images
UN
UN
ေဆးေသာက္တိုင္းမေကာင္းပါ
ေပါက္ေပါက္ Saturday, 03 August 2019
တစ္ေန႔တျခား တိုးတက္ေခတ္မီလာ ေသာ ယေန႕ကမၻာႀကီးမွာ ႐ုပ္ဝတၴဳေတြ တိုးတက္လာသည္ႏွင့္အမွ် အနာမ်ဳိး(၉၆) ပါးထက္မကေသာေရာဂါေဝဒနာမ်ားလည္း ျဖစ္ေပၚခံစားလ်က္ရွိေနၾကသည္။ ယခု ေခတ္လူအမ်ားစုသည္ ဗီတာမင္ဓာတ္ မ်ား ျဖည့္တင္းဖို႕အတြက္ ဗီတာမင္ေဆး ျပားေတြအေပၚမွီခိုလာၾကသည္။ သို႕ေသာ္ ၄င္းဗီတာမင္ ျဖည့္တင္းရန္ အမွန္ကန္ဆံုး ႏွင့္အေကာင္းဆံုးေသာနည္းလမ္းမွာအစား အစာထဲကေနသဘာဝဗီတာမင္ရယူနည္း သာ ျဖစ္သည္။ ထိုအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆးဝါးကြၽမ္းက်င္မႈဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးသုေတသီမ်ားကေအာက္ပါ အတိုင္းအၾကံျပဳထားၾကသည္။
- ဗီတာမင္ေအေဆးျပားစားျခင္း ထက္ အစားအစာထဲတြင္ပါရွိေသာ သဘာဝ ဗီတာမင္ေအဓာတ္ကို ခႏၶာကိုယ္ထဲရွိ ေသြးရည္က ၁ ဒသမ ၅၄ ဆ ပိုမို ေကာင္းမြန္စြာစုပ္ယူႏုိင္သည္။
- ဗီတာမင္ဘီဝမ္းေဆးျပားစားျခင္းထက္ အစားအစာထဲတြင္ပါရွိေသာ သဘာဝ ဗီတာမင္ဘီဝမ္းကိုခႏၶာကိုယ္ထဲရွိ ေသြး ရည္က ၁ ဒသမ ၃၈ ဆပိုမိုစုပ္ယူ ႏိုင္ၿပီးအခ်ိန္ကာလအားျဖင့္ ခႏၶာ ကိုယ္ထဲမွာ ၁ ဒသမ၂၇ ဆ ပို၍ ၾကာျမင့္စြာ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္သည္။
- ဗီတာမင္စီေဆးျပားစားျခင္းထက္၊ အစားအစာထဲတြင္ပါရွိေသာ သဘာဝ ဗီတာမင္စီကိုခႏၶာကိုယ္ထဲရွိအနီေရာင္ ေသြးဆဲမ်ားက ၁ ဒသမ ၇၄ ဆပိုမို စုပ္ယူႏိုင္သည္။
- အစားအစာမွရရွိေသာ သဘာဝဗီတာ မင္စီကို တစ္လခန္႔ေန႕စဥ္မွန္မွန္ စား သံုးျခင္းက ခႏၶာကိုယ္ထဲရွိ မေကာင္း ေသာ ကိုလက္စထေရာပမာဏ ကို သိသိသာသာ က်ဆင္းလာႏိုင္ သည္။ အကယ္၍ ဗီတာမင္စီေဆး ျပားစား႐ံုျဖင့္ ၄င္းကဲ့သို႕အက်ဳိးအာနိ သင္ကိုအျပည့္အဝရရွိႏိုင္မည္မဟုတ္ေပ။
- အရြယ္ေရာက္ျပီးသူ တစ္ေယာက္ အတြက္ ဗီတာမင္အီး တစ္ေန႕တာ လိုအပ္ခ်က္ပမာဏမွာ ၁၅ဝ ယူနစ္ ျဖစ္ၿပီး ထိုပမာဏထက္ေက်ာ္၍ဗီတာ မင္အီးကိုစားသံုးပါက လူကိုေဘး ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ ယေန႕အိမ္ သံုးေဆး ဝါးပစၥည္းေစ်းကြက္ရွိ ဗီတာမင္ေဆး ေတာင့္တခ်ဳိ႕တြင္ ယူနစ္ ၄ဝဝ ပါရွိေန ျခင္းမွာ အသက္အႏၲရာယ္အတြက္ စိုးရိမ္ရသည္။
ေဆးေသာက္တိုင္း မေကာင္းပါ
အကယ္၍ ေဆးျပားမ်ားမွီဝဲသံုးစြဲဖို႕ လို အပ္ေနသည္ဟုထင္ျမင္ယူဆပါက-
- ဦးစြာပထမမိမိမွာ ဗီတာမင္ခ်ိဳ႕တဲ့ ေသာလကၡဏာမ်ားရွိ၊ မရွိကို နား လည္တတ္ကြၽမ္းေသာ ဆရာဝန္ျဖင့္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးဖို႔ လိုသည္။
- ဗီတာမင္ေဆးဝါးမ်ား၏ အက်ဳိးအာ နိသင္၊သံုးစြဲပံုနည္းလမ္း၊ သံုးစြဲရမည့္ ပမာဏႏွင့္သံုးစြဲၿပီး ေနာက္ခံစားရမႈ အေျခအေနထူးျခားျဖစ္စဥ္မ်ားကိုလည္း တိတိက်က်သံုးသပ္တတ္ဖို႔ လိုသည္။
- ဗီတာမင္ေဆးျပားမ်ားကို ဆရာဝန္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္မပါဘဲ မိမိသေဘာျဖင့္ လက္လြတ္စပယ္ မသံုးသင့္သလို၊ အားေဆးအျဖစ္ကာလတာရွည္လည္း မသံုးစြဲသင့္ေပ။ အကယ္၍ ဗီတာမင္ ေဆးျပားမ်ားကို ကာလတာရွည္လြန္ ကဲစြာသံုးစြဲမိပါက ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး မ်ားကိုခံစားရႏိုင္သျဖင့္အထူးဆင္ျခင္ သင့္သည္။
- အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူတစ္ဦးအတြက္ မီတာမင္ေဆးဝါးမ်ားကို ကာလတာ ရွည္လြန္ကဲစြာသံုးစြဲမိပါက မလြဲမေသြ ခံစားရမည့္ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ားမွာ
- (ဗီတာမင္ေအ ၁ဝ မီလီဂရမ္) ခံတြင္း ပ်က္၍ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ေသြးအားနည္းျခင္း၊ ဆံပင္ အေရာင္မြဲေျခာက္ျခင္း၊ အေၾကာင္းမဲ့ ဆံပင္ကြၽတ္ျခင္း၊အသားအေရေျခာက္ ေသြ႕ယားယံျခင္း၊ ေျခလက္ထံု၍ နာက်င္ျခင္း၊ မ်က္စိျပဴးျခင္း၊ မခံ မရပ္ႏိုင္ေအာင္ ေခါင္းကိုက္ခဲျခင္း။
(ဗီတာမင္စီတစ္ဂရမ္)ဝမ္းေလွ်ာ ဝမ္း ပ်က္ျခင္း၊ အစာအိမ္အက္စစ္ အထြက္မ်ား၍ အစာအိမ္အခ်ဥ္ေပါက္ ျခင္း၊ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္ျခင္း၊ အမ်ဳိးသမီးတခ်ဳိ႕သေႏၶမေအာင္ျခင္း။
(ဗီတာမင္ဒီ ၄ဝ မိုက္ခ႐ိုဂရမ္) ကိုယ္ ရည္ကိုယ္သားပူျခင္း၊ဂနာမၿငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊ အစာစားခ်င္စိတ္ကုန္ခန္းလာၿပီးကိုယ္ အေလးခ်ိန္က်လာျခင္း၊ အသည္းႀကီး ျခင္း၊ေက်ာက္ကပ္ေကာင္းစြာ အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္ျခင္း၊ အ႐ိုးထုထည္ပြလာျပီး အ႐ိုးၾ<ြကပ္ဆတ္ျခင္း။
(ဗီတာမင္အီး၂ဝဝ မီလီဂရမ္) ေသြး ျပန္ေၾကာပိတ္ဆို႔ျခင္း၊ ေသြးတိုးျခင္း၊ ၾ<ြကက္သားအားနည္းျခင္း၊တစ္ကိုယ္လံုး ကိုကိုင္႐ိုက္ခံထားရသကဲ့သို႔မလႈပ္ခ်င္ မသယ္ခ်င္ျဖစ္လာျခင္း၊ ရင္သားႀကီး လာျခင္း။
ေဆးဝါးတခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ ယာဥ္ေမာင္းစဥ္
အႏၲရာယ္ရွိႏိုင္
ေဆးဝါးအမ်ားစုသည္ လူတစ္ဦး ကားေမာင္းႏိုင္စြမ္းကို မထိခိုက္ေသာ္ လည္း အခ်ဳိ႕ေသာလြတ္လပ္စြာ ဝယ္ယူ ႏိုင္သည့္ ေဆးမ်ားႏွင့္ ဆရာဝန္ေပးေသာ ေဆးဝါးသည္လည္း ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး မ်ားရွိႏုိင္ၿပီး ကားေမာင္းရန္ေဘးကင္း မႈကိုထိခိုက္ေစႏိုင္သည္ဟု အေမရိကန္ အားကစားႏွင့္ေဆးဝါးအဖြဲ႕ (FDA) က သတိေပးေျပာၾကားထားသည္။ အခ်ဳိ႕ ေဆးဘူးမ်ားတြင္ ေဆးေသာက္ျပီးေနာက္ စက္ယႏၲရားႀကီးမ်ားေမာင္းႏွင္ျခင္းမျပဳ ရန္သတိေပးထားၿပီး ၄င္းတြင္ကားေမာင္း ျခင္းသည္လည္း ပါဝင္သည္။
၄င္းေဆးဝါးမ်ား၏ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး အျဖစ္ အိပ္ငိုက္ျခင္း၊ မူးေဝျခင္း၊ အျမင္ အာ႐ံုေဝဝါးျခင္း၊ လႈပ္ရွားမႈေႏွးေကြးျခင္း၊ မူးမိုက္ျခင္း၊ အာ႐ံုစိုက္မႈေလ်ာ့ပါးျခင္း၊ မအီမသာျဖစ္ျခင္းႏွင့္ စိတ္လႈပ္ရွားမႈျမင့္ တက္ျခင္းမ်ားခံစားရႏိုင္သည္။ ေဆးဝါး အခ်ဳိ႕က ကားေမာင္းႏိုင္စြမ္းကိုနာရီအခ်ဳိ႕ သာထိခိုက္ႏိုင္ေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕သည္ နာရီမ်ားစြာၾကာျမင့္ႏိုင္ၿပီး အခ်ဳိ႕မွာေနာက္ တစ္ေန႕အထိ ထိခိုက္ႏိုင္သည္။


အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ စိတ္ျငိမ္ ေဆး၊အတက္ေရာဂါေပ်ာက္ေဆးဝါး၊စိတ္ က်န္းမာေရးေဆး၊စိတ္က်ေရာဂါကာကြယ္ ေဆး၊ codeine ပါဝင္ေသာ ေဆးဝါးမ်ား၊ အေအးမိႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး ဝါးတခ်ဳိ႕၊ ဓာတ္မတည့္မႈကာကြယ္ေဆး၊ အိပ္ေဆး၊ၾ<ြကက္သားနာက်င္သက္သာေဆး၊ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာကာကြယ္ေဆး၊ ကိုယ္ အေလးခ်ိန္ခ်ေဆးဝါးမ်ား၊ မ်က္လံုးက်ယ္ ေဆးမ်ားက အထက္ပါေဘးထြက္ဆိုး က်ိဳးမ်ားကိုခံစားရႏိုင္ၿပီး ယာဥ္ေမာင္းေန စဥ္အႏၲရာယ္ရွိႏိုင္ေၾကာင္း (FDA) က သတိေပးထားသည္။
ပဋိဇီဝေဆးယဥ္ပါးျခင္းအႏၲရာယ္
ခႏၶာကိုယ္အတြက္ ေသာက္သံုး၊ ထိုးႏွံလိုက္ေသာ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို လူ႕ ခႏၶာကိုယ္တြင္းရွိ ဗက္တီးရီးယားပိုးမႊား မ်ားက ခံႏိုင္ရည္ရွိလာျခင္းျဖစ္စဥ္ကို 'ပဋိဇီဝေဆးယဥ္ပါးျခင္း' ဟုေခၚသည္။ထိုသုိ႕ ပဋိဇီဝေဆးယဥ္ပါးလာျခင္း ေၾကာင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားကို ကုသႏိုင္ စြမ္းေလ်ာ့နည္းသြားေစသည္။ ထိုျဖစ္စဥ္ ကိုအရပ္သံုးစကားအရ 'ေဆးမတိုးေတာ့ ျခင္း' ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။ ပဋိဇီဝ ေဆးယဥ္ပါးမႈ (AMR–Antimicrobial resistance)ျပႆနာသည္ အျခားႏိုင္ငံ မ်ားတြင္သာမက ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ လည္း အႀကီးမားဆံုးေသာက်န္းမာေရး ဆိုင္ရာ အႏၲရာယ္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ပဋိဇီဝ ေဆးယဥ္ပါးမႈျပႆနာသည္ အသက္ အရြယ္မေရြး၊ က်ားမ မေရြး လူတိုင္း ၾကံဳေတြ႕ရႏိုင္သည္။
ယေန႕ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ပဋိဇီဝေဆး ယဥ္ပါးမႈတိုက္ဖ်က္ေရးကို ယခုအခ်ိန္ မွစ၍ စနစ္တက်ထိေရာက္စြာမေဆာင္ ရြက္ႏိုင္ပါက ေနာင္တစ္ခ်ိန္တြင္ ထိန္း ခ်ဳပ္ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ဘဲ ေရွးပေဝသဏီကာလ ျဖစ္ ေသာပဋိဇီဝေဆးဝါးမ်ား မေပၚေပါက္မီ ကာလကဲ့သို႕ ျပန္ျဖစ္သြားႏိုင္ၿပီး သာမန္ ေရာဂါမ်ားကိုပင္ မကုသႏိုင္ေတာ့ ေသာေရာဂါမ်ားအျဖစ္သို႕ ေျပာင္းလဲသြား ႏိုင္ေၾကာင္းအမ်ဳိးသားအဆင့္ ပဋိဇီဝ ေဆးယဥ္ပါးမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီNational Multi-sectoral Steering Committee for combating Antimicrobial Resistance (AMR) ၏ ပထမအႀကိမ္ အစည္းအေဝးမွ ေလ့လာ သိရွိရသည္။
ယခုအခါ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕မွ တစ္ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ပဋိဇီဝေဆးတိုက္ ဖ်က္ေရးဆိုင္ရာစီမံကိန္း(Global Action Plan-AMR) ကိုေရးဆြဲထားျပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္လည္းအမ်ဳိးသား အဆင့္ပဋိဇီဝေဆးတိုက္ဖ်က္ေရးဆိုင္ရာ စီမံကိန္း (National Action Plan – AMR) ကိုေရးဆြဲထားၿပီးျဖစ္သည္။
ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကိုတလြဲသံုးစြဲျခင္း ေၾကာင့္ -
- ေဆးယဥ္ပါးမႈအႏၲရာယ္ အခ်ိန္တို တြင္း က်ေရာက္ေစႏိုင္သည္။
- ေဆးယဥ္ပါးမႈျဖစ္ပြားပါက ကုသ ရန္ႏွင့္ ေပ်ာက္ကင္းရန္လြန္စြာ ခက္ခဲ သည္။
- ေဆးယဥ္ပါးမႈဟာ လူမ်ိဳးမေရြး၊ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။
မွန္ကန္ေသာေဆးေသာက္နည္းပံုစံ
ေဆးဝါးမ်ားကို ေအာက္ပါ ေဆး ေသာက္နည္းလမ္းညႊန္အတိုင္း ေသာက္ ေပးသင့္သည္။
ထမင္းမစားခင္ပဋိဇီဝေဆးေသာက္ျခင္း
- အကယ္၍ ထမင္းမစားခင္ေဆး ေသာက္မည္ဆိုပါလွ်င္ ထမင္းမစား ခင္ နာရီဝက္အလိုမွာေဆးေသာက္ပါ။ ထမင္းမစားခင္ ႏွစ္မိနစ္ေလာက္ အလိုမွအခ်ိန္ကပ္၍ ေဆးလံုးဝ မေသာက္သင့္ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ အစားအစာႏွင့္ ေဆးေသာက္ ခ်ိန္လြန္စြာနီးကပ္ေနပါက အခ်ိဳ႕ေသာ ေဆးဝါးမ်ားသည္ ၄င္းအစားအစာ မ်ားထဲ ေရာေႏွာပါသြားၿပီး ေဆးစြမ္း သတၱိဓာတ္ျပယ္သြားေစႏိုင္သည္။
ထမင္းစားၿပီးေနာက္
ပဋိဇီဝေဆးေသာက္ျခင္း
- အကယ္၍ ထမင္းစားၿပီးမွ ေဆး ေသာက္မည္ဆိုပါလွ်င္ ထမင္းစားၿပီး ေနာက္ ၅ မိနစ္ (သို႕မဟုတ္) ၁ဝ မိနစ္ခန္႕ၾကာမွသာ ေဆးေသာက္ပါ။အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အခ်ိဳ႕ေသာ ေဆးဝါးမ်ားသည္ အစာအိမ္ကို အေႏွာင့္အယွက္ျပဳ၍ မအီမသာျဖစ္ ေစသလို၊ အခ်ဳိ႕ေဆးမ်ားကလည္း အစာေဟာင္းႏွင့္ေရာ၍ မစင္အျဖစ္ပါသြားကာ ေဆးမတိုးႏိုင္ေတာ့ေပ။
ဗီတာမင္ေဆးမ်ားေသာက္ရန္
အေကာင္းဆံုးအခ်ိန္
- ဗီတာမင္အားေဆးတစ္ခုခုမွီဝဲရမည္ဆိုပါလွ်င္ ေဆးေသာက္ရန္ အေကာင္းဆံုးအခ်ိန္မွာ ေန႕လယ္စာ ထမင္းစားျပီးေနာက္ ၅ မိနစ္ (သို႕မဟုတ္) ၁ဝ မိနစ္ခန္႕ၾကာမွ ေသာက္ရမည္ျဖစ္သည္။ ဗိုက္ထဲ တြင္ မည္သည့္အစာမွ် မရွိဘဲ အားေဆးကို လံုးဝမေသာက္ပါႏွင့္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ဥပမာ)ဗီတာမင္ဘီႏွင့္ ဗီတာမင္စီ အားျဖည့္ ေဆးမ်ားက ဆီးအျဖစ္ခ်က္ခ်င္းစြန္႕ပါသြားသည့္အတြက္ ေဆးအာနိ သင္ပ်က္ျပယ္သြားကာ ေသာက္သမွ်အားေဆး အခ်ည္းႏွီးသာ ျဖစ္ေစပါသည္။
ေဆးပတ္လည္ေအာင္ ေသာက္ပါ
- ေနေကာင္းသြားသည့္တိုင္ေအာင္ ေသာက္လက္စေဆးကိုမိမိသေဘာ အတိုင္း ရပ္မပစ္ပါႏွင့္။ ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း ေဆးပတ္ လည္ေအာင္ ဆက္လက္ေသာက္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ဥပမာ) အဖ်ားက်သြားေသာ္လည္း ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ငုပ္လွ်ဳိးက်န္ရစ္ေနေသး ေသာ အင္အားႀကီးအဖ်ားပိုးက လူကို ထပ္မံဖ်ားနာေစ၍ ၄င္းေရာဂါပိုး ကို အျမစ္ျပတ္ေခ်မႈန္းသည့္အေနျဖင့္ ေဆးၫြန္းကုန္ေအာင္ ဆက္ ေသာက္သင့္သည္။
ပဋိဇီဝေဆးဝါးမ်ားႏွင့္ ႏြားႏို႔အႏၲရာယ္
ေဆးဝါးမ်ားကို ႏြားႏို႕ႏွင့္တြဲဖက္မေသာက္သင့္ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ေရာဂါတစ္ခုခုအတြက္ခံတြင္းမွ မ်ဳိခ်လိုက္ေသာေသာက္ေဆး မ်ားကို အစာအိမ္ကအက္စစ္ဓာတ္ျပဳ၍အစာေခ်ဖ်က္ေပးၿပီး သက္ဆိုင္ရာ ေရာဂါထံသို႕ ေသြးစီးေၾကာင္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ အနာႏွင့္ေဆးေတြ႕ေစကာ ခံစားေနရေသာေဝဒနာကို သက္သာလာေစပါသည္။ ႏြားႏို႕တစ္မ်ဳိးတည္း ကိုသာ ေသာက္ပါက ၄င္းႏို႔ထဲတြင္ပါရွိေသာ ကယ္လ္စီယမ္ႏွင့္ အာဟာရ ဓာတ္တို႕ကိုအစာအိမ္မွဓာတ္ျပဳ၍ခြန္အားျဖစ္ေစမွာ မွန္ကန္ေသာ္လည္း အကယ္၍တက္ထြာဆိုက္ကလင္း (tetracycline)အပါအဝင္ ၄င္းႏွင့္အာနိ သင္တူေသာပဋိဇီဝေဆးဝါးမ်ားကို ႏြားႏို႔ျဖင့္ေရာ၍ ေဆးေသာက္မိပါက ႏို႕ထဲတြင္ပါရွိေသာ ကယ္လ္စီယမ္ဓာတ္က ဟန္႔တားေစေသာအစြမ္း ရွိသျဖင့္ ေဆးမတိုးႏိုင္ေတာ့ေပ။
ထို႕အတူ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္ႏွင့္ အခ်ိဳရည္တို႕တြင္ ပါရွိေသာ ကဖိန္းဓာတ္မ်ားကလည္း ခႏၶာကိုယ္မွေဆးဝါးကို စုပ္ယူႏိုင္မႈ ၾကန္႕ ၾကာေႏွာင့္ေႏွးေစသည္။ထို႕ေၾကာင့္မည္သည့္ေဆးဝါးအတြက္ျဖစ္ေစေသာက္ ေရသန္႔တစ္မ်ိဳးတည္းျဖင့္သာေဆးေသာက္ျခင္းက အမွန္ကန္ဆံုးျဖစ္သည္။ေရက်က္ေအး၊ေရေႏြးျဖဴ၊ေရခဲေရတို႕ျဖင့္လည္းေဆးမေသာက္သင့္ေပ။
ပဋိဇီဝေဆးဝါးမ်ားႏွင့္ စပ်စ္သီးအႏၲရာယ္
ပဋိဇီဝေဆးေသာက္ၿပီး ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို စပ်စ္သီး(သို႕မဟုတ္) စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္ေသာက္သံုးမိပါက ထိုအသီးထဲတြင္ ပါဝင္ေသာသဘာဝ အင္ဇိုင္းဓာတုပစၥည္းမ်ားက ပဋိဇီဝေဆးႏွင့္ေတြ႕ဆံုၿပီးေနာက္ ဓာတ္ ေဖာက္ျပန္၍ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးအျဖစ္ ေသြးခုန္ႏႈန္းကို ျမင့္မားျမန္ဆန္ လာေစကာ ေအာ္ဂလီဆန္ပ်ိဳ႕အန္မူးေမာ္ႏိုင္ၿပီးအခန္႔မသင့္ပါက သတိလစ္ ေစပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ေသြးက်ေဆး၊ ကယ္လ္စီယမ္အားျဖည့္ေဆး၊ စိတ္ၿငိမ္ေဆး၊ ကိုလက္စထေရာက်ေဆး၊ ဗီတာမင္အားေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး၊က်ားမေဟာ္မုန္းအားေဆးႏွင့္ HIVေဆးေတြက စပ်စ္သီး(သို႕မဟုတ္)စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္ႏွင့္ဓာတ္ေဖာက္ျပန္ကာလူကိုအႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ထို႕ေၾကာင့္ေဖာ္ျပပါေဆးဝါးမ်ားျဖင့္ ကုသမႈခံယူေနစဥ္ အတြင္း စပ်စ္သီး လံုးဝမစားသင့္ေပ။ထိုမွ်မက ဆစ္ထရစ္အက္စစ္(ေခၚ) အခ်ဥ္ဓာတ္ကဲေသာသစ္သီးမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ဂရိတ္ဖ႐ု၊ လိေမၼာ္၊သံပုရာ၊ တလည္းသီး၊သရက္၊မာလကာ၊ပန္းသီး (အခ်ဥ္)၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ပန္းေဂၚဖီ (အျဖဴ)၊ ဟင္းႏုနယ္ရြက္၊ မုန္လာဥနီတို႕ကလည္း ပဋိဇီဝေဆးဝါးမ်ားႏွင့္ တြဲဖက္၍ စားေသာက္မိပါက အလားတူေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္လာ ႏိုင္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ၄င္းသစ္သီးဝလံႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား စားေသာက္ၿပီးေနာက္ အနည္းဆံုးေလးနာရီခန္႔ၾကာမွသာ ပဋိဇီဝေဆး ဝါးမ်ားကို စိတ္ခ်လက္ခ်ေသာက္သံုးသင့္သည္။