images
UN
UN
ဗုဒၶျမတ္စြာ သာသနာ ေရာင္ဝါေနသို႔ ထြန္းေစလင္းေစ ထိန္ေစေသာဝ္ သာသနာဆူးေျငာင္႕ တစ္ဆစ္မခ်န္ အျမစ္လွန္၍ ႏုတ္ပယ္ပစ္ခ်ိန္တန္ေပၿပီ (၃)
တကၠသုိလ္ျမတ္သူ Thursday, 27 June 2019
ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝအၾကာ ေဝသာလီ ျပည္ ဝါလိကာ႐ံုေက်ာင္းတုိက္၌ သုသုနာဂါ မင္း၏သားေတာ္ ကာဠာေသာကမင္းက သာသနာ့ဒါယကာျပဳ၍ ဒုတိယသဂၤါယနာ တင္သည္။ ရွင္မဟာယသ၊ ရွင္ေရဝတ၊ ရွင္သဗၺကာမိတို႔က ဦးစီးသည္။ ရွစ္လၾကာ ျမင့္သည္။ (ဘီစီ-၄၄၂)။
အေသာကမင္းေခၚ သီရိဓမၼာေသာက မင္းလက္ထက္ မင္းေနျပည္ေတာ္က က်ယ္ေျပာလာသကဲ့သို႔ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ လည္း ျပန္႔ပြားထြန္းကားလာသည္။ အေသာကမင္းသည္ေစတီပုထိုးမ်ား (ေရ တြင္းေရကန္မ်ား)၊ ဝိဟာရေက်ာင္းတိုက္ မ်ား အေျမာက္အျမားတည္၍ ကုသုိလ္ျပဳခဲ့ သည္။ အေသာကမင္းက သာသနာ့ဒါယ ကာခံ၍ ပါဋလိပုတ္ျပည္၊ အေသာက႐ံု ေက်ာင္းတိုက္၌ သံဃာအေပါင္း ၁ဝဝဝ ျဖင့္ ကိုးလၾကာမွ် တတိယသဂၤါယနာတင္ ခဲ့ရာ ရွင္ေမာဂၢလိပုတၲတိႆမေထရ္ကဦးစီး သည္။ (ဘီစီ-၃ဝ၉)။အိႏၵိယႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း ကုသန အင္ပါယာ၏ ဧကရာဇ္ကနိသွ်က(ကနိ႒) မင္းလက္ထက္တြင္ ဂႏၶာရတုိင္း ကသၼိရ၊ (နာလႏၵာ)ၿမိဳ႕၌ ရွင္ဝါသုမိၾတႀကီးမွဴးကာ စတုတၴသဂၤါယနာတင္ခဲ့သည္။ ယင္း သဂၤါယနာပြဲတြင္ သီဟိုဠ္(သီရိလကၤာ)မွ ၾ<ြကေရာက္ေသာသံဃာမ်ားက ေျမာက္ ပိုင္းတြင္ ေက်ာ္ၾကားၾသဇာေညာင္းေသာ ဆရာေတာ္ အႆြေဂါသ၊ ရွင္နာဂဇုန၊ ရွင္အသဂၤ စသည့္ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားက ၄င္းတို႔ေရးသားျပဳစုသည့္ က်မ္းမ်ားကို ဘုရားေဟာပိဋကတ္အျဖစ္တင္သြင္းလာ ျခင္းကို ကန္႕ကြက္သည္။ ကန္႕ကြက္မရ၍ သီရိလကၤာသံဃာမ်ားက သဂၤါယနာပြဲ ဆက္မတက္ေတာ့ဘဲ သီရိလကၤာတြင္ စတုတၴသဂၤါယနာ ဝင္ၿပိဳင္တင္သည္။ ဤတြင္ အိႏိၵယေျမာက္ပိုင္း ဗုဒၶဘာသာ ဂုိဏ္း(မဟာယာန)ႏွင့္ ေတာင္ပိုင္း (သီရိ လကၤာ)(ေထရဝါဒဂိုဏ္း)ဟူ၍ ကြဲခဲ့ သည္။ ေျမာက္ပိုင္းမဟာယာနဂိုဏ္းက ဟိမဝႏၲာေတာင္ေပၚေဒသမ်ား၊ တိဗက္၊ တ႐ုတ္၊ ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္၊ မြန္ဂို၊ ႐ုရွ တို႔အထိပ်ံ႕ႏွံ႕သြားသည္။ ေထရဝါဒဂိုဏ္း က သီရိလကၤာ၊ ျမန္မာ၊ လာအို၊ ကေမၻာ ဒီးယား၊ ထိုင္း၊ ဗီယက္နမ္စသည့္ ႏိုင္ငံ မ်ားတြင္ပ်ံ႕ႏွံ႕သည္။ ယေန႔ေထရဝါဒ ဗုဒၶ သာသနာေတာ္၏အခ်က္အခ်ာ ဘူမိနက္ သန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံျဖစ္ေနေပသည္။
ပၪၥမသဂၤါယနာတင္ပြဲကို ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၊ မႏၲေလးရတနာပံုေနျပည္ေတာ္ တြင္ မင္းတုန္းမင္းၾတားႀကီးက သာသနာ့ ဒါယကာခံ၍က်င္းပခဲ့ရာ ငါးလႏွင့္ သံုးရက္ၾကာသည္။ သံဃာအပါး ၂၄ဝဝ ပါဝင္ခဲ့သည္။ ပဥၥမသဂၤါယနာတင္ ပိဋ ကတ္ေတာ္မ်ားကို ေက်ာက္ထက္အကၡရာ တင္ၿပီး မႏၲေလးေတာင္ေျခ၊ ကုသိုလ္ ေတာ္ဘုရားဝင္း၌ ေက်ာက္စာ႐ံုမ်ားျဖင့္ ထားရိွပူေဇာ္ခဲ့ရာ ကမၻာ့အႀကီးဆံုးစာအုပ္ ႀကီးဟုေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။(ေအဒီ ၁၈၅၆)
ျမန္မာႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ေနာက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဦးေဆာင္ ေသာ ဖဆပလအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က အစိုးရဖြဲ႕စည္း တာဝန္ယူခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးမရမီ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းလုပ္ၾကံခံရ၍ဖဆပလ ဥကၠ႒တာဝန္၊ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္တာဝန္ကို သခင္ႏုက ယူခဲ့ရသည္။ ၁၉၅၄မွ ၁၉၅၆ အတြင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ကမၻာေအးတြင္ အထူး တည္ေဆာက္ကာ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ႏွစ္ ၂၅ဝဝ ျပည့္အထိမ္းအမွတ္ ဆ႒မအႀကိမ္ သဂၤါယနာတင္ခဲ့သည္။


ေညာင္ရမ္းဆရာ ေတာ္ဘုရား၊ ပထမဆံုး တိပိဋကဓရ ဓမၼဘ႑ာဂါရိကဘြဲ႕ရ ဆရာေတာ္ ဘဒၵႏၲ ဝိစိတၱသာရာဘိဝံသ၊မဟာစည္ဆရာေတာ္ တို႔ကႀကီးမွဴးက်င္းပ သဂၤါယနာတင္ခဲ့ သည္။ ဆ႒သဂၤါယနာမူ ပိဋကတ္ေတာ္ မ်ားကို ေခတ္ႏွင့္အညီ အသံဖမ္းတိပ္ေခြ မ်ားျဖင့္ဖမ္း၊ လက္ႏွိပ္စက္၊ ပုံႏွိပ္စက္ တို႔ျဖင့္ မွတ္တမ္းျပဳထားႏိုင္ခဲ့သည္။
ျမတ္စြာဘုရားသခင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ ႀကီး ပရိနိဗၺာန္ျပဳၿပီးေနာက္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ရဟန္း သံဃာမ်ားအတြင္း တရားဓမၼ အယူအေကာက္ လြဲ၊ မူကြဲ၊ လူကြဲကာ ဂိုဏ္းမ်ားကြဲခဲ့သည္။ သဂၤါယနာတင္ ပြဲကာလမ်ားတြင္ ထိုသံဃာ ဂိုဏ္းကြဲမ်ား ရွိေနခဲ့သည္။ အိႏိၵယတြင္ ဂိုဏ္းမ်ားကြဲ သကဲ့သို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ေရႊက်င္၊ သုဓမၼာ၊ ကံ၊ ဒြါရ၊ ငွက္တြင္း၊ စသည္ စသည္ သံဃာဂိုဏ္းကြဲမ်ားစြာရွိခဲ့သည္။ လမ္းစဥ္ပါတီအစိုးရလက္ထက္ ၁၉၈ဝ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သာသနာေတာ္သန္႔ရွင္းေရး ႏွင့္ ျပန္႔ပြားေရးအလို႔ငွာ သံဃာဂိုဏ္းႀကီး ကိုးဂိုဏ္းစုစည္းကာ ဂိုဏ္းေပါင္းစုံသံဃာ့ မဟာနာယကအဖြဲ႕ႀကီးကို ႏုိင္ငံေတာ္က ကမကထျပဳ၍ ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ခဲ့သည္။
ကမၻာတြင္လည္း (အထူးသျဖင့္ အိႏိၵယ၊ သီရိလကၤာတို႔တြင္ မဟာယာန၊ ေထရဝါဒ ဂိုဏ္းႀကီးႏွစ္ဂိုဏ္းကြဲရာမွစ၍ မတူကြဲျပားမႈမ်ားရွိလာခဲ့သည္။ ၁၈၆ဝ ျပည့္ႏွစ္ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္ပြဲတြင္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရတပ္တြင္ ဗိုလ္မွဴးႀကီး အိုလ္ေကာ့သည္ အေမရိကန္အခ်င္းခ်င္း ေသြးေခ်ာင္းစီးမွ်သတ္ခဲ့ရ တိုက္ခဲ့ရသည္ ကို စိတ္ကုန္ၿပီး တပ္မွအနားယူခဲ့သည္။ အိႏိၵယသို႔ေရာက္လာကာ သီအိုဆိုဖီ အသင္းမွ ဗုဒၶဘာသာစာအုပ္မ်ားဖတ္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာကို သေဘာက်ခံယူခဲ့သည္။ အိုလ္ေကာ့က ဗုဒၶဘာသာဂိုဏ္းကြဲမ်ားကို ဗုဒၶ၏ နိဗၺာန္လမ္းစဥ္ကို တူညီလက္ခံႏိုင္၊ လက္မခံႏုိင္ေမးသည္။ ဂိုဏ္းကြဲမ်ားက တူညီစြာလက္ခံသည္။ ဗုဒၶ၏ငါးပါးသီလ ကိုေရာ လက္ခံမခံေမးရာ အားလုံးက လက္ခံ၍ ငါးပါးသီလ သေကၤတအေရာင္ ငါးမ်ဳိးပါ သာသနာအလံကို တီထြင္ေပး ခဲ့ဖူးေပသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္း သို႔မဟုတ္ ႏုိင္ငံေတာ္ ေကာင္စီဥကၠ႒ ဦးေနဝင္းလက္ထက္ ဂိုဏ္းေပါင္းစုံသံဃာ့မဟာနာယက အဖြဲ႕ ႀကီးတြင္ ဂိုဏ္းႀကီးကိုးဂိုဏ္း စုစည္း ညီၫြတ္စြာပါဝင္ကာ ပရိယတိၱ၊ ပဋိပတိၱ၊ ပဋိေဝဓသာသနာေတာ္သုံးရပ္ တာဝန္၊ သာသနာသန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ သာသနာေတာ္ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေရးတို႔ကို ေထရ္ႀကီးဝါႀကီး ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားအရြယ္ သို႔မဟုတ္ ႏွင့္ မမွ် အပင္ပန္းခံေဆာင္ရြက္ေတာ္မူလ်က္ ရွိၾကေပသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ဗုဒၶသက္ေတာ္ထင္ ရွားရွိစဥ္ကပင္ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ေရာက္ ရွိ အျမစ္တြယ္ခဲ့သည္။တစ္ခ်ိန္ကလူဦးေရ ၏ ရာႏႈန္းျပည့္မွ် ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ေစတီပုထိုးလက္ညႇိဳးထိုး မလြဲရွိေနေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ အျခား မတူကြဲျပားသည့္ ဘာသာသာသနာကိုး ကြယ္မႈမ်ားကိုလည္း ၾကည္ျဖဴလက္သင့္ခံ ခဲ့ၾကေပသည္။ ကမၻာ့ဘာသာႀကီး ေလးရပ္တြင္ ဟိႏၵဴဘာသာ၊ ဗုဒၶဘာသာ၊ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၊ အစၥလာမ္ဘာသာတို႔ အစဥ္အတိုင္း ေပၚထြန္းခဲ့သည္။ ခရစ္ ယာန္တြင္လည္း ပ႐ိုတက္စ္တင့္၊ ဘက္ ပတစ္၊ ကက္ဆိုလိတ္မွစ၍ ဂိုဏ္းေပါင္း ၂၉ ဂိုဏ္းကြဲခဲ့သည္။ ဟိႏၵဴတြင္ ဇာတ္ ကြဲျပားမႈ၊ လူတန္းစားကြဲျပားမႈ၊ ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာကြာဟမႈ၊ လူမ်ဳိးႏြယ္ကြဲျပားမႈ ေၾကာင့္ အကြဲ၊ အအက္ ရွိတန္သေရြ႕ရွိ ေသာ္လည္း တည္ၿငိမ္မႈအရွိဆံုးဘာသာ ျဖစ္ေပသည္။ စတုတၴေျမာက္ေပၚလာ သည့္ အစၥလာမ္ဘာသာမွာ ေဆာ္ဒီအာ ေရဗ်တြင္ မိုဟာမက္က စတင္ေဟာေျပာ ေသာ ေကာင္းကင္ဘံုမွ အလႅာဟု အရွင္ ျမတ္၏တရားေတာ္ (ကိုရမ္က်မ္း)ကို အေျခခံ၍ေပၚထြန္းခဲ့သည္။အေရွ႕အလယ္ ပိုင္းတစ္ခြင္၊ ေတာင္အာရွ၊ အေရွ႕ေတာင္ အာရွ၊ ႐ုရွေတာင္ပိုင္း၊ အလယ္အာရွ၊ ဥေရာပေတာင္ပိုင္း၊ အာဖရိကေျမာက္ျခမ္း ႏိုင္ငံေပါင္း ၅၇ ႏိုင္ငံတို႔တြင္ ျပန္႔ပြား ေနေပသည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာကို အေမရိက ေတာင္၊ ေျမာက္၊ ဥေရာပ၊ ၾသစေၾတးလ်၊ နယူးဇီလန္တို႔တြင္ အလံုး အရင္းျဖင့္ထြန္းကားလ်က္ရွိၿပီး ကမၻာ့ ႏိုင္ငံမ်ားစြာသို႔ပ်ံ႕ႏွံ႔စျပဳလာေနေပသည္။

ျမတ္ဗုဒၶသာသနာကား အိႏၵိယ၊ သီရိ လကၤာ၊ နီေပါ၊ ဘူတန္၊ တိဗက္၊ တ႐ုတ္၊ ေတာင္-ေျမာက္ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္၊ ဗီယက္ နမ္၊ ကေမၻာဒီးယား၊ လာအို၊ ထိုင္း (တစ္ ခ်ိန္က မေလးရွား၊ အင္ဒိုနီးရွား) ျမန္မာ၊ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ(တစ္ခ်ိန္ကအလယ္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ား၊ ပါကစၥတန္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ အာဖဂန္နစၥတန္) ယေန႔အာရွတိုက္ႏိုင္ငံမွ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ရာမွ သုေတသီပညာရွင္တို႔ အိႏၵိယတြင္ေလ့လာ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ ဥေရာပမွ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္၊ ခ်က္၊ ဂ်ာမနီ၊ ဘယ္လ္ဂ်ီယံ၊ ႐ုရွ၊ အေမရိကန္၊ ကေနဒါႏွင့္ ေတာင္ အေမရိက၊ လက္တင္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အာဖရိကႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕ (စုစုေပါင္းႏိုင္ငံငါး ဆယ္ေက်ာ္တြင္) ဗုဒၶသာသနာေတာ္ ေရာက္ရွိအျမစ္တြယ္ေနေပၿပီ။
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အဂၤလိပ္နယ္ခ်ဲ႕တို႔ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ရာေက်ာ္ ျမန္မာ့ဦးစြန္း ဗုဒၶ သာသနာေတာ္တို႔ကို ဖ်က္လိုဖ်က္ဆီး လုပ္၊ ေစာ္ကားေမာ္ကားလုပ္ခဲ့ၾကသျဖင့္ ေရွးျမန္မာတို႔က အဂၤလိပ္တို႔ကို ကုလား ျဖဴမိစၧာေတြဟု သမုတ္ခဲ့ၾကသည္။ကိုလိုနီ ကြၽန္ဘဝမွာပင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ရဟန္း ေတာ္မ်ား၊ ျမန္မာတိုင္းရင္းသားစံု မ်ဳိးခ်စ္ ျပည္ခ်စ္၊ ဗုဒၶဘာသာႏြယ္ဝင္မ်ားက အမ်ဳိး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ၊ ပညာတံခြန္ ထူေရး၊ လြတ္လပ္ေရး၊ ထြန္းကားေရး အတြက္ စြန္႔စားေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။
လြတ္လပ္ေရးရလာျပန္ေတာ့ဓမၼႏၲရာယ္ ဆိုသည္မွာ ေပၚလာသည္။နယ္ခ်ဲ႕ေသြးခြဲခံ သံဃာဂုိဏ္းကြဲမ်ား၊ အုပ္စုမ်ားေပၚလာ ခဲ့သည္။ က်ဴးေက်ာ္ခိုးဝင္ၿပီး ႏိုင္ငံေျမကို အပိုင္စီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ဝိေသသထူးလွ ေသာ လူမ်ားစုႀကီးကိုးကြယ္ရာ ဗုဒၶသာ သနာေတာ္ကိုထိပါး၊ ႏိုင္ငံပ်က္၊ လူမ်ဳိး ကြယ္၊ ဘာသာသာသနာေပ်ာက္မည့္ အႏၲရာယ္ၾကံဳေနရသည္။ ဒီမိုကေရစီ သမားဆိုသူမ်ားမွာပင္ ဗုဒၶဘာသာကို ႏွိပ္ကြပ္၊ ဖ်က္လိုဖ်က္ဆီးလုပ္ေနသည့္ လုပ္ရပ္မ်ားေတြ႕ေနရသည္။
ကမၻာ့ဘာသာေပါင္းစံုႏွီးေႏွာဖလွယ္ ပြဲႀကီးတစ္ခုတြင္ ကမၻာေပၚရွိသမွ်ဘာသာ သာသနာမ်ားတြင္ ဗုဒၶဘာသာသည္ အေကာင္းဆံုးဟု သေဘာတူညီေနၾက သည္။ ေဟတုအေၾကာင္းကို ပစၥေယာ အေထာက္အပ့ံျပဳ၍ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းတတ္ သည္။ ဥံဳဖြဆို႐ံုျဖင့္ ဘာမွျဖစ္မလာ။ ကံ-ကံ၏အက်ဳိး၊ မိမိျပဳလုပ္မႈအက်ဳိး မိမိရရွိ မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အတၱာဟိအတၱေနာ နာေထာဆိုသည္ႏွင့္အညီ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅ဝဝ မက အျမစ္တြယ္ထြန္း ေတာက္ေနေသာျမတ္ဗုဒၶ၏သာသနာေတာ္ ကိုကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ ဗုဒၶဘာသာ ဝင္ျမန္မာသူေတာ္စင္တို႔(ျမတ္စြာဘုရား၏ ပစၧိမဗုဒၶဝဓနတြင္ပါသည့္အတိုင္း အပၸမာ ေဒန မေမ့မေလ်ာ့ေသာသတိျဖင့္ သမၼာ ေဒထ ေကာင္းစြာျပည့္စံုေစသတည္းျဖစ္ ေအာင္ အတၱာဟိ၊ အတၱေနာနာေထာ မိမိ တို႔ကုိယ္တိုင္ျပဳၾကရ၊ကာကြယ္ၾကရ၊ေစာင့္ ေရွာက္ၾကရပါေတာ့မည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာ သာသနာ ေရာင္ဝါေနသုိ႔ထြန္းေစေသာဝ္။
ဗုဒၶသာသနံစိရံတိ႒တုပါခင္ဗ်ာ။