images
UN
UN
ကမၻာတစ္ဝန္း အရက္ေသစာေသာက္စားမႈႏွင့္ အက်ဳိးဆက္မ်ား
ေဒါက္တာေနဝင္း(ေမြးကု) Wednesday, 05 June 2019
ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕၏ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္ အရက္ေသာက္မႈႏွင့္ ျပည္သူ႕ က်န္း မာေရး အေျခအေန အစီရင္ခံစာတြင္ ကမၻာေပၚရွိ လူထု၏ က်န္းမာေရး အေျခ အေနမ်ားမွာ ခရစ္ႏွစ္ ၂ဝဝဝ ျပည့္ႏွစ္ ေက်ာ္ကာလမ်ားတြင္ အရက္ကို အႏၲရာယ္ရွိစြာ ေသာက္မႈႏွင့္ ဆက္စပ္ လ်က္ရွိသည္။ ကားလမ္းမမ်ားေပၚတြင္ ယာဥ္မေတာ္တဆ ျဖစ္ပြားမႈမ်ား၊ ခိုက္ရန္ ျဖစ္ပြားမႈမ်ား၊ အဆုတ္နာေရာဂါ၊ အသည္း ေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါ၊ ႏွလုံးႏွင့္ ေသြး ေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါ၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ေရာဂါ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါမ်ားမွ စ၍ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေသေၾကာင္းၾကံ စည္မႈမ်ားအထိ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ခံစား ရလ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း ေဖာ္ ျပထားပါသည္။
ကမၻာေပၚတြင္ အရက္ေသာက္မႈ အျမင့္မားဆုံး ႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ဥေရာပ ႏွင့္ အာဖရိကတိုက္ရွိ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္္ ျဖစ္ၿပီး ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္ တစ္ကမၻာလုံး ေသဆုံးသည့္လူေပါင္း သုံးသန္းအနက္မွ အရက္ေသာက္မႈေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ လူ ေပါင္း ၅ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္ ခဲ့ေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။
အရက္ေသာက္မႈေၾကာင့္ ကမၻာ တစ္ ဝန္းတြင္ လူေပါင္း ၁၃၂ ဒသမ ၆ သန္း ခန္႔မွာလည္း ကိုယ္အဂၤါ မသန္မစြမ္း ျဖစ္၍ ၄င္းတို႔၏ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လုံး ေနထိုင္သြားရသည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။ ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း အမ်ဳိးသား ဦးေရ ေပါင္း ၂ ဒသမ ၃ သန္းခန္႔ ေသဆုံးခဲ့၍ ကိုယ္အဂၤါမသန္စြမ္းမႈေပါင္း ၁ဝ၆ ဒသမ ၅ သန္းခန္႔ ရွိခဲ့သည္။ အမ်ဳိးသမီးေပါင္း သုည ဒသမ ၇သန္းခန္႔ ေသဆုံးခဲ့၍ ကိုယ္အဂၤါ မသန္စြမ္းမႈေပါင္း ၂၆ ဒသမ ၁ သန္း ျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပ ထားပါသည္။ ေဖာ္ျပပါ ေသဆုံးခဲ့သူ အားလုံး၏ ၁၃ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ အသက္၂ဝႏွစ္မွ အသက္၃၉ႏွစ္အတြင္းရွိ လူငယ္မ်ားျဖစ္သည္ကိုလည္း ေတြ႕ရ ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။
၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း အရက္ေသာက္ မႈေၾကာင့္ ကမၻာတစ္ဝန္း ေသဆုံးခဲ့ေသာ လူေပါင္း ၁ဒသမ၇သန္းခန္႔တြင္ ကူးစက္ ေရာဂါမဟုတ္သည့္ေရာဂါမ်ားျဖစ္သည့္ အစာအိမ္ေရာဂါႏွင့္ႏွလုံးေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ လူေပါင္း ၁ ဒသမ ၂သန္းခန္႔ေသဆုံးခဲ့သည္။ ကင္ဆာေရာဂါ ေၾကာင့္ လူေပါင္း သုည ဒသမ ၄ သန္း ခန္႔ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ဒဏ္ရာအနာတရ ရရွိမႈ လူေပါင္း သုည ဒသမ ၉ သန္းခန္႔ရွိခဲ့ သည္။ ယာဥ္မေတာ္တဆျဖစ္မႈေၾကာင့္ လူေပါင္း ၃၇ဝဝဝဝ ႏွင့္ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္၍ အႏၲရာယ္ျပဳမႈေၾကာင့္ လူေပါင္း ၁၅ဝဝဝဝ ႏွင့္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ခိုက္ရန္ ျဖစ္ပြားမႈေၾကာင့္ လူေပါင္း ၉ဝဝဝဝ ခန္႔ ေသဆုံးခဲ့ၾကရသည္ကို ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။
အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသ ေဆးပညာ ဆိုင္ရာ စာေစာင္တြင္ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္ ကာလတြင္ အာရွတိုက္ရွိ ႏိုင္ငံေပါင္း ၅၇ ႏိုင္ငံအား ဆန္းစစ္ေလ့လာမႈအရ တစ္ဦးခ်င္း အရက္ေသာက္သည့္ ပမာဏ မွာ ကမၻာတစ္ဝန္း အရက္ေသာက္မႈႏႈန္း ထက္ ျမင့္မားေနၿပီး တစ္ႏွစ္လွ်င္ လူ ေပါင္း သုံးသန္းခန္႔ အရက္ေသာက္မႈ ေၾကာင့္ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ယင္းပမာဏအား ၾကည့္ပါက လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ကထက္ ေသဆုံးမႈႏႈန္း ျမင့္တက္ခဲ့သည္ ကို ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။ ၂ဝဝ၄ ခုႏွစ္အတြင္းက ေသဆုံးသည့္ အေရအတြက္မွာ ႏွစ္သန္းမွ ၂ ဒသမ ၅ သန္းရွိခဲ့ရာမွ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္အတြင္း ၃ ဒသမ ၃ သန္းခန္႔အထိ ျမင့္မားလာ ေၾကာင္းလည္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဤ ေသဆုံးမႈမ်ားမွာ ထိုကာလအတြင္း ကမၻာ တစ္ဝန္းလုံး ေသဆုံးမႈ အားလုံး၏ ေလး ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ေျခာက္ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္သည္ ကို ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ကမၻာတစ္ဝန္း အသက္ ၁၅ ႏွစ္ အထက္ လူငယ္မ်ားအတြင္း အရက္ ေသာက္သူ ပမာဏ ျမင့္တက္လာမႈ သည္ မူးယစ္ေဆးသုံးစြဲမႈထက္ ရွစ္ဆ ခန္႔ ျမင့္တက္ခဲ့ေၾကာင္း ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာ ေတြ႕ရွိရပါသည္။
အသက္ ၁၅ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ လူငယ္မ်ား၏ အရက္ေသာက္ သည့္ ပမာဏမွာ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္မွ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္ကာလအတြင္း ၂ ဒသမ ၄ လီတာ ျဖစ္၍ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္မွ ၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္ အတြင္း ပမာဏမွာ ၂ ဒသမ ၈ လီတာ အထိ ျမင့္တက္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရပါ သည္။ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္မွ ၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္ အတြင္း တစ္ဦးခ်င္း ပ်မ္းမွ် အရက္ ေသာက္မႈ ပမာဏအား ၾကည့္ပါက အမ်ဳိးသားမ်ား၏ အရက္ေသာက္မႈမွာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားထက္ ၅ ဒသမ ၃ ဆခန္႔ ျမင့္တက္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။
၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္မွ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း အႏၲရာယ္ရွိစြာ အရက္ေသာက္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားအား ၾကည့္ပါက ေတာင္ကိုရီး ယား ႏိုင္ငံတြင္ ၁၂ ဒသမ ၃ လီတာ၊ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံတြင္ ၁၂ဒသမ ၂ လီတာ၊ နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံတြင္ ၁ဝ ဒသမ ၉ လီတာ၊ ကူဝိတ္ႏိုင္ငံတြင္ သုည ဒသမ ၁ လီတာ၊ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံတြင္ သုည ဒသမ ၁ လီတာ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံတြင္ သုည ဒသမ ၂ လီတာ၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ႏိုင္ငံ တြင္ သုည ဒသမ၂လီတာတို႔ ျဖစ္သည္ ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕၏ အစီရင္ခံစာ ႏွစ္ခုအား ႏႈိင္းယွဥ္ ခ်က္အရ အရက္ေသာက္မႈ ပမာဏ မေျပာင္းလဲေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၏ အေရ အတြက္မွာ ၅၆ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္၍ အရက္ေသာက္မႈ ပမာဏ ျမင့္ တက္လာေသာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၄ ဒသမ ၆ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖစ္ၿပီး အရက္ေသာက္မႈ ပမာဏ က်ဆင္းလာေသာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္သည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။
၂ဝဝ၂ ခုႏွစ္ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕၏ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ ကမၻာေပၚရွိ လူသန္းေပါင္း ၂ဝဝဝခန္႔ အရက္ေသာက္ ၾကၿပီး လူသန္းေပါင္း ၇၆ ဒသမ ၃ သန္းမွာ လြဲမွားစြာ အရက္ေသာက္မႈ၏ ဒဏ္အား ခံစားေနရေၾကာင္း ေဖာ္ျပ ထားသည္။ ကမၻာတစ္ဝန္းတြင္ ေသဆံုး သူမ်ား၏ ၃ ဒသမ ၂ ရာခုိင္ႏႈန္းျဖစ္ ေသာ လူေပါင္း ၁ ဒသမ ၈ သန္းခန္႔မွာ အရက္ ေသာက္မႈေၾကာင့္ေသဆံုးၾကရၿပီး လူေပါင္း ၅၈ ဒသမ ၃ သန္းခန္႔မွာ အရက္ေသာက္မႈေၾကာင့္ ကိုယ္လက္ အဂၤါမသန္စြမ္းမႈအားေသဆံုးသည္အထိ ခံစားရေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရမႈကို ေဖာ္ျပ ထားပါသည္။
ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕၏ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္ ေမလတြင္ျပဳလုပ္ေသာ (၅၈)ႀကိမ္ ေျမာက္အစည္းအေဝးတြင္ ကမၻာေပၚရွိ လူမ်ား၏အႏၲရာယ္ရွိစြာ အရက္ေသာက္ မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚသည့္ျပည္သူလူထု၏ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ကမၻာတစ္ဝန္းလံုးအေျခအေနႏွင့္ လက္ ေတြ႕က်င့္သံုးႏိုင္သည့္ေျဖရွင္းမႈအေပၚ ဆံုးျဖတ္၍ လက္ေတြ႕က်င့္သံုးရန္ သႏၷိ ႒ာန္ခ်မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံ မ်ားအေနျဖင့္ ထိေရာက္သည့္မဟာဗ်ဴ ဟာႏွင့္အစီအစဥ္မ်ားအား အႏၲရာယ္ရွိစြာ အရက္ေသာက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာ က်န္းမာေရးႏွင့္လူမႈေရးဆိုင္ရာအက်ဳိး ဆက္မ်ားအား ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေရးအတြက္ တိုးတက္ေဆာင္ရြက္ရန္ျဖစ္ပါသည္။
ဖြံ႕ၿဖိဳးသည့္ႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ အရက္ ေသာက္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အရက္ ဝယ္ယူသူမ်ား၏ တရားဝင္ ဝယ္ယူႏိုင္ သည့္ အသက္အငယ္ဆံုး အရြယ္အား သတ္မွတ္ရန္၊ အရက္လက္လီေရာင္းခ်မႈ အား အစိုးရမွျပဳလုပ္ရန္၊ ေန႔စဥ္အရက္ ေရာင္းခ်ခ်ိန္ကာလမ်ားအား သတ္မွတ္ ရန္၊ အရက္ေရာင္းခ်မႈအေပၚ အခြန္မ်ား ေကာက္ယူရန္၊ အရက္ေသာက္မႈအား အသက္႐ွဴသြင္း႐ွဴထုတ္နည္းျဖင့္ ႐ုတ္ တရက္ စစ္ေဆးရန္၊ ေသြးအတြင္း အရက္ ပါဝင္မႈျပင္းအားႏွင့္ပတ္သက္၍ သတ္မွတ္ရန္၊ ကားလမ္းမ်ားေဘးတြင္ အရက္ေသာက္မႈအားစစ္ေဆးရန္၊ အရက္ ေရာင္းခ်မႈ ေၾကာ္ျငာတို႔အား တားဆီးရန္ စသည္တို႔ကို ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ တန္ဖိုးနည္းစြာျဖင့္ အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈမ်ားရွိသည့္ လုပ္ငန္းမ်ား အား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
သို႔ျဖစ္ပါ၍ ကမၻာတစ္ဝန္း အရက္ ေသာက္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ျဖစ္ေပၚေန သည့္အေျခအေနမ်ားႏွင့္အရက္ေသာက္ မႈေၾကာင့္ ေပၚထြက္လာေသာ ေနာက္ ဆက္တြဲဆိုးက်ဳိးမ်ားအားေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ရန္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ သံုးသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ားႏွင့္ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား လမ္းၫႊန္ခ်က္မ်ားအား သိရွိႏိုင္ပါရန္ စုစည္းေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါသည္။