ပဲ ျဖစ္ေနမွာပါပဲ''
''လက္ေတြ႕မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလား''
''ႏိုင္ငံေရး ရင့္က်က္မႈေရာ၊ အသိ အျမင္ က်ယ္ျပန္႔ျမင့္မားၾကဖို႔ေရာ အခ်ိန္ တစ္ခုလိုေနပါေသးတယ္။ ထားလိုက္ပါ ေလ''
''အဲဒီစိတ္ပညာစစ္ေဆးေရးေတြကိုပဲ လူအမ်ား ဗဟုသုတ သိျမင္ၾကေအာင္ ေျပာျပပါလား သူငယ္ခ်င္းရယ္''
''ရပါတယ္''
''အဲဒီအတတ္ပညာကို ဘယ္မွာ အသံုးဝင္သလဲဟင္''
''ဝန္ထမ္းေရြးခ်ယ္ေလ့က်င့္ေရး အဖြဲ႕က အစိုးရရာထူးမွာ အရာထမ္း အဆင့္ဝင္ခြင့္ စိစစ္ေရြးခ်ယ္ရာမွာ စိတ္ ပိုင္းဆုိင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းနည္းနာေတြကို သံုးေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာမွာလည္း သံုးေနၾကပါတယ္။ တပ္မေတာ္(ၾကည္း၊ ေရ၊ ေလ)အတြက္ ဗိုလ္ေလာင္းသင္တန္း ေရြးခ်ယ္ရာမွာလည္းသံုးတယ္။ပုဂၢလိက ကုမၸဏီေတြ၊ စက္႐ံုအလုပ္႐ံုေတြ၊ ကုလ သမဂၢဆုိင္ရာ အရာရိွေတြ ေရြးခ်ယ္တာ ဝန္ေပးရာမွာလည္း စစ္ေဆးမႈေတြျပဳတဲ့ အခါ အသံုးျပဳေလ့ရိွတတ္ပါတယ္''
''ေၾသာ္ ဒီဘာသာရပ္၊ ဒီအတတ္ ပညာက တကယ္တတ္ရင္ အသံုးက် သားပဲ''
''အသံုးက်တာေပါ့သူငယ္ခ်င္းရယ္၊ မႏၲေလးတကၠသိုလ္မွာ စိတ္ပညာဘာ သာရပ္ေလးႏွစ္သင္ခဲ့ရတာရယ္၊ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္မွာ တစ္ႏွစ္ခြဲအထူးျပဳတတ္ ေျမာက္ေအာင္ အသံုးခ်စိတ္ပညာသင္ယူ ခဲ့ရတာရယ္ ကိုယ္တုိ႔ဘဝမွာ စစ္မႈထမ္း ဆဲမွာပဲ အရာရွိေလာင္း ေရြးခ်ယ္စစ္ ေဆးရာမွာ လက္ေတြ႕အသုံးခ်လုိ႔ ရခဲ့ပါ တယ္''
''ေျပာလုိ႔ရရင္ ေျပာပါဦး။ ဘာေတြ စစ္သလဲဆုိတာ''
''အေထြေထြ ဗဟုသုတ ေရးေျဖ၊ ႏႈတ္ေျဖ စစ္ေဆးပါတယ္''
''ဟုတ္ၿပီ ေနာက္ၿပီးေရာ''
''ဉာဏ္ရည္စစ္ေဆးလႊာေတြ စစ္ ေမးပါတယ္''
''ဘယ္ႏွခုလဲ။ ဘယ္ႏွမ်ဳိးလဲ။ ဘာ ေတြပါသလဲ''
''ဒါေတြကေတာ့ တိတိက်က်ေျပာ မျပႏုိင္ဘူးကြယ္။ ေယဘုယ်အေနနဲ႔ လူ တုိင္းအတြက္ ဒီေလာက္ပဲ ေျပာခြင့္ရွိ တယ္။ စိတ္စစ္ေဆးေရးပညာရွင္မွန္ သမွ် ေစာင့္ထိန္းရတဲ့က်င့္ဝတ္ဆုိတာ လည္း ရွိေသးတယ္''
''ကဲ ဒါဆုိလည္းတျခားဟာေျပာ''
''ေနာက္တစ္မ်ဳိးကေတာ့ ကုိယ္ရည္ ကုိယ္ေသြးစစ္ေဆးလႊာေတြေပါ့''
''အဲဒါေရာ ဘယ္ႏွမ်ဳိးေျဖရသလဲ''
''အေသးစိတ္ ေျပာပုိင္ခြင့္မရွိပါ ဘူး''
''ေရးေျဖတင္ပဲလား''
''ေရးေျဖတစ္ခုတည္းနဲ႔ မၿပီးေသး ဘူး ဗ်။ ေရးေျဖ၊ ႏႈတ္ေျဖ၊ အလုပ္နဲ႔ေျဖ၊ တာဝန္ရည္မွန္းခ်က္ တစ္ခုခုေပးၿပီး ေဆာင္ရြက္ေစတာမ်ဳိး၊ အခက္အခဲကုိ အုပ္စုလုိက္ ျဖတ္ေက်ာ္လုပ္ေဆာင္ေစ တာမ်ဳိးေတြလုပ္ရၿပီး ကုိယ္ရည္ ကုိယ္ ေသြး အကဲျဖတ္ခ်က္လုပ္ပါတယ္''
''ကုိယ္ရည္ကုိယ္ေသြး ဆုိတာဘာ လဲ''
''လူတစ္ေယာက္မွာရွိေနတဲ့ ႐ုပ္ပုိင္း ေရာ စိတ္ပုိင္းေရာ အျခင္းအရာေတြအား လုံးကုိ တစ္ခုခ်င္းစီေရာ ျခံဳငုံၿပီးေရာ ႐ႈျမင္ သုံးသပ္တဲ့အျမင္သေဘာပဲ။ ျပဳမူ ပုံ၊ ေျပာဆုိပုံ၊ စိတ္ကူးပုံ၊ သုံးသပ္ပုံ၊ စဥ္းစားပုံ၊ အမူအက်င့္၊ အေလ့အထ၊ အထုံပါရမီ၊ ဝါသနာ၊ စိတ္ပါဝင္စားမႈ၊ အားသန္မႈ၊ အားနည္းခ်က္၊ ဆက္ဆံေရး တုံ႔လွယ္မႈ၊ ကာယ၊ ဉာဏ၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာအရည္အခ်င္း၊ ကုိးကြယ္တဲ့ဘာ သာ၊ မ်ဳိး႐ုိး၊ သူ႕ရဲ႕စိတ္ကုိ လႊမ္းမုိးခဲ့တဲ့ အရာမ်ား၊ ဥပမာ စာေပ၊ ဂီတ၊ အား ကစား၊ မူးယစ္ေဆးဝါး၊ အရက္၊ ေဆး လိပ္အသုံးျပဳမႈရွိ မရွိ၊ ကုိယ္လက္အဂၤါ ခ်ဳိ႕တဲ့မႈ ရွိမရွိ၊ စိတ္အစြဲရွိမႈ၊ ကုိယ့္ ကုိယ္ကုိယ္ ယုံၾကည္မႈအေျခအေန''
'အလိုေလး ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြး ဆိုတာက လူတစ္ေယာက္ရဲ႕အေထြေထြ အခ်က္အလက္ေတြ အားလံုးလိုလိုပါပဲ လား'
'ဟုတ္ပါတယ္'
'ကုိယ္ရည္ကိုယ္ေသြးကို စာရြက္ ေပၚမွာ အေမးအေျဖနဲ႔တင္မၿပီးဘဲ လူ ေတြ႕ႏႈတ္ေမး စစ္ေဆးအကဲျဖတ္တာ လည္း ပါမယ္ထင္တယ္'
'ပါတယ္'
'ဘာေတြေမးသလဲ။ ဘယ္လို အကဲ ျဖတ္တာလဲ'
'အဲဒါက အေသးစိတ္ ေျပာျပခြင့္ မရွိဘူး။လူတစ္ေယာက္ရဲ႕စိတ္ေနသေဘာ ထားေတြကို သိေအာင္ ရင္ဆိုင္အေမး အေျဖ Interview လည္းပါတယ္။ ေဟာေျပာရွင္းလင္းျပေစတဲ့ Presentation and Presuation Performance test or situational Testing လည္းပါတယ္။ ကာယစိုက္ထုတ္ ၿပီး အုပ္စုလိုက္အခက္အခဲအတားအဆီး ေတြ ျဖတ္ေက်ာ္ၾကရတဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ စစ္ေဆးမႈမွာ ပါဝင္လုပ္ေဆာင္ပံုေတြကို လည္း ၾကည့္႐ႈတယ္'
'အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ယူသလဲ'
'ပံုေသမရွိဘူး။ စုစုေပါင္း ငါးရက္ သို႔မဟုတ္ ခုနစ္ရက္ေလာက္ၾကာတတ္ တယ္ ဆိုပါစို႔'
'ေၾသာ္ ဒီလိုဆိုရင္ေတာ့ လူ ၁၅ ေယာက္အဖြဲ႕နဲ႔ လုပ္ကိုင္ပံုၾကည့္။ ၁ဝ ေယာက္ေလာက္လုပ္ကိုင္ေစၿပီး ၾကည့္။ ငါးေယာက္တည္း ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ပံု ၾကည့္။ တစ္ဦးခ်င္းေျပးလႊားပံု၊ လမ္း ေလွ်ာက္ပံု၊ ေနပံုထိုင္ပံုလည္းၾကည့္။ လူေတြ႕ႏႈတ္ေမးနဲ႔ ဗဟုသုတစစ္ေဆး ခ်က္၊ ဥာဏ္ရည္စစ္ေဆးခ်က္ေတြလည္း ၾကည့္ရၿပီဆိုရင္ေတာ့ လူတစ္ေယာက္ ကို ပါးစပ္ဟတာနဲ႔တင္ အူဘယ္ႏွေခြ သူ႔ဝမ္းထဲမွာရွိတာလဲ သိေနေလာက္ၿပီ ေပါ့'
'အမွန္ပဲ'
'ေတာ္ေတာ္စနစ္က်ၿပီး ေတာ္ေတာ္ ႀကီး အေသးစိတ္နဲ႔ နည္းနာနဲ႔ ပညာရပ္ ေတြပါပဲေနာ္'
'မွန္ပါတယ္။အခ်ိန္တစ္ပတ္ေလာက္ အနီးကပ္စစ္ေဆး ေမးျမန္းတီးေခါက္ ၾကည့္ရရင္ ေခ်းခါးအူမအကုန္ျမင္လိုက္ ရပါၿပီ'
'သူငယ္ခ်င္းက ႏိုင္ငံျခားပညာသင္ လည္း တစ္ႏွစ္ေလာက္သြားေရာက္ဆည္း ပူးခဲ့ဖူးတယ္ကြာ။ ျပည္ပနဲ႔ယွဥ္ထိုးၾကည့္ ရင္ တို႔ဆီက စိတ္စစ္ေဆးလႊာ၊ စစ္ေမး ပံုေတြဟာ ေခတ္မီပါေသးရဲ႕လား'
'တပ္မေတာ္မွ အၿငိမ္းစားယူခဲ့တာ ႏွစ္ေပါင္းသံုးဆယ္ေက်ာ္ခဲ့ပါၿပီ။ လက္ ရွိ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ပညာရည္ျမႇင့္တင့္ပံု၊ မြမ္းမံပံု၊ ျပဳျပင္အားျဖည့္ပံုေတြကို ကိုယ္ ဘာမွမသိပါ။ ဒီေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ေပါင္းေလးဆယ္နဲ႕ငါးဆယ္ကာလအတြင္း စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စစ္ေဆးမႈအတတ္ပညာ ေတြပဲ(တစ္ကန္႕ တစ္က႑ ကိုယ္ေတြ႕ ျဖတ္သန္း) သိခဲ့ရတာပါကြယ္''
'ကိုခ်စ္ႏိုင္က စိတ္ပညာေတာ့ ေတာ္ ေတာ္စိတ္ဝင္စားပံုရတယ္ေနာ္'
'မွန္ပါတယ္္'
'ဘာျပဳလို႕လဲ'
'စိတ္ပညာကထိက၊ မႏၲေလး တကၠသိုလ္စိတ္ပညာဌာနကို ပထမဦး ဆံုးစတင္ ထူေထာင္တည္ေဆာက္သြား တဲ့ဆရာႀကီးဦးခင္ေမာင္တင့္(တကၠသိုလ္ ဘုန္းႏိုင္)ရဲ႕ ''မိုးညအိပ္မက္ျမဴ''၊ ''ခ်စ္ ေသာ ဤကမၻာ''၊ ''ေႏြကႏၲာဦး''စတဲ့ အဲဒီေခတ္ အခ်ိန္အခါက လွ်မ္းလွ်မ္း ေတာက္ထင္ရွားေအာင္ျမင္တဲ့ စိတ္ပညာ ဝတၴဳေတြက ဆြဲေဆာင္လႊမ္းမိုးမႈလည္း ပါလိမ့္မယ္။စာေရးဆရာ တကၠသိုလ္ ဘုန္းႏိုင္ေရးတာေတြကို စြဲလမ္းၿပီး သူ႕ လိုပဲ စိတ္ပညာကို သိခ်င္တတ္ခ်င္တာ စိတ္ပါဝင္စားခဲ့မိတာပဲ။(၁၉၆၆-၁၉၇ဝ) ေလးႏွစ္တာ တက္ခဲ့ရစဥ္ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာစိန္တူ၊ ကထိကဦးခင္ေမာင္ သန္း၊ ဦးအုန္းေဖ၊ ေဒါက္တာကိုကိုႀကီး၊ ေဒါက္တာထြန္းသန္း၊ ေဒါက္တာညီဝင္း မွန္၊ ေဒၚၾကင္စိန္ စတဲ့ဆရာႀကီး ဆရာမ ႀကီးေတြရဲ႕ အလြန္ခ်စ္ခင္ ေလးစားစရာ ေကာင္းတဲ့ သင္ၾကားပို႔ခ်ခ်က္ေတြ၊ ေစတနာျဖဴစင္ႀကီးမားၾကတာေတြေၾကာင့္ စိတ္ပညာဘာသာရပ္ကို ခ်စ္ခင္ျမတ္ႏိုး တန္ဖိုးထားခဲ့တယ္'
'ဒါဆို ေမာင္ရင္က စာေတာ္မွာပဲ'
'ႀကိဳးစားခဲ့တယ္ ေျပာပါေတာ့'
'ဗိုလ္မွဴးႀကီး ခင္ေမာင္ညြန္႕တို႕၊ ဗိုလ္ မွဴးႀကီးတင္အုန္းတို႕ကေတာ့ ကိုခ်စ္ႏိုင္ က စာေတာ္တယ္။ ဘာသာစံုပထမ ခ်ည္းပဲဆို'
'ထားပါေတာ့ေလ၊ ၾကာပါၿပီ'
'စိတ္ပညာနဲ႕ ဘြဲ႕ရလို႕ကေလာင္ အမည္မွာ(စိတ္ပညာ)လို႕ထည့္တာလား'
'ကိုယ့္ဆရာစာေရးေနၿပီျဖစ္တဲ့ ခင္ ေမာင္သန္း(စိတ္ပညာ)ကို အားက်ေလး စားလို႕ရယ္၊ ရာသက္ပန္စိတ္ပညာေလ့ လာ ဆည္းပူးသူလို႕ ခံယူမယ္ဆိုၿပီး စိတ္ ပညာစာသင္သားအေနနဲ႕ နာမည္ရင္း ေနာက္မွာ ထည့္ထားတာပါကြယ္'
'ေအး ေကာင္းပါတယ္'