images
UN
UN
ကိုယ္ေတြ႔စိတ္က်ေရာဂါ
တကၠသုိလ္သခၤ Tuesday, 22 October 2019
၁၉၈၅ ခုႏွစ္ခန္႔ကျဖစ္သည္။ စာေရး သူသည္ ဌာနအဖြဲ႕အစည္းႀကီးတစ္ခုတြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရ၏။ စာေရးသူ၏ ရာထူးမွာဌာနခြဲမွဴးျဖစ္သည္။ ယခုေခတ္ လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမွဴးရာထူးႏွင့္ ညီမွ်သည္။
စာေရးသူတာဝန္ယူရေသာ ဌာနခြဲ သည္အလုပ္အလြန္မ်ားသည္။ စာေရးသူ ေအာက္တြင္ဌာနစုေလးစုရွိၿပီး ဝန္ထမ္း ေပါင္း ၆ဝေက်ာ္ရွိ၏။ ႐ံုးခ်ိန္ကို နံနက္ ၉နာရီခြဲမွ ညေန ၄နာရီခြဲအထိ သတ္မွတ္ ထားေသာ္လည္း စာေရးသူဌာနခြဲမွ ဝန္ထမ္း အခ်ဳိ႕သည္ နံနက္ ၉နာရီမွ ညေန ၅နာရီ၊ ၆နာရီအထိလုပ္ရၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ ည ၈ နာရီ ၉ နာရီအထိ လုပ္ရ၏။
စာေရးသူအေနျဖင့္မူ ေန႔စဥ္ပံုမွန္ နံနက္ ၉နာရီ႐ံုးေရာက္ၿပီး ည ၁ဝနာရီမွ ႐ံုးဆင္းရ၏။ ဤမွ်အခ်ိန္ပိုဆင္း၍ အလုပ္ လုပ္ေသာ္လည္း အလုပ္ကမၿပီး။ ည ဘက္အိမ္ယူသြားၿပီး နံနက္ေစာေစာအိပ္ ရာမွထ၍ မၿပီးျပတ္ေသးေသာအလုပ္ကို လက္စသတ္ရ၏။ ဤသည္မွာ ေန႔စဥ္ လုပ္ရျခင္းျဖစ္၏။
ထိုမွ်အလုပ္မ်ားသည့္အတြက္ ေန႕စဥ္ သတင္းစာမ်ားကိုပင္မဖတ္ႏိုင္။ ညဘက္ အိမ္ျပန္ေရာက္လွ်င္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား လည္းမၾကည့္ႏိုင္၊ မိသားစုလူမႈေရးကိစၥ မ်ားကို လံုးဝျပန္လွည့္မၾကည့္ႏိုင္ျဖစ္ရ ၏။ သားေရးသမီးေရး၊ အိမ္မႈေရးကိစၥ မ်ားေပၚလာလွ်င္ အကူအညီမေပးႏိုင္သ ျဖင့္အခ်ဳိ႕ကိစၥမ်ားကို ယာဥ္ေမာင္း ဦး ေအာင္သန္းကို အကူအညီေတာင္းရ၏။ စိတ္ရင္းလည္းေကာင္းသည္။ စာေရးသူ ၏မိသားစုႏွင့္ သားခ်င္းသဖြယ္ေနတတ္ ထိုင္တတ္သူလည္းျဖစ္သည္။
စာေရးသူသည္အလုပ္၏ဖိစီးမႈေၾကာင့္ မိသားစုလူမႈေရး၊ က်န္းမာေရးကိစၥကို ပင္တာဝန္ယူေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္ျခင္းမရွိေပ။ ထိုအခ်ိန္က စာေရးသူ၏အသက္မွာ ၄ဝ ခန္႔သာရွိေသးသျဖင့္ အလုပ္ဒဏ္ကိုခံႏိုင္ ရည္ရွိေသာ္လည္း တစ္ႏွစ္ခန္႔ၾကာလာ သည့္အခါ စာေရးသူထံေရာဂါတစ္ခုဝင္ လာသည္။ ဆရာဝန္ႀကီးတစ္ဦးႏွင့္ျပ ၾကည့္ရာ စာေရးသူတြင္''စိတ္က်ေရာ ဂါ''ရေနၿပီဟုဆိုသည္။ ဆရာဝန္ႀကီးက ''ခင္ဗ်ားမွာ စိတ္က်ေရာဂါဝင္ေနၿပီ၊ ၾကာလာရင္စိတ္ေဝဒနာခံစားရၿပီး႐ူးသြား ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ခြင့္တစ္လယူၿပီး နားလိုက္ပါ''ဟုဆိုေလသည္။
စာေရးသူက ''ကြၽန္ေတာ့္အလုပ္က ခြင့္ယူဖို႔မလြယ္ဘူးဆရာ''ဟုဆိုလိုက္ သျဖင့္ဆရာဝန္ႀကီးက''ကြၽန္ေတာ္ေထာက္ ခံခ်က္ေရးေပးလိုက္မယ္၊ ခင္ဗ်ားရဲ႕ အႀကီးအကဲေတြကိုျပလိုက္၊ ခင္ဗ်ားခြင့္ယူ ၿပီးအနားယူဖို႔လိုတယ္''ဟု ေျပာၿပီးခြင့္ ေပးရန္ေထာက္ခံခ်က္ကိုေရးေပးကာ စာေရးသူအားျပန္လႊတ္လိုက္သည္။
ဆရာဝန္ႀကီးက စာေရးသူအားစိတ္ က်ေရာဂါ၏လကၡဏာမ်ားကို ရွင္းျပခဲ့ ရာ စိတ္က်ေရာဂါခံစားေနရသူဟာ စိတ္ေပ်ာ္ရႊင္မႈမရွိျခင္း၊ စိတ္အား ငယ္ကာ ဝမ္းနည္းေနျခင္း၊ စိတ္ေရာကိုယ္ပါ ထိုင္း မႈိင္းေႏွးေကြးျခင္း၊ ညစဥ္ ရက္ဆက္ အိမ္မေပ်ာ္ျခင္း၊ နံနက္ေစာေစာ ႏိုးေန ျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ကာ ခႏၶာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းျခင္း၊ သာယာ မႈဆိတ္သုဥ္းျခင္း၊ အရာရာတိုင္းကို စိတ္ ပါဝင္စားမႈမရွိျခင္း၊ အာ႐ံုစူးစိုက္၍ မရ ျခင္း၊ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ၿပီး အားမရွိသလို ခံစားရျခင္း၊ကုိယ့္ကုိယ္ကိုယ္အျပစ္ရွိတယ္ လို႔ယံုမွားျခင္း၊ ယံုၾကည္မႈမရွိျခင္း၊ ေသ ေၾကာင္းၾကံရန္စိတ္ကူးမ်ားရွိေနျခင္းတို႔ ျဖစ္တယ္ဟုဆိုသည္။
ဆရာဝန္ႀကီးရွင္းျပသည့္အတိုင္း စာေရးသူျဖစ္ေနသည္မွာ အမွန္ပင္ျဖစ္ သည္ဟုကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္သတိထားမိ၏။

ထို႔ေနာက္ဆရာဝန္ႀကီးက ထပ္မံ ေျပာသည္။ စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ေနတာကို လူနာကိုယ္တုိင္သိခ်င္မွသိေပမယ့္ ေဘး ကၾကည့္သူကျမင္သာပါတယ္။ ေဆး မကုသဘဲထားရွိရင္အႀကီးစားစိတ္ေဖာက္ ျပန္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္လာပါတယ္။ စိတ္ ေဖာက္ျပန္တဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြက တစ္ေယာက္တည္း စကားေျပာျခင္း၊ ျပံဳးျခင္း၊ ရယ္ျခင္း၊ သာမန္နားမလည္ ႏိုင္တဲ့ သံသယစိတ္လြန္ကဲျခင္း၊ မူမမွန္ တဲ့အျပဳအမူရွိေနျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္ၾကမ္း တမ္းျခင္း၊ ေဒါသထြက္ျခင္း၊ တစ္ခါ တစ္ရံမလႈပ္မယွက္ေက်ာက္႐ုပ္လိုေနျခင္း၊ သူမ်ားမၾကားရတဲ့ အသံၾကားျခင္း၊ သူမ်ားမျမင္တဲ့အျမင္ျမင္ျခင္း၊ အနံ႔မရွိ ဘဲနံျခင္း၊ ေမႊးျခင္း၊ စကားေျပာမမွန္ ျခင္း၊ တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းမႈ အားနည္း ျခင္း၊ ကုိယ့္ကုိယ္ကိုယ္ဂ႐ုမစိုက္ႏိုင္ျခင္း၊ အေတြးအေခၚနဲ႔ မွားယြင္းတ့ဲယံုၾကည္ ခ်က္ရွိျခင္း၊ ေန႔တိုင္းလုပ္ငန္းေဆာင္တာ ေတြမလုပ္ကိုင္ႏိုင္ေတာ့ျခင္း၊ လူ႕အသိုင္း အဝိုင္းမ်ားမွေရွာင္ၾကဥ္လာျခင္းတို႔ျဖစ္ သည္။
စာေရးသူသည္ ခြင့္တစ္လျပည့္၍ အလုပ္ျပန္ဝင္ရမည္ကို စုိးရြံ႕ေနသည္။ ယင္းဌာနခြဲတြင္ ဆက္မေနခ်င္ေတာ့ဘဲ ဌာနခြဲေျပာင္းခ်င္စိတ္ ေပၚလာသည္။ ေနာက္ဆံုးေျပာင္းခြင့္မရလွ်င္ အလုပ္က ထြက္ဖို႔ပင္ စဥ္းစားလာသည္။
ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ ယင္းဌာနခြဲမွ အျခားဌာနခြဲတစ္ခုသုိ႔ မူလရာထူးအတိုင္း ေျပာင္းေရႊ႕ခြင့္ရလိုက္သည္။ ထိုဌာနခြဲ သို႔ေရာက္မွပင္ စာေရးသူ၏စိတ္က် ေရာဂါမွာသက္သာလာၿပီးေနာက္ေပ်ာက္ ကင္းသြားေလသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ စာရင္းဇယားမ်ားအရ စိတ္က်ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈသည္ တတိယအမ်ားဆံုးျဖစ္ ေသာေရာဂါျဖစ္သည္ဟုဆိုသည္။ လူဦး ေရ ၁ဝဝဝမွ ၅ ဒသမ ၇ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ပြားေနၿပီး လူဦးေရ သံုးသိန္းခန္႔မွာ ေရာဂါခံစားေနၾကရ သည္။ ကေလးမီးဖြားစမိခင္မ်ား၊ တီဘီ ေရာဂါေဝဒနာရွင္မ်ားနဲ႔ သက္ႀကီးရြယ္အို မ်ားမွာစိတ္က်ေရာဂါခံစားေနၾကရသည္။
ထုိ႔ျပင္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (WHO)၏အဆိုအရ ကမၻာေပၚတြင္ စိတ္က်ေရာဂါခံစားရသူ ၃၂၂သန္းရွိၿပီး စိတ္က်ေရာဂါသည္ ဦးေရရွစ္သိန္းသည္ ႏွစ္စဥ္ ကုိယ့္ကုိယ္ကိုယ္ အဆံုးစီရင္ လ်က္ရွိသည္ဟု သိရ၏။
သင့္တြင္စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ေနၿပီဆို လွ်င္ မိသားစုဆရာဝန္၊ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္း သို႔သြားျပရန္ အခ်ိန္မဆြဲသင့္ပါ။ ဆရာ ဝန္ေပးေသာေဆးကိုမွန္မွန္ေသာက္ၿပီး ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း လိုက္နာ ေဆာင္ရြက္မည္ဆိုလွ်င္ စိတ္က်ေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္းသက္သာႏိုင္ပါေၾကာင္း အၾကံျပဳတင္ျပရပါ၏။