images
UN
UN
လူငယ္ႏွင့္ က်န္းမာေရး
သူရေအး Tuesday, 27 August 2019
အသည္းက်န္းမာေရး
အသည္းသည္ လူ၏ခႏၶာကိုယ္တြင္ အေရးႀကီးေသာအဂၤါအစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္ သည္။ ႏွလံုးကပို႔လႊတ္ေသာေသြးမ်ား၏ ၂၅ရာခိုင္ႏႈန္းကို အသည္းကရယူသည္။ အသည္းသည္ ခႏၶာကိုယ္ကိုအဆိပ္ အေတာက္ျဖစ္ေစေသာ ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို ေသြးထဲမွ ဖယ္ရွားေပးၿပီး အစားအစာ မ်ားထဲမွ အဆီဓာတ္ကိုေခ်ဖ်က္ေပးသည္။ ခႏၶာကိုယ္အတြက္လိုအပ္ေသာ Amino Acid ႏွင့္ ေဟာ္မုန္းမ်ားကိုထုတ္လုပ္ေပး သည္။ ဗီတာမင္ A,D,E ႏွင့္ K တို႔ကိုစုပ္ယူ ရာတြင္ကူညီေပးသည္။ ေသြးခဲေစေသာ ဓာတ္ Albuinin ႏွင့္ သည္းေျခရည္(Bile) တို႔ကိုထုတ္ေပးသည္။ ထုိ႔ျပင္အသည္း သည္လိုအပ္သည့္အခါထုတ္သံုးႏုိင္ရန္အပို ျဖစ္ေနေသာ Glucoseudk Glycogen အျဖစ္ သိမ္းထားေပးသည္။ ဗီတာမင္ဗယီႏွင့္ သံဓာတ္မ်ားကိုလည္းသိမ္းထားေပးသည္။ ခႏၶာကိုယ္အတြက္လိုအပ္ေသာ အသားဓာတ္ ကိုထုတ္လုပ္ေပးၿပီး ေသြးထဲမွဘက္တီးရီး ယားပိုးမ်ားကိုဖယ္ရွားေပးသည္။ သိုင္း ရြိဳက္ေဟာ္မုန္း(T4)ကို ခႏၶာကိုယ္မွ သံုးႏိုင္ေသာ သိုင္းရိြဳက္ေဟာ္မုန္း(T3)အျဖစ္ သို႔တိုးျမႇင့္ေပးၿပီး အစာမွစြမ္းအင္အျဖစ္ လိုအပ္ေသာအခါ ေျပာင္းလဲေပးသည္။ကလာပ္စည္းမ်ားမွ လိုအပ္ေသာစြမ္းအင္ အတြက္ ကီတုန္းေဘာ္ဒီမ်ားကိုလည္း ထုတ္လုပ္ေပးသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ အသည္း သည္ ခႏၶာကိုယ္အတြက္ လိုအပ္သည့္ ပစၥည္းမ်ားစြာကို ထုတ္လုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္ကို အက်ဳိးျပဳလ်က္ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အသည္းက်န္းမာေရးသည္ လူ တစ္ဦးအတြက္အထူးပင္အေရးႀကီးလွေပ သည္။ အသည္း၏အေရးပါဆံုးလုပ္ငန္းမွာ မိမိတို႔ေသာက္သံုးလိုက္ေသာ ေဆးမ်ား၊ အစာမ်ားထဲမွ အဆိပ္မ်ားကို ဓာတ္ျပဳေခ် ဖ်က္ၿပိဳကြဲေစျခင္းပင္ျဖစ္သည္။တစ္နည္းအား ျဖင့္ အဆိပ္ကိုသန္႔စင္ေပးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ Acetaminophen ေခၚ ပါရာစီတေမာလ္ႏွင့္ အရက္အလြန္အကြၽံေသာက္သံုးျခင္းသည္ အသည္းကို အဓိက ပ်က္စီးေစသည္။ အသည္းကိုပ်က္စီးေစေသာအျခားတစ္ခ်က္ မွာ အျခားေနရာတစ္ခု၊ အဂၤါတစ္ခုကျဖစ္ ေသာကင္ဆာ(Cancer)က အသည္းကိုျပန္႔ ျခင္းျဖစ္သည္။ အသည္းပ်က္စီးၿပီဆိုသည္ ႏွင့္ေရဆြဲအား ကိုျဖစ္ေစေသာ Albumin ႏွင့္ Protein ဓာတ္တို႔ကို မထုတ္ႏုိင္သည့္ အတြက္ ေသြးေၾကာထဲတြင္ ေရမရွိေတာ့ဘဲ ေသြးေၾကာအျပင္ဘက္တြင္ ေရမ်ားစုပံုၿပီး ဗိုက္ေဖာင္းျခင္း၊ ေျခလက္ေဖာေရာင္ျခင္း တို႔ျဖစ္လာႏုိင္သည္။ ေသြးခဲေစေသာ ဓာတ္ မ်ားမထြက္ေတာ့သျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္တြင္း ေသြယိုစီးမႈမ်ားျဖစ္လာတတ္သည္။ ထို႔ ေၾကာင့္ အသည္းေရာဂါမျဖစ္ပြားရေအာင္ ဂ႐ုျပဳေနထုိင္သင့္ေပသည္။
ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရး
ေက်ာက္ကပ္သည္ လက္သီးဆုပ္ခန္႔ ရွိေသာအဂၤါေလးႏွစ္ခုျဖစ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္၏ ႀကီးေလးေသာတာဝန္ကိုထမ္းေဆာင္ေနရ သည္။
ေက်ာက္ကပ္၏အဓိကတာဝန္မွာ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွ မလိုအပ္ေတာ့သည့္အညစ္ အေၾကးမ်ားကို ခႏၶာကိုယ္အျပင္ဘက္သို႔ စြန္႔ထုတ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေရႏွင့္ သတၱဳဓာတ္ မ်ား၊ အျခားပစၥည္းမ်ား၏ ပမာဏကို ထိန္းသိမ္းျခင္းသည္လည္း ၄င္း၏အဓိက တာဝန္ျဖစ္သည္။ ေက်ာက္ကပ္လုပ္ငန္း ေလးပံုသံုးပံုပ်က္စီးေနေသာ္လည္း လကၡဏာ မျပဘဲရွိေနတတ္သည္။ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္းခ်ဳိ႕ယြင္းသည္ကို ေစာစီးစြာမသိ သည္ကမ်ားသျဖင့္ ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာ ေရးကိုအစဥ္သတိျပဳသင့္သည္။ ေက်ာက္ ကပ္ပ်က္စီးျခင္းတြင္ ႐ုတ္တရက္ပ်က္စီး ျခင္း (Acute Kidney Failure) ႏွင့္ နာတာရွည္ပ်က္စီးျခင္း(Chronic Kidney Failure)ဟူ၍ရွိသည္။ နာရီအနည္းငယ္ အတြင္း ႐ုတ္တရက္ေက်ာက္ကပ္၏ လုပ္ ငန္းေဆာင္တာမ်ား မလုပ္ႏုိင္ေတာ့ျခင္း သည္ ႐ုတ္တရက္ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း ျဖစ္သည္။ ႐ုတ္တရက္ ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္းလကၡဏာမ်ားမွာ (၁)ဆီးထြက္ နည္းသြားျခင္း၊ (၂)ေျခလက္ေဖာေရာင္ျခင္း၊ (၃)အသက္႐ွဴမေကာင္းျခင္း၊ ေမာျခင္း၊ (၄)ေလးလံထုိင္းမႈိင္းျခင္း၊ (၅)ပ်ဳိ႕ျခင္း၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ (၆)တက္ျခင္းႏွင့္ သတိလစ္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။ အခ်ဳိ႕လူနာမ်ား တြင္ ယင္းလကၡဏာမ်ားမျပဘဲျဖစ္တတ္ သျဖင့္ ေသြးႏွင့္ဆီးကိုဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ စစ္ၾကည့္သင့္သည္။ေက်ာက္ကပ္တြင္ ေသြး စစ္ဆန္ကာတစ္သန္းခန္႔ပါဝင္ၿပီး တစ္ေန႔ ကို ေသြးဂါလန္ ၄ဝ ခန္႔ကို စစ္ထုတ္၍ သန္႔စင္ေပးသည္။ ေက်ာက္ကပ္ကို တိုက္ ႐ိုက္ပ်က္စီးေစႏုိင္သည့္အခ်က္မ်ားမွာ ေက်ာက္ ကပ္ကိုပို႔လႊတ္ေသာ ေသြးေၾကာမ်ားတြင္ ေသြးခဲမ်ား (Blood Clots) (သို႔မဟုတ္)
အဆီ (Cholesterol) မ်ား စုပံုၿပီးေသြး ပို႔လႊတ္မႈကို ပိတ္ဆို႔ေစျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အျခားအခ်က္မ်ားမွာ ေရာဂါပိုးမႊားေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ျခင္း၊ ေသြးနီဥမ်ားၿပိဳကြဲမႈ မ်ားျခင္း၊ အခ်ဳိ႕ပိုးသတ္ေဆးမ်ားသံုးျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္၏ပံုမမွန္တံု႔ျပန္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ား၏ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ အရက္၊ကိုကင္းစသည္မ်ားသံုးစြဲျခင္းႏွင့္ ေသြး ေၾကာမ်ားေရာင္ျခင္း (Vasculitis)တို႔ ျဖစ္ သည္။ ေက်ာက္ကပ္ေကာင္းမေကာင္း ႏွစ္စဥ္မွန္မွန္စစ္ေဆးသင့္ၿပီး ဆိုဒီယမ္ႏွင့္ အသားဓာတ္ကိုေလွ်ာ့စားျခင္း၊ ကိုယ္ခႏၶာ အေလးခ်ိန္ထိန္းျခင္း၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား အားကစားလုပ္ျခင္းတို႔ျဖင့္ ေက်ာက္ကပ္ က်န္းမာေရးေကာင္းေအာင္ ထိန္းထားသင့္ သည္။
အစာအိမ္က်န္းမာေရး
အစာအိမ္သည္ လူတို႔စားသံုးလိုက္ေသာ အစားအစာမ်ားကိုသိုေလွာင္ထိန္းသိမ္းထား ၿပီး ယင္းအစားအစာမ်ားမွ လူတို႔အတြက္ လိုအပ္သည့္ဓာတ္ႏွင့္ ဗီတာမင္မ်ားကို စုပ္ ယူၿပီး လိုအပ္သည့္ေနရာမ်ားကိုပို႔လႊတ္ကာ၊ မလိုအပ္သည္မ်ားကို အညစ္အေၾကးအျဖစ္ စြန္႔ထုတ္ပစ္သည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အစာအိမ္နာေရာဂါျဖစ္ပြားႏႈန္းပိုမ်ားလာသည္ ကိုေတြ႕ရသည္။ အထူးသျဖင့္ (Helicobacter Pylori)ဟူေသာ ဘက္တီးရီးယားပိုး ေၾကာင့္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ အရြယ္ ေရာက္ၿပီးသူမ်ား၏ ရာခိုင္ႏႈန္း ၉ဝ ခန္႔တြင္ ယင္းပိုးရွိေနၿပီး ပိုးရွိသူတိုင္းအစာအိမ္နာ မျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။အစာအိမ္နာ (Peptic Ulcer) တြင္ အစာအိမ္အတြင္းအနာ (Gastric Ulcer) ႏွင့္ အူသိမ္အတြင္းအနာ (Duoderal Ulcer) ဟူ၍ရွိရာ ႏွစ္မ်ဳိးလံုး တြင္ ၄င္းပိုးရွိၿပီး အစာအိမ္အတြင္းအနာတြင္ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇ဝ၊ အူသိမ္အတြင္းအနာ၏ ရာခိုင္ႏႈန္း ၉ဝ သည္ ၄င္းပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ သည္။အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးႏွင့္ေဆးလိပ္ ေသာက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္း ေၾကာင္းအတြင္း နံရံမ်ားကို ကာကြယ္ေပး ထားေသာ စနစ္ခြၽတ္ယြင္းျခင္းႏွင့္ အစာအိမ္ အက္ဆစ္ဓာတ္ထုတ္လုပ္မႈမ်ားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အစာအိမ္အနာႏွင့္အူအနာမ်ား ျဖစ္ေပၚတတ္ သည္။Abdomen is a magic Box ဆိုသည့္ အတိုင္း လူ႔ဝမ္းဗိုက္သည္ေမွာ္ဆန္သည္ဟု ဆိုႏုိင္သည္။ ဗိုက္ေအာင့္တိုင္း အစာအိမ္ ေရာဂါမဟုတ္သလို ဝမ္းဗိုက္အေပၚပိုင္းက ေအာင့္ေနေသာ္လည္း တကယ့္ေရာဂါက ၄င္းေနရာတြင္ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္သည္။ အစာအိမ္ လကၡဏာမ်ားမွာ (၁) ဝမ္းဗိုက္အေပၚပိုင္း၊ အလယ္ေလာက္ကေအာင့္တတ္သည္။(၂) အစာစားျခင္း၊ အစာမရွိျခင္း၊ ဗိုက္ဆာျခင္း တို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတတ္သည္။ (၃) ေအာင့္ လိုက္၊ ေပ်ာက္သြားလိုက္ႏွင့္ ၾကာရွည္ျဖစ္ တတ္သည္။ ေရွာင္ၾကဥ္ရန္အခ်က္မ်ားမွာ အစာအိမ္နာရွိေနလွ်င္ ေဆးလိပ္ေသာက္ ျခင္း၊ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ားေသာက္ ျခင္း၊ အပူအစပ္ႏွင့္ေကာ္ဖီတို႔ကို ေရွာင္သင့္ သည္။
အစာအာဟာရႏွင့္က်န္းမာေရး
''သေဗၺသတၱာအာဟာရ႒ိတိကာ''ဆို သည့္ စကားအတုိင္းခပ္သိမ္းေသာ သတၱဝါ တို႔သည္ အစားအစာေပၚတြင္ တည္မွီေန သည္။ အသက္ရွင္ရပ္တည္ေနသည္။ က်န္းမာ သက္ရွည္ျခင္းအတြက္ အစာအာဟာရသည္ အဓိကက်၏၊အာဟာရလံုေလာက္စြာမရလွ်င္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္းျဖစ္ေစႏုိင္ၿပီးအာဟာရ လြန္ကဲလွ်င္ အဝလြန္ျခင္းျဖစ္ေစႏုိင္သည္။ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့လွ်င္ ကိုယ္ခႏၶာဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ