images
UN
UN
ကမၻာ႔အခင္းအက်င္းသစ္နဲ႔ လစ္ဘရယ္တို႔၏အဆံုးနိဂံုး
ေနဇင္လတ္ Sunday, 09 June 2019

ျမန္မာတို႔ရဲ႕သႀကၤန္ရက္တြင္းမွာပဲ ႐ုရွား ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဆာဂ်ီယိုလာေရာဗ္က ''အေနာက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ လစ္ ဘရယ္မိုဒယ္ဟာ တျဖည္းျဖည္းအသက္ငင္ ေသဆံုးလာေနၿပီး ကမၻာ့အခင္းအက်င္း သစ္ကအမွန္တကယ္ေနရာစယူလာခဲ့ပါၿပီ'' ဟုအစခ်ီေသာL-Todd Wood ရဲ႕ေဆာင္း ပါးတစ္ပုဒ္ကို ဖတ္လိုက္ရတယ္။
႐ုရွားႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနသံတမန္ ေရးရာအကယ္ဒမီရဲ႕ ႏွစ္ပတ္လည္၊ပါေမာကၡ မ်ားသင္တန္းသားမ်ားနဲ႔ေတြ႕ဆံုပြဲမွာ ေျပာ ခဲ့တာျဖစ္တယ္။
အေျပာအဆိုကို ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္း ရွိတတ္ေသာ ႐ုရွားႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး သည္အေထာက္အထား အေျခအေနမဲ့ျဖင့္ ေျပာဆိုခဲ့တာမ်ဳိးမဟုတ္ပါ။
လစ္ဘရယ္တို႔ မြန္းတည့္ခ်ိန္လြန္သြားၿပီ
ဒုတိယကမၻာစစ္ေနာက္ပိုင္း အေရွ႕ အေနာက္ကမၻာႏွစ္ခုအားၿပိဳင္ခဲ့ၾကတယ္။အေနာက္အုပ္စုက လစ္ဘရယ္အေပၚ အေျခခံေသာ အရင္းရွင္စနစ္ကို က်င့္သံုး ခဲ့ၿပီး ႐ုရွား၊ တ႐ုတ္တို႔ ဦးေဆာင္ေသာ အေရွ႕အုပ္စုက အခ်ဳပ္အျခာေပၚအေျခခံၿပီး ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ကို ဗဟိုျပဳခဲ့တယ္။
အေတြးအေခၚအယူအဆအားေကာင္း ၿပီး ေက်ာက္႐ုပ္ကိုေခါင္းညိတ္ေအာင္ စည္း ႐ံုးႏိုင္ခဲ့ေသာ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒၾသဇာ႐ုတ္ တရက္အင္အားေကာင္းလာမႈကို အေနာက္ အုပ္စုကႏိုင္ငံမ်ားစြာကို အကူအညီေပးျခင္း နဲ႔ အေတာ့္ကို တားဆီးခဲ့ၾကရပါတယ္။စစ္ေအးကာလအတြင္း အရင္းရွင္နဲ႔ကြန္ျမဴ နစ္တို႔အားၿပိဳင္ခဲ့ၾကရာမွာ စီးပြားေရးကို ရလဒ္ေကာင္းထြက္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ အရင္းရွင္အုပ္စုက အသာစီးရသြားၿပီး ဆုိဗီ ယက္ယူနီယံႀကီး အစိတ္စိတ္ၿပိဳကြဲက်ဆံုး ျခင္းက စစ္ေအးကာလကို အဆံုးသတ္ေပးခဲ့ တယ္။
ကမၻာ့တစ္ခုတည္းေသာစူပါ-ပါဝါႏိုင္ငံ ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ဟာကမၻာကိုၿပိဳင္ဘက္မဲ့ ဦးေဆာင္ပါေတာ့တယ္။ ဝင္႐ိုးတစ္ေခ်ာင္း တည္းနဲ႔ေမာင္းႏွင္တဲ့ကမၻာႀကီးUnipolar World ဆိုတဲ့ အခင္းအက်င္းသစ္ျဖစ္လာ ခဲ့တယ္။ အက်ပ္အတည္း ေပါင္းစံုကိုေျဖ ရွင္းေနရတဲ့႐ုရွားဟာယဲ့တဲ့တဲ့ဘဝမွာအေမရိ ကန္တို႔လုပ္သမွ် ၿငိမ္ခံေနရတယ္။ တ႐ုတ္ ေတြကလည္း ဆန္ျပဳတ္တစ္ခြက္လူသံုး ေယာက္ေလာက္ မွ်ေဝေသာက္သံုးေနရ ေလေတာ့ကမၻာ့အခင္းအက်င္းမွာ ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ပိုင္ခြင့္မရွိခဲ့ေလပါ။
Bipolar ဆိုတဲ့ဒြိဝင္႐ိုးနဲ႔ေမာင္းႏွင္ေနတဲ့ ကမၻာႀကီးကိုဧကဝင္႐ိုး Unipolar ေပၚမွာ လည္ပတ္ေနေစတာကိုမေက်နပ္ႏိုင္ေသးတဲ့ အေမရိကန္ဟာကမၻာႀကီးကိုသူလုိခ်င္တဲ့ ပံုေပၚေစဖို႔ေကာက္ေၾကာင္းစတင္ခဲ့ေတာ့ တယ္။ New World Order ဆိုတဲ့ကမၻာ့ အခင္းအက်င္းသစ္လို႔နာမည္ေပးၿပီး ကမၻာ့ အေရးအရာအားလံုးနီးပါးမွာ ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ကာ ေရနံထြက္ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္တဲ့ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားစြာမွာ စစ္ေရး ဖန္တီးမႈေတြနဲ႔ ပံုေဖာ္ပါေတာ့တယ္။
လူတိုင္းသည္းေျခႀကိဳက္စကားေတြ ျဖစ္တဲ့ 'ဒီမိုကေရစီ' 'လူ႔အခြင့္အေရး' ဟာ လစ္ဘရယ္ေတြအတြက္ အလြန္အစြမ္း ထက္တဲ့ လက္နက္ေတြျဖစ္လာခဲ့တယ္။အဲ့ဒီအဆိပ္ပါတဲ့ စကားလံုးလက္နက္ေတြ နဲ႔ပဲအေရွ႕အလယ္ပိုင္းေရနံထြက္ႏိုင္ငံေတြ ကိုတစ္ႏိုင္ငံၿပီး တစ္ႏိုင္ငံတန္းစီၿပီးၿဖိဳခ်ႏိုင္ ခဲ့တယ္။ ေျပာရရင္ ၁၉ဝဝ-၂ဝဝဝ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလေတြဟာ လစ္ဘရယ္ေတြ အတြက္မြန္းတည့္ခ်ိန္၊ ဘုန္းမီးေနလေတာက္ ခ်ိန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကာလေတြမွာပဲ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသႀကီးတစ္ခုလံုးစစ္မီး ေတာက္ခဲ့ၿပီး အာဏာရွင္အာရွႏိုင္ငံေတြပါ အေတာ္အက်ပ္႐ိုက္ခဲ့ရတဲ့ကာလပါ။


ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာလည္း ဦးသန္းေရႊဟာအေတာ္ႀကီး ႀကီးမားမားဖိအားခံခဲ့ရတဲ့ ကာလေတြျဖစ္ လာတယ္။
ေလာကဓမၼနိယာမကို လစ္ဘရယ္မေက်ာ္ ႏိုင္ရွာ
ေလာကနိယာမ၊ ဓမၼနိယာမမွာ ''ျဖစ္ ျခင္း-ပ်က္ျခင္း''ႏွစ္ပါးက တစ္လွည့္စီပါ။မြန္းတည့္သြားတဲ့ေနဟာ မြန္းတိမ္းၿပီးရင္ ေနဝင္ရတဲ့သေဘာရွိရတယ္။ အေမရိကန္ သမၼတအိုဘားမားလက္ထက္၊ ဟီလာရီ ကလင္တန္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေနရာယူထား တဲ့ကာလဟာ လစ္ဘရယ္ေတြသိသိသာ သာက်ဆံုးတဲ့ကာလ၊ ထင္သာျမင္သာရွိ လွတဲ့ကာလလို႔ေျပာရပါလိမ့္မယ္။ကြန္ပ်ဴတာပါရမီရွင္ဟက္ကာေတြျဖစ္ တဲ့စႏိုးဒင္၊ ဂ်ဴလိယမ္အာဆန္းခ်္တို႔က ေဖာက္ခ်လိုက္တဲ့ အိုဘားမားနဲ႔ဟီလာရီက လင္တန္တို႔ရဲ႕ အ႐ႈပ္ထုပ္ေဆာ္ဒီပမာဏႀကီး မားတဲ့ေငြေတြကိုလွ်ဳိ႕ဝွက္လက္ခံၿပီး တျခား ႏိုင္ငံေတြကိုၿဖိဳခ်မႈေတြ ေပၚလာပါေတာ့ တယ္။ ဟီလာရီကလင္တန္ရဲ႕ လူ႔အခြင့္ အေရးေဖာက္ဖ်က္မႈေတြ၊ ရက္စက္မႈေတြ ဟာ ႏႈတ္ကေျပာေနတဲ့ ''လူ႔အခြင့္အေရး'' ''ဒီမိုကေရစီ'' ေတြနဲ႔ဆန္႔က်င္ေနတာေတြ အမ်ားအျပားပါဝင္လာတာေတြ႔ရတယ္။
လစ္ဘရယ္ေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာဖံုးအခြာခ်ခံ လိုက္ရတဲ့အျဖစ္ပါ။ အဲဒီဂယက္ေၾကာင့္ ထရန္႔ကို ဟီလာရီဝက္ဝက္ကြဲ႐ႈံးသြားရ တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကရက္ ေတြဘက္က ထရန္႔ကို ႐ုရွားနဲ႔အေပးအယူရွိ တယ္ဆိုၿပီးRussiangateလို႔အမည္တြင္ တဲ့စြပ္စြဲမႈႀကီးက ထရန္႔အတြက္ အေတာ့္ကို ထိုင္ခံုလႈပ္သြားေစခဲ့ျပန္တယ္။FBI က အိမ္ျဖဴေတာ္ဝန္ထမ္းေတြ၊ ထရန္႔ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္ ကုမၸဏီေျခာက္ခုအပါအဝင္အေတာ္က်ယ္ျပန္႔ စြာ စစ္ေဆးၿပီးခိုင္လံုတဲ့အေထာက္အထား မေတြ႔ရပါဘူးဆိုတဲ့ အစီရင္ခံစာထြက္လာ တဲ့အခါ ဒီမိုကရက္လစ္ဘရယ္ေတြထပ္ၿပီး အရွက္ရေစျပန္ေတာ့တယ္။ ထရန္႔က သူ႔ ရဲ႕တုံ႕ျပန္ခ်က္အျဖစ္ ဒီမိုကရက္ေတြ၊ အထူး သျဖင့္ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပစ္မွတ္ထား တဲ့Spy gate လို႔အမည္ေပးထားတဲ့ ျပႆနာနဲ႔ တရစပ္ပစ္ခတ္ပါလိမ့္မယ္။
ဒီမိုကေရစီအေရျခံဳ၊ လစ္ဘရယ္အတုနဲ႔ လုပ္ခ်င္တိုင္းလုပ္ခဲ့တဲ့ ဟီလာရီဟာမနား တမ္းပစ္ေတာ့မယ့္ထရန္႕ရဲ႕ ျမားခ်က္ေတြကို လြတ္ေအာင္ေရွာင္ႏုိင္ဖို႔ မလြယ္လွပါဘူးလို႔ သံုးသပ္ရပါတယ္။ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးမွာGeorge Sorosရဲ႕ ပါဝင္ပတ္သက္မႈေတြ၊ တရားမဝင္ေထာက္ပံ့မႈေတြဟာ ျမန္မာ့ ဥပေဒနဲ႔ ၿငိစြန္းတာေတြအမ်ားႀကီးပါ။ ဆိုး ေရာ့စ္ရဲ႕ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေပါင္း (၁ဝဝ) ေက်ာ္ရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကိစၥအေပၚ တရားမဝင္ပါ ဝင္ပတ္သက္ခဲ့မႈေတြဟာလည္း ဒီမိုကေရ စီစံႏႈန္း၊ လစ္ဘရယ္မိုဒယ္နဲ႔ဆန္႔က်င္ေနၿပီး ဥပေဒေတြနဲ႔လည္း ၿငိစြန္းေနတာအေတာ္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိၿပီးသားေတြပါ။
လစ္ဘရယ္ေနဝင္ဖို႔႐ုရွားေတြတစ္ေက်ာ့ ျပန္အင္အားေတာင့္တင္းလာတယ္။ တ႐ုတ္ ေတြကလည္း ႏွစ္ ၃ဝအတြင္း စီးပြားေရး အင္အားေတာင့္တင္းလာၿပီး အေမရိကန္-တ႐ုတ္ကုန္သြယ္ေရးစစ္ျဖစ္ရတဲ့အထိ ႏိုင္ငံ ဓနကိုေကာင္းေကာင္း စုစည္းႏိုင္ခဲ့တယ္။ ႐ုရွား၊ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယ သံုးႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ကမၻာ့ဇာတ္ခံုေပၚေရာက္လာခဲ့ၿပီး အဓိက ဇာတ္ေကာင္ေတြအျဖစ္ ကမၻာႀကီးကအသိ အမွတ္ျပဳလိုက္တာဟာ လစ္ဘရယ္ေတြရဲ႕ က်ဆံုးခန္းကို နိဂံုးပိုင္းအထိ ဆြဲခ်လိုက္တဲ့ ဆြဲအားေတြျဖစ္လာခဲ့တယ္။
အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသႀကီး တစ္ခုလံုး ကို ဖ်က္ဆီးပစ္၊ မဟာမိတ္ေရနံႏိုင္ငံေတြ ဆီကေငြကိုလက္ခံ၊တျခားႏိုင္ငံေတြကို လစ္ ဘရယ္မႈိင္းသြင္းၿပီးေရႊ႕ေျပာင္းေတြကိုလက္ခံ ေစခဲ့ျခင္းကလည္း ေနာက္ဆံုးလစ္ဘရယ္ ကိုဇာတ္သိမ္းခန္းအထိျမန္ျမန္ေရာက္ေစခဲ့တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းေတြျဖစ္လာတယ္။
အေနာက္ ကမၻာႀကီးတစ္ခုလံုး ယခုအခါမွာေရႊ႕ေျပာင္း ေတြရဲ႕ဒုကၡေပးမႈကိုခံစားေနရၿပီးလစ္ဘရယ္ ဟာတံေတြးအေထြးခံအထိျဖစ္သြားခဲ့ရပါၿပီ။
(ျမန္မာေတြအေနနဲ႔လည္း အေဟာင္း တန္းက အထည္စုတ္လို နားမေယာင္ဘဲ မီးပူတိုက္တန္ဖိုးမထားျဖစ္ေအာင္ အသိ တရားရွိစြာနဲ႔ သတိထားၾကေစခ်င္တယ္။)
သတိထား-လစ္ဘရယ္ဟာအခ်ဳပ္အျခာကို ထိပါးေစတယ္
ျမန္မာတြင္ဆို႐ိုးစကားတစ္ခုရွိသည္။ 'တန္ေဆးလြန္ေဘး' ဗုဒၶကလည္းအစြန္း ႏွစ္ပါးကိုေရွာင္ခိုင္းၿပီး 'မဇၨိ်မပဋိပဒါ' ကို သာ က်င့္သံုးခိုင္းခဲ့တယ္။လစ္ဘရယ္ က်ဆံုးရျခင္းအေၾကာင္း မွာ လစ္ဘရယ္ကို 'တန္သည္ထက္လြန္ စြာသံုး'ခဲ့ေသာေၾကာင့္ လစ္ဘရယ္အစြန္း က်မႈေၾကာင့္ဆိုလွ်င္မမွားေခ်။
စင္ကာပူဟာ လစ္ဘရယ္လည္းမက်၊ အာဏာရွင္လည္းဆန္ဆန္ က်င့္သံုးသြား သည္ကို သတိျပဳသင့္သည္။ ႐ုရွား၊တ႐ုတ္၊ ဗီယက္နမ္တို႔သည္Hybrid ဆိုတဲ့စပ္ၾကား ဝါဒကိုက်င့္သံုးသြားၿပီး ႏိုင္ငံတိုးတက္ေရး ကိုသာ အဓိကေဆာင္ရြက္သြားေၾကာင္းေတြ႕ ရပါလိမ့္မယ္။သို႔ဆိုလွ်င္ျမန္မာတို႔သည္ႏိုင္ငံ တိုးတက္ေရးသည္သာအဓိကျဖစ္ၿပီး မစား ရဝခမန္းလစ္ဘရယ္၊ဒီမိုကေရစီကိုတမ္းတမ္း မက္မက္မျပဳသင့္ၾကေတာ့။ လစ္ဘရယ္ကို လည္းေကာင္း၊ ဒီမိုကေရစီကိုလည္းေကာင္း ေဘးဖယ္ထားျခင္းမဟုတ္။အစြန္းမက်ေရွာင္ ရွားႏိုင္ရန္ကိုသာသတိေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
လစ္ဘရယ္ေတြရဲ႕ ဆြဲေဆာင္မႈဟာ တျဖည္းျဖည္းဆံုး႐ႈံးလာခဲ့ပါၿပီ 'ကမၻာႀကီး ရဲ႕တည္ၿငိမ္မႈ၊ မွ်တေသာအက်ဳိးစီးပြား၊ ညိႇႏႈိင္းႏိုင္မႈေတြကအဓိက ျဖစ္လာတာ ေၾကာင့္သံေရးတမန္ေရးဟာ ပိုၿပီးေရွ႕တန္း ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္'
ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးLavrov ေျပာခဲ့ ေသာစကားျဖစ္ပါတယ္။
အေနာက္အုပ္စုဟာလစ္ဘရယ္နဲ႔လူ႔ အခြင့္အေရး၊ ဒီမိုကေရစီကိုအေၾကာင္းျပၿပီး သူတို႔လုိခ်င္တဲ့ပံုကို အတင္းအဓမၼေကာက္ ေၾကာင္းေဖာ္သြားျခင္းဟာလည္း အမ်ားက ရိပ္မိလာတာေၾကာင့္ က်ဆင္းသြားရျခင္းထဲ ကတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့တယ္။အေနာက္အုပ္စုဟာ အေရွ႕ကမၻာႀကီးကိုလႊမ္းမိုးထားေရး၊ လႊမ္း မိုးႏိုင္မႈကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားခဲ့ျခင္းက တျခားႏိုင္ငံေတြရဲ႕အခ်ဳပ္ အျခာနဲ႔နယ္ေျမထိပါးဆံုး႐ႈံးျခင္းကိုျဖစ္လာ ေစခဲ့တယ္။ လစ္ဘရယ္ေၾကာင့္ေရႊ႕ေျပာင္း ေတြဟာအလံုးအရင္းနဲ႔အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကို ဝင္ေရာက္လာခဲ့ၿပီး ႏွစ္ေပါင္း(၂ဝ-၃ဝ) အတြင္းမွာ လူဦးေရအဆမတန္ေပါက္ဖြားခဲ့ ရာကေနအခုဆိုရင္ အဲဒီႏိုင္ငံကိုေတာင္ လႊမ္းမိုးဖို႔ႀကိဳးစားေနတာေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ လစ္ဘရယ္အတတ္ဆန္းလြန္းမႈရဲ႕ရလဒ္ျဖစ္ပါ တယ္။ လစ္ဘရယ္ကိုဦးေႏွာက္နည္းနည္းနဲ႔ အသံုးလြန္မႈေၾကာင့္လည္းျဖစ္ပါတယ္။
လစ္ဘရယ္ရဲ႕ဆိုးက်ဳိးေတြကိုအမ်ဳိးသား အက်ိဳးစီးပြားနဲ႔ ႏႈိင္းဆတတ္လာတဲ့ကမၻာ ႀကီးဟာလစ္ဘရယ္ကို တျဖည္းျဖည္းစြန္႔ခြာ စျပဳလာၾကတယ္။ အမ်ဳိးသားအက်ဳိးစီးပြား ကသာပထမ၊ အခ်ဳပ္အျခာနဲ႔နယ္ေျမမဆံုးေစ ျခင္းကသာအဓိကျဖစ္လာၾကတယ္။ အျခား တစ္ဖက္မွာလည္း အေမရိကန္ဟာ အေၾကြး ႏြံထဲမွာနစ္ေနၿပီး ၾသဇာအရွိန္အဝါက်ဆင္း လာခဲ့တယ္။ ေဒၚလာရပ္တည္မႈကလည္း တျဖည္းျဖည္းအားေလ်ာ့လာၿပီး အေမရိ ကန္ရဲ႕ကိုယ္ေရာင္ကိုယ္ဝါေတာက္ပမႈဟာ ေနဝင္ရီတေရာခပ္မႈိင္းမႈိင္း ျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။
႐ုရွား၊ တ႐ုတ္၊အိႏိၵယ၊ဘရာဇီးစတာ ေတြ အားယူလာၾကၿပီးထြန္းသစ္စႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္လာခဲ့ၾကတယ္။ ကမၻာႀကီးကိုေမာင္းႏွင္ ေနတဲ့ အေမရိကန္ဆိုတဲ့ဝင္႐ုိးတစ္ေခ်ာင္း ရဲ႕ေနရာမွာ အျခားဝင္႐ိုးေတြေနရာယူဖို႔ ႀကိဳး စားလာခဲ့ၾကတယ္။
ကမၻာ့အခင္းအက်င္းသစ္ဟာ တစ္ ေခ်ာင္းတည္းေမာင္းႏွင္ခဲ့တဲ့ဝင္႐ိုးေဟာင္းႀကီး အားနည္းသြားခဲ့ၿပီး အားေကာင္းတဲ့ဝင္႐ိုး သစ္ေတြ အစားထိုးဝင္ေရာက္လာခဲ့တာ ေၾကာင့္ Multi Polar World ဆိုတဲ့ဝင္႐ိုး စံုနဲ႔ေမာင္းႏွင္တဲ့ကမၻာႀကီး သို႔မဟုတ္ Multi polarity ျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။ စူပါ-ပါဝါအျဖစ္ ၿပိဳင္ဘက္မရွိ အေမရိကန္တစ္ႏိုင္ငံတည္း ရဲ႕မ်က္ႏွာကို ၾကည့္ေနရတဲ့ဘဝ(Mono centric) ကေန အဓိကအျခားဇာတ္ေကာင္ ေတြေနရာရလာတဲ့(Polycentric World Order) ဆိုတဲ့ ဗဟိုအေျခခံကမၻာ့အခင္း အက်င္းသစ္ဆိုတဲ့ အခင္းအက်င္းသစ္ဆီကို ဦးတည္ေနၿပီျဖစ္ပါေၾကာင္း။