images
UN
UN
ရီဆက္ရွင္းလား-ဒီပရက္ရွင္းလား စီးပြားစစ္ကစားရလဒ္မ်ား
ေနဇင္လတ္ Saturday, 07 September 2019
ဇူလုိင္၊ ၾသဂုတ္လအတြင္း ဖတ္႐ႈေလ့ လာရေသာ ကမၻာ့စီးပြားေရးဆုိင္ရာသုံး သပ္ခ်က္အားလုံးတြင္ အေကာင္း႐ႈေထာင့္ ဘက္မွတစ္ခုမွ်မျမင္ရေသးေခ်။ နည္းနည္း ေလာက္ဆုိးသည္ေလာက္ကုိပင္ မေရးၾက ေခ်။ မည္မွ်မ်ားမ်ားဆုိးရြားသြားႏုိင္သည္ ကုိသာ ႐ႈေထာင့္အစုံက ေရးသားေထာက္ ျပ ၾကသည္ကုိေတြ႕ရ၏။
သက္သက္သာသာဟု ဆိုလွ်င္ပင္ အနည္းဆုံး Global Recession ကမၻာ့ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈျဖစ္လိမ့္မည္ဟု သတိ ေပးထားၾကၿပီး အခ်ိဳ႔ကမူရီဆက္ရွင္းကို မထိန္းႏုိင္ပါက ၁၉၂၉ တြင္ျဖစ္ပြားခဲ့ဖူး ေသာ Global Recession ကမၻာ့ စီးပြားပ်က္ကပ္အထိ ကူးစက္ခံရလိမ့္မည္ ဟု သတိေပးထားသည္ကုိေတြ႕ရသည္။
ႏုိင္ငံႀကီးအေတာ္မ်ားမ်ား၏စီးပြားေရး အေျခအေနႏွင့္ညႊန္းကိန္းမ်ားကို ေလ့လာ လုိက္ေတာ့လည္းအနည္းဆုံး Recession ေလာက္ေတာ့ျဖစ္ရန္ တာစူေနသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ Depression အထိကူးစက္ ႏုိင္ျခင္းရွိ၊မရွိကုိမူ စာေရးသူ၏ေလ့လာမႈ က လုံေလာက္မႈမရွိေသးေပ။
ကုန္သြယ္စစ္-ေငြေၾကးစစ္မွစီးပြားစစ္သုိ႔
တ႐ုတ္-အေမရိကန္ကုန္သြယ္မႈလုိ ေငြႀကီးမားလာရာမွအေမရိကန္ဘက္က ကုန္သြယ္စစ္ကုိစတင္ခဲ့သည္။ ႏွစ္ဖက္ ညႇိႏႈိင္းေရးအဆင္မေျပ။ သုိ႔ႏွင့္တ႐ုတ္ ဘက္ယြမ္ေငြတန္ဖုိးခ်လုိက္ရာ ေငြေၾကး စစ္သုိ႔ ကူးစက္သြားေတာ့သည္။ ထုိမွ တစ္ဖန္ စေတာ့ေစ်းကြက္ ထိခုိက္ျခင္း၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ား ထိခုိက္ျခင္း၊ ပစ္မွတ္ ထားထုတ္ကုန္မ်ားကို အခြန္တုိးျခင္း စသည္တုိ႔မွတစ္ဆင့္ စီးပြားစစ္သုိ႔ ကူး စက္လာပါလိမ့္မည္။ ကုန္သြယ္စစ္ေၾကာင့္ ပင္ ၂ဝ၂ဝ GDP ကိုခန္႔မွန္းရာ အေမရိ ကန္ ၁ ဒသမ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္တ႐ုတ္ ၆ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းဟု ကမၻာ့ဘဏ္က တြက္ခ်က္ေပးထားခဲ့ရာ အေမရိကန္စီးပြား ေရး အေတာ္အားေလ်ာ့သြားမည့္လကၡဏာ ျဖစ္သည္။
လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၉ဝ ျဖစ္သည့္ ၁၉၂၉ တြင္အေမရိကန္စေသာ ကမၻာ့ စီးပြားပ်က္ကပ္ Global Depression ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားျပန္၍ နာလန္ထူႏုိင္ရန္ ႏွစ္မ်ားစြာႀကိဳးစားခဲ့ရ ပါသည္။ ၾကားကာလတြင္ Recession မ်ားဆယ္ ႏွစ္ခန္႔တြင္ အႀကိမ္မည္မွ်မွန္မွန္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္ကုိလည္း ေတြ႔ရသည္။ Greece လုိ ႏုိင္ငံမ်ဳိးတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ ေသာရီဆက္ရွင္းကုိ အျခားႏုိင္ငံမ်ားသုိ႔ မကူးစက္ေအာင္ အေတာ္ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကရ ဖူးသည္။
ခပ္ျပင္းျပင္း အဆင္ျခင္မဲ့လုပ္ကိုင္ တတ္ေသာ ထရန္႔ႏွင့္ ေသြးေအးေအး ေခါင္းမာမာ ေနာက္မဆုတ္တတ္ေသာ ရွီက်င့္ဖ်င္တုိ႔ ထိပ္တုိက္ေတြ႕ပြဲတြင္ တစ္ ဦးဦးမွေနာက္ဆုတ္၊ ညႇိႏႈိင္းမႈသာမရွိပါက Limited Recession (ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕သာ ျဖစ္ပြားျခင္း)အျဖစ္ ထိန္းသိမ္းႏုိင္မႈမရွိဘဲ ြGlobal Recession အျဖစ္ ကူးစက္သြား ႏုိင္ေျခ အေတာ္မ်ားေနသည္ကုိ ေတြ႕ရ သည္။


အေနာက္ဥေရာပ၏ ေထာက္တုိင္မ်ား အားေလ်ာ့ေနသည္
အေနာက္ဥေရာပတြင္ ဂ်ာမနီသည္ အေမရိကန္ၿပီးလွ်င္ အားအေကာင္းဆုံး ေထာက္တုိင္ႀကီးဟု တင္စားခံရသည့္ႏုိင္ငံ ျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ဂ်ာမနီ၏စီးပြား ေရးသည္ အေတာ့္ကုိအားေလ်ာ့သြားသည့္ အခ်ိန္ျဖစ္ေနသည္ကုိေတြ႕ရ၏။ ဂ်ာမနီ သည္ ၂ဝ၁၇ တတိယ ေလးလပတ္တြင္ သုည ဒသမ ၂ သုိ႔က်ဆင္းခဲ့ၿပီး ၂ဝ၁၈ တြင္ စီးပြားေရးျပန္လည္ဦးေမာ့လာခဲ့သည္။ သုိ႔ ေသာ္လည္း ၂ဝ၁၆ ကကဲ့သုိ႔ အား မေကာင္းခဲ့ေခ်။ ၂ဝ၁၆ ၏ အခ်ဳိးတစ္ ဝက္မွ်ပင္ မီခဲ့သည္မဟုတ္ပါ။ ၂ဝ၁၉ တြင္ စီးပြားေရးက်ဳံ႕သြားခဲ့ၿပီး အႏုတ္လကၡဏာ ျပလာသည္။ လာမည့္ ၂ဝ၂ဝ တြင္လည္း အလားအလာေကာင္းကုိ မေတြ႕ရေသး။ ျပင္သစ္တြင္လည္း လေပါင္းမ်ားစြာ ဆႏၵ ျပမႈမ်ားကုိ ရင္ဆုိင္ေနရၿပီး Yellow vest (ဆႏၵျပသူမ်ား)ႏွင့္ ရဲမ်ားေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် တစ္ဖက္ႏွင့္ တစ္ဖက္တုိက္ခိုက္ေနၾက သည္။ အေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္စီးရသည္။ ျပင္သစ္၏စီးပြားေရးသည္ေျပာပေလာက္ ေအာင္ေကာင္းသည္ဟု ဆုိ၍မရေခ်။
အျခားေထာက္တုိင္ တစ္ခုျဖစ္ေသာ အီတလီသည္ သတိေပးအေျခအေနသုိ႔ ေရာက္လာခဲ့သည္။ သုံးစြဲမႈက်ဆင္းျခင္း၊ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈက်ဆင္းျခင္းအျပင္ ဘဏ္ မ်ား၌ Bad loan ပမာဏပုိမုိႀကီးထြား လာျခင္းက အီတလီ၏ စီးပြားေရးကုိ အႏုတ္လကၡဏာသုိ႔ တြန္းပုိ႔ေနပါ၏။ Greece လုိႏုိင္ငံ (ႏုိင္ငံအဆင့္ ေဒဝါလီ ခံရေသာ)စီးပြားေရး ကြၽမ္းပစ္ခ်ိန္တြင္ အျခားစီးပြားေကာင္းေသာႏုိင္ငံမ်ားက ခုခံ ထား၊ ဝုိင္းကူခဲ့ႏုိင္ရာ ကူးစက္မသြားခဲ့ ေခ်။ ဤသည္ကုိ Limited Recession ဟုေခၚၿပီး တစ္ႏုိင္ငံ သုိ႔မဟုတ္ ႏုိင္ငံ အခ်ဳိ႕သုိ႔သာ ကူးစက္ခံရသည့္ အေျခအေန မ်ိဳးျဖစ္သည္။
ယခုအခါစီးပြားေရးပမာဏႀကီးမားၿပီး ေတာင့္တင္းခုိင္မာခုခံႏုိင္ပါသည္ဟု ဆုိ ေသာ ဂ်ာမနီ၊ ျပင္သစ္၊ အီတလီလုိႏုိင္ငံ ေထာက္တုိင္မ်ားကုိယ္၌ကပင္ အင္အား ေလ်ာ့၊ စီးပြားက်ဳ႕ံသြားၾကေလရာ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ စီးပြားစစ္မွ ကူးစက္လာမည့္ သက္ေရာက္မႈကုိ ခုခံတားဆီးႏုိင္ရန္မွာ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္လာပါေတာ့သည္။ ကုိယ့္ႏုိင္ငံ အထိမနာရန္သာ လုံ႔လစုိက္ၾက ရမည္ျဖစ္ရာ အင္အားနည္းႏုိင္ငံမ်ားကုိ ရီဆက္ရွင္းအတြင္း ဆြဲသြင္းခံရပါ လိမ့္ မည္။
စစ္ေရးတင္းမာမႈမ်ားကလည္း အဆင္သင့္
နည္းပညာမ်ား တုိးတက္လာေလ ကမၻာႀကီးသည္ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟ မ်ားႀကီးလာေလျဖစ္သည္။ စူပါႏုိင္ငံမ်ား ၏အတၱအေျခခံေသာ Superiority ဟူ သည့္ အျမဲတမ္းအကဲသာလုိျခင္းကလည္း ေကာင္း၊ Hegemony ဟူေသာ ဗုိလ္က်စုိး မုိးလုိျခင္းကလည္းေကာင္း၊ အျမဲတမ္း ကမၻာႀကီးကုိ တစ္ခုမဟုတ္ တစ္ခုလႈပ္ခါ ေနေစပါသည္။
အေမရိကန္-ဆုိဗီယက္ေခတ္က ဝါဒ ျခင္းအားၿပိဳင္ခဲ့ၿပီးစစ္ေအးေခတ္ကုိ ဆယ္စု ႏွစ္မ်ားစြာ ျဖတ္သန္းခဲ့သည္။ က်ဴးဘား အေရးအခင္းတြင္ စစ္ျဖစ္လုနီးနီးျဖစ္ခဲ့၏။ စစ္ေအးလြန္ၿပီး ယေန႔ေခတ္တြင္မူ အေမရိ ကန္-တ႐ုတ္သည္ဝါဒေရးရာၿပိဳင္ပြဲမဟုတ္ ေတာ့။ ပုိ၍အႏၲရာယ္ရွိေသာစီးပြားၿပိဳင္ ေခတ္ျဖစ္လာေတာ့သည္။ အေမရိကန္တုိ႔ အေနျဖင့္ တ႐ုတ္ကုိစုိးရိမ္မည္ဟုဆုိလွ်င္ လည္း စုိးရိမ္စရာ ျဖစ္ပါ၏။
၁၉၈ဝ မွ ယေန႔အထိ ႏွစ္ေပါင္း ၃၉ ႏွစ္အတြင္း တ႐ုတ္စီးပြားေရးက ၃၁ ဆ ႀကီးထြား လာခဲ့ၿပီး အေမရိကန္က ငါးဆသာႀကီး ထြားလာခဲ့ရာ အေမရိကန္ကုိစိန္ေခၚသည့္ အဆင့္ေရာက္လာခဲ့သည္။ ေတာင္အာဖရိ က ႏွစ္ဆ၊ မကၠဆီကို သုံးဆ၊ ဂ်ာမနီ ေလးဆ၊ အေမရိကန္ ငါးဆ၊ မေလးရွား ေျခာက္ဆ၊ အိႏိၵယ ခုနစ္ဆ၊ ဘရာဇီး ခုနစ္ဆ၊ ေတာင္ကိုရီးယား ၁၇ ဆ အသီး သီး ႀကီးထြားလာခဲ့ပါသည္။ အလ်င္ျမန္ ဆုံးႀကီးထြားပါသည္ဆုိေသာ ေတာင္ကိုရီး ယားထက္ပင္ တ႐ုတ္က ႏွစ္ဆနီးပါးႀကီး ထြားခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရပါလိမ့္မည္။
အေမရိကန္ - ဆုိဗီယက္ေခတ္တြင္ အာဖဂန္နစၥတန္သည္ ႏုိင္ငံႀကီး ႏွစ္ႏုိင္ငံ၏ ၾကားခံစစ္ျဖစ္ခဲ့သည္။စစ္ေအးလြန္၌ အေရွ႕ အလယ္ပုိင္းေဒသသည္ အေမရိကန္တုိ႔ ေမႊးခဲ့ေသာ စစ္တလင္းျဖစ္ခဲ့ၿပီး တျဖည္း ျဖည္းကူးစက္လာရာ ယေန႔အီရန္ကိုၿခိမ္း ေျခာက္လာသည့္အဆင့္ျဖစ္သည္။ ေဟာ္ မုဇ္ေရလက္ၾကားတြင္ ေထာက္လွမ္းေရး လုပ္ေနေသာ အေမရိကန္၏ေဒၚလာသန္း ၁၂ဝေက်ာ္တန္ဒ႐ုန္းကုိ အီရန္ကပစ္ခ် ခဲ့၏။ ထုိေဒသသုိ႔ အေမရိကန္ကစစ္ သေဘၤာတခ်ဳိ႕ ေစလႊတ္သည္။UK က လည္း အီရန္ေရနံတင္သေဘၤာတစ္စင္းကုိ ဖမ္းဆီးလိုက္သည္။ အီရန္ဘက္မွလည္း အျခားေရနံတင္သေဘၤာ ႏွစ္စင္းကုိ ျပန္၍ဖမ္းျပခဲ့သည္။ ဆုိရလွ်င္ အီရန္သည္ ပစ္မွတ္ျဖစ္လာေသာစစ္ေရး တင္းမာရာ ေဒသတစ္ခု ျဖစ္လာသည္။
အေမရိကန္ဘက္မွ အီရန္ကုိ အစၥ ေရးလ္၊ ေဆာ္ဒီတုိ႔ႏွင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ထား ျပန္သည္။ အီရန္အေနျဖင့္ အဏုျမဴ ထိပ္ဖူးပုိင္ဆုိင္မႈရွိေနၿပီလား၊ မရွိဘူးလား ဆုိသည္ကုိ မည္သူမွ် တပ္အပ္မသိေသး ေခ်။ အဏုျမဴထိပ္ဖူးကို သယ္ေဆာင္ႏုိင္ ေသာ တာေဝးပစ္ဒုံးက်ည္ကုိေတာ့ အီရန္ ပုိင္ဆုိင္ထားႏုိင္ၿပီျဖစ္၍ အေမရိကန္က ေလွ်ာ့တြက္ရမည္ မဟုတ္ေခ်။ ထုိ႔ျပင္ အီရန္သည္ အျခားအေရွ႕အလယ္ပုိင္း ႏုိင္ငံမ်ားကဲ့သုိ႔ မဟုတ္ေခ်။ အင္အား ႀကီးျဖစ္ၿပီး စီးပြားေရး၊ စစ္ေရးအင္အားကို ေလွ်ာ့တြက္၍ ရသည္မဟုတ္။ အီရန္ ဘက္မွ အေမရိကန္ကုိ ခပ္ျပင္းျပင္းတုံ႔ျပန္ ထားသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ အီရန္ကို အေမရိကန္က ထိပ္တုိက္စစ္ေရးေတြ႕မည္ မဟုတ္သည္က ေသခ်ာသည္။
တ႐ုတ္ကလည္း အေမရိကန္ကုိ တုိက္႐ိုက္မဟုတ္ေသာ္လည္း သူ၏မဟာ မိတ္ျဖစ္ေသာ ေတာင္ကုိရီးယားႏွင့္ ဂ်ပန္ တုိ႔ကုိ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ၿခိမ္းေျခာက္ ထားရာ ထရန္႔အတြက္စုိးရိမ္စရာျဖစ္သည္။ ေျမာက္ကုိရီးယားကေတာ့ တရားမဝင္ သတင္းမ်ားအရ အဏုျမဴထိပ္ဖူးပုိင္ဆုိင္ ထားၿပီဟု ဆုိသည္။ တာေဝးပစ္စမ္းသပ္ မႈကုိလည္း မၾကာခဏလုပ္ျပထားရာ အေမရိကန္ကုိ လွမ္းမပစ္ဖူးဟု မည္သူ ကမွ် အာမခံခ်က္ေပးမည္ မဟုတ္ေခ်။ ဤအခ်က္ကလည္း အေမရိကန္အတြက္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားစရာျဖစ္ေနသည္။
အေမရိကန္-အီရန္ စစ္ေရးတင္းမာေန ခ်ိန္တြင္တ႐ုတ္ကေလာေလာဆယ္ေနာက္ ဆုတ္ေပးထားသည္ဟု ဆိုေသာ္လည္း ေနာက္ကြယ္မွ အကူအညီေပးမည္မွာ ယုံ မွားသံသယရွိဖြယ္မဟုတ္။ အီရန္ကို ႐ုရွား ကလည္း အျပည့္အဝကူညီမည္ျဖစ္ရာအီရန္ အေရးသည္ စစ္ေရးျဖစ္လာပါက အီရန္ ဘက္မွသတိေပးထားသည့္အတုိင္း အမွန္ တကယ္ပင္“ Mother of all wars” ဟူသည့္ စစ္ပြဲထိပ္ေခါင္ျဖစ္လာမည္မွာ မလြဲေခ်။
ကမၻာ့ရီဆက္ရွင္းသည္ အမွန္တကယ္ ပင္ ေခ်ာက္ႏႈတ္ခမ္းဝသုိ႔ ေရာက္ေနပါေလ ၿပီ။ အေမရိကန္၏ ဒုတိယအဆင့္ကုန္ သြယ္စစ္ႏွင့္ တ႐ုတ္၏ ယြမ္ေငြတန္ဖုိးခ် လုိက္ျခင္းက စီးပြားစစ္ဆီသုိ႔ တြန္းပို႔ေပး လုိက္သလုိ ျဖစ္လာသည္။ ဥေရာပစီးပြား ေထာက္တုိင္ႏုိင္ငံမ်ား အင္အားနည္းပါး လာျခင္းက ရီဆက္ရွင္းကုိ အလြယ္တကူ ျဖစ္ပြားေစရန္ အေျခအေနတစ္ရပ္ျဖစ္လာ သည္။ ကမၻာ့စစ္ေရး တင္းမာမႈမ်ားက လည္း ရီဆက္ရွင္းကုိမ်က္ေစာင္းထုိးထား ေစသည္။ အကယ္၍သာ အီရန္ႏွင့္ အေမရိ ကန္ျဖစ္ေစ၊ အီရန္-အစၥေရးလ္/ေဆာ္ဒီတုိ႔ တစ္စုံတစ္ရာျဖစ္ပြားလာပါက တ႐ုတ္ သည္ အီရန္ထံမွ ေရနံတစ္စည္ ေဒၚလာ ၃ဝ ႏွင့္ ဝယ္ယူရန္ကတိျပဳထားၾကသည္ ျဖစ္ရာ အေနာက္အုပ္စုက ေရနံတစ္စည္ ေဒၚလာ ၆ဝ ႏွင့္ ဝယ္ယူေနရေသာ ႏုိင္ငံ မ်ား၏စီးပြားေရးႏွင့္ ထိပ္တုိက္ေတြ႕ရမည္ ျဖစ္ရာ အမွန္တကယ္မညီမွ်ေသာ Asymmetrical Economic War ကုိေတြ႕ၾက ရလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းထားႏုိင္ပါသည္။