images
UN
UN
ဝါးတားဂိတ္ အီရန္ဂိတ္ ဖေလာ္ရီဒါဂိတ္မ်ဳိး ျမန္မာ႕ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား၌မရွိ ၂ဝ၂ဝေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အကဲခတ္ရန္ဟုဆိုၿပီး ေျခ႐ႈပ္ရန္လာမည္႕သူမ်ားကို ေမာင္းထုတ္ၾကရမည္
တကၠသိုလ္ျမတ္သူ Wednesday, 23 October 2019
(ယမန္ေန႔မွအဆက္)
ကမၻာတစ္ခြင္ မည္သည့္ေနရာေဒသ ႏိုင္ငံတို႔၌ စစ္ျဖစ္ပြားျခင္း၊ ဆူပူေသာင္းက်န္း ျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ျခင္း၊အခ်င္းခ်င္းေသြးကြဲ ၿပီး လူမ်ဳိးတူခ်င္းတိုက္၊ ဘာသာသာသနာ တူခ်င္းလည္း တိုက္ေနၾကျခင္းတို႔တြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါနယ္ခ်ဲ႕အင္အားႀကီးႏိုင္ငံတို႔ ၏ပေယာဂကင္းသည္ဟူ၍ မရွိပါေပ။
ႏိုင္ငံတိုင္းသည္ လြတ္လပ္ခြင့္ရွိသည္။ မိမိတို႔ယံုၾကည္သက္ဝင္ရာဘာသာ ကိုး ကြယ္ခြင့္ရွိသည္။ အမ်ားႏွစ္သက္လက္ခံရာ ႏိုင္ငံေရးအယူဝါဒမ်ားခံယူက်င့္သံုးခြင့္ရွိ သည္။ မိမိတို႔ႏိုင္ငံအတြက္ အေကာင္းဆံုး ဥပေဒမ်ားျပဳရန္၊ အေကာင္းဆံုးေသာ စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕(အစိုးရ)ဖြဲ႕စည္းရန္၊ လြတ္ လပ္၍မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရးလုပ္ကိုင္ ရန္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရပ္ႀကီးက ဖန္တီး ေပးထားေပသည္။ ထိုသို႔ ဥပေဒျပဳရန္ လႊတ္ေတာ္စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ရန္ အစိုးရအဖြဲ႕၊ တရားဥပေဒႏွင့္အညီ မွန္ကန္မွ်တ႐ိုးေျဖာင့္ စြာ တရားစီရင္ရန္ျပည္သူတို႔ကိုယ္စား ေဆာင္ရြက္ျဖည့္ဆည္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ ေပးမည့္ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ျပည္သူတို႔ကိုယ္တိုင္လြတ္လြတ္လပ္လပ္ စိတ္ႀကိဳက္ေရြးခ်ယ္ရန္(ဒီမိုကေရစီနည္းက်) ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို မိမိႏိုင္ငံကေရးဆြဲ အတည္ျပဳ ျပ႒ာန္းထားေသာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအရ၊ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ားႏွင့္အညီက်င္းပၾက၊ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမႇာက္ၾကရေပသည္။ ႏိုင္ငံတစ္ခု၏ ကိုယ္စားလွယ္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို ယင္း ႏိုင္ငံသားစစ္စစ္မ်ားသာက်င္းပခြင့္ရွိေလ သည္။
ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားမွ(ယုတ္စြအဆံုး တာဝတႎသာမွ သိၾကားမင္းပင္)ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္မရွိေပ။ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္လွ်င္ လည္း ခြင့္လႊတ္၍မရေသာ ကမၻာ့ရာဇဝတ္ မႈႀကီးသာျဖစ္ေပသည္။ ယင္းႏိုင္ငံမွ ႏိုင္ငံ သားမ်ား သူတို႔စိတ္ႀကိဳက္အားကိုးေလာက္ ေသာ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို သူတို႔ထိုက္ ထိုက္တန္တန္ရရွိသည္အထိ သူတို႔ကိုယ္ တိုင္လြတ္လပ္စြာေရြးေကာက္ခြင့္ရွိေပသည္။ အေမရိကန္၊ အဂၤလန္၊ အီးယူစသည္တို႔၏ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ျမန္မာတို႔ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္မရွိသကဲ့သို႔ ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ ပြဲမ်ားတြင္လည္း ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္မရွိေပ။
ယေန႕ကမၻာေျမျပင္မွစစ္ပြဲမ်ား၊ ပဋိပကၡ မ်ားတြင္၊ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ျပည္ပမွ ဝင္ေရာက္ေျခ႐ႈပ္စြက္ဖက္၊ သပ္ခြဲသပ္လွ်ိဳ ေပးမႈမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။ ႏုိင္ငံ သားခ်င္း ေသြးကြဲကာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား တြင္ ကိုယ္ႏုိင္ေအာင္ မေတာ္မတရားလုပ္ ၾကရာ၌ပင္ ေသြးကြဲအုပ္စုတစ္ခုကို ျပည္ပမွ ႀကိဳးကုိင္ထားသည္မ်ဳိး ေတြ႕ေနရေပသည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ အေနာက္အရင္းရွင္ နယ္ခ်ဲ႕ ႏုိင္ငံမ်ားသည္ ယေန႕ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ား၏ ေရြးေကာက္ပြဲတုိင္း လိုလိုမွာပင္ ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ေျခ႐ႈပ္ေနၾကေပသည္။ စည္း မေစာင့္ေသာ သံတမန္မ်ား၊ အေမရိကန္ စီအုိင္ေအ၊ ၿဗိတိသွ်အမ္အိုင္-၆၊ အစၥေရး ေမာ့ဆက္၊ တစ္ခ်ိန္က ဆိုဗီယက္ေကဂ်ီဘီ၊ ဥေရာပႏုိင္ငံသံ႐ုံးမ်ားမွ ေထာက္လွမ္းေရး၊ ေနတိုးစစ္အုပ္စုေထာက္လွမ္းေရးအဖဲြ႕မ်ား၊ ဥႈဃ ဟုလူသိမ်ားေနသာ ေရနံျဖင့္ ခ်မ္းသာ လာေသာ အစၥလာမၼစ္ႏုိင္ငံႀကီးမ်ား ႀကီးစိုး ရာ မြတ္စလင္ ၅၇ ႏုိင္ငံ ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္ေရးအဖြဲ႕ကလည္း ပက္ထ႐ိုေဒၚလာ ေခၚ ေရနံအျမတ္ေငြမ်ား ဗံုးေပါလေအာ သံုး၍ လည္းေကာင္း၊ လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာ ေရး အၾကံဆိုးမ်ားျဖင့္လည္းေကာင္း ေရြး ေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ဝင္႐ႈပ္လာေနေပၿပီ။
အေမရိကန္ စီအုိင္ေအ၊ ၿဗိတိန္မွ အမ္အုိင္ -၆၊ အစၥေရးေမာ့ဆက္၊ ေနတိုးေထာက္ လွမ္းေရးႏွင့္ OIC တို႕၏ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ား၏ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ လွ်ဳိ႕ဝွက္ေျခ႐ႈပ္မႈမ်ားကား ေျပာမဆံုးကိန္း၊ ေတာသံုးသိန္းဟု ဆိုေလာက္ေပသည္။ တစ္ ခ်ိန္က အေနာက္ဥေရာပ အရင္းရွင္နယ္ခ်ဲ႕ ႏိုင္ငံမ်ားမွာပင္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီမ်ား၊ ကြန္ျမဴ နစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား အာဏာရခဲ့ေပသည္။ ျပင္သစ္မွ ကြန္ျမဴနစ္ေခါင္းေဆာင္ မာခိုက္ သည္ ဝန္ႀကီးျဖစ္လာပါသည္။ အီတလီ တြင္ ကြန္ျမဴနစ္ႀကီး ဘာလင္ဂြာသည္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထိုကြန္ျမဴနစ္မ်ား ေရြးေကာက္ပြဲ႐ႈံးေစရန္ စီအုိင္ေအက မာဖီး ယားလူဆိုးမ်ား၊ မူးယစ္ေဆးဝါးဂုိဏ္းမ်ား ကို ေရြးေကာက္ပြဲအၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ ေစကာ ထုိမာဖီးယားမ်ားကုိဥေရာပတစ္ခြင္ ဘိန္းျဖဴ၊ ကိုကင္းမ်ား လြတ္လပ္စြာ သယ္ ေဆာင္ခြင့္ေပးခဲ့ဖူးသည္။
အင္ဒိုနီးရွားတြင္ လြတ္လပ္ေရးေခါင္း ေဆာင္သမၼတ ဆိုကာႏုိကို ေရြးေကာက္ပြဲ တြင္ ႐ႈံးနိမ့္ေစရန္ မြတ္စလင္လိ(ဂ္) အား ေဒၚလာသန္းခ်ီေပးခဲ့ဖူးသည္။ သို႕ေသာ္ ျပည္သူက ဆိုကာႏုိကိုသာ ေရြးေကာက္ခဲ့ သည္။ ဥေရာပမွ ယူကရိန္း၊ ယူဂိုဆလပ္ (ဆားဘီးယား)၊ ကာဂ်စၥတန္ႏုိင္ငံ၊ လက္ ဘႏြန္၊ ကူဝိတ္၊ အာေမးနီးယား၊ အဇာဘိုင္ ဂ်န္၊ ဘီလာ႐ုစ္၊ ေမာ္လ္ဒိုက္၊ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ စသည့္
ယူဂိုဆလပ္ဆို႐ုယ္လစ္ျပည္ေထာင္စု ဝင္ႏိုင္ငံမ်ား၊ ဆိုဗီယက္ဆိုရွယ္လစ္ျပည္ ေထာင္စုဝင္ႏိုင္ငံမ်ားအား မိခင္ျပည္ေထာင္ စုမွခြဲထြက္ရန္ ဝင္႐ႈပ္စြက္ဖက္ခဲ့သည္။ ခြဲ ထြက္လာၿပီးေနာက္ ယင္းႏိုင္ငံမ်ား၌ ဆိုရွယ္ လစ္လက္ဝဲဝါဒီမ်ား ေရြးေကာက္ပြဲ႐ႈံးနိမ့္ ေအာင္ အေမရိကန္ေဒၚလာမ်ား ပံုေအာလုပ္ ေဆာင္ခဲ့သည္။ (ရွည္အံ့စိုး၍ အေသး မစိတ္ေတာ့ပါ။ ေနာင္ခါအလ်ဥ္းသင့္လည္း ဃသူသကမ Colour Revolution ေခၚ ႏိုင္ငံတစ္ခုတြင္ အေမရိကန္က၄င္းမလိုလားသူမ်ားျပဳတ္က် ေအာင္ ေရြးေကာက္ပြဲေျခ႐ႈပ္မႈမ်ားကို အနီ ေရာင္ေတာ္လွန္ေရး၊အျပာေရာင္ေတာ္လွန္ေရး၊ အညိဳေရာင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ႏွင္းဆီေတာ္လွန္ ေရး စသည့္ အေရာင္တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးနာမည္ ေပးခဲ့သည့္အေၾကာင္းမ်ား ျပည့္စံုစြာတင္ျပ ပါဦးမည္)
လက္တင္အေမရိကမွ ခ်ီလီႏိုင္ငံ၊ နီကာရာဂြာႏိုင္ငံ၊ က်ဴးဘားႏိုင္ငံစသည္တို႔ တြင္လည္း အေမရိကန္စီအိုင္ေအဝင္ေရာက္ ေျခ႐ႈပ္ကာ ဆိုရွယ္လစ္အစိုးရမ်ားျပဳတ္က် ေအာင္ဖန္တီးခဲ့သည္။ ခ်ီလီႏိုင္ငံတစ္ခုတြင္ ကား စီအိုင္ေအႏွင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခား ေရးဝန္ႀကီး ဟင္နရီကစ္ဆင္ဂ်ာတို႔ ေအာင္ ျမင္ခဲ့သည္။
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသမၼတေရြး ေကာက္ပြဲမ်ားမွာပင္ မသမာေသာေရြး ေကာက္ပြဲလုပ္ရပ္မ်ားစြာရွိခဲ့သည္။ သိသာ ထင္ရွားေသာလုပ္ရပ္အခ်ဳိ႕ကို ဥပမာေပး တင္ျပပါမည္။ အေမရိကန္ရီပတ္္ပလီကန္ ပါတီဝင္ သမၼတရစ္ခ်ဒ္နစ္ဆင္လက္ထက္ ဝါးတားဂိတ္ေဖာက္ခြင္းမႈႀကီးျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အေမရိကန္ထံုးစံအရ ရီပက္ပလီကန္ပါတီ မွ သမၼတေလာင္းႏွင့္ ဒီမိုကရက္တစ္သမၼတ ေလာင္းတို႔ အဓိကယွဥ္ၿပိဳင္ၾကသည္။ အေမ ရိကန္တြင္မဲေပးခြင့္ရွိသူသန္းေပါင္း ဘယ္ႏွရာ ရွိရွိ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ႐ံုးသို႔သြားေရာက္ၿပီး မိမိမဲေပးမည္ဟု စာရင္းႀကိဳေပးထားသူ သာမဲေပးရသည္။ သမၼတတစ္ဦးသည္ ေလးႏွစ္သက္တမ္းႏွစ္ႀကိမ္အထိသာ အေရြး ခံခြင့္ရွိသည္။ သမၼတနစ္ဆင္သည္ ပထမ သက္တမ္းအာဏာရၿပီး ဒုတိယေလးႏွစ္ သက္တမ္းအာဏာရရန္ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ရ ေပမည္။ သမၼတနစ္ဆင္ ဒုတိယသက္တမ္း အေရြးခ်ယ္ခံရေရးေကာ္မတီဥကၠ႒က သမၼတ အိမ္ေတာ္မွပုဂၢိဳလ္အခ်ဳိ႕၊ စီအိုင္ေအမ်ား၊ က်ဴးဘားႏိုင္ငံမွ ျပည္ေျပးေဖာက္ထြင္းဝိဇၨာ မ်ားျဖင့္ ၿပိဳင္ဘက္ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ဥကၠ႒႐ံုးစိုက္ရာ ဝါရွင္တန္ဒီစီ၊ ပိုတိုပက္ ျမစ္ကမ္းနဖူးရွိ ဝါးတားဂိတ္ဟိုတယ္ကို ညဥ့္နက္သန္းေခါင္ေဖာက္ထြင္းၾကသည္။ ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီ၏ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ အစီအစဥ္မ်ားကို ခိုးယူၾကသည္။ တယ္လီ ဖုန္းအတြင္း၌ အသံဖမ္းခြက္ထည့္သြင္းခဲ့ သည္။ ေဖာက္ထြင္းမႈၿပီးစီး၍ ဟိုတယ္ ေအာက္ ျပန္ဆင္းလာမွဟိုတယ္လံုျခံဳေရးက ရဲကိုေခၚၿပီးဖမ္းသည္။ ထိုသန္းေခါင္ေက်ာ္ အထိ ဝါရွင္တန္ပိုစ့္သတင္းစာတုိက္တြင္ ရွိေနေသာ သတင္းေထာက္ ကားလ္ဘန္ စတိန္းႏွင့္ေဘာ့ဘ္စု(ဒ္)ဝဒ္တို႔က ထိုသတင္း ရရွိၿပီး ဝါရွင္တန္ပိုစ့္တြင္ သတင္းဦးသတင္း ထူးအျဖစ္ ေဖာ္ျပႏိုင္ခဲ့သည္။ ဝါးတား ဂိတ္ဟိုတယ္ေဖာက္ထြင္းမႈျဖစ္၍ ဝါးတား ဂိတ္အေရးအခင္းျဖစ္လာသည္။
ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္မွ ဒီမိုကရက္တစ္ အမတ္မ်ားက နစ္ဆင္ကိုစြပ္စြဲျပစ္တင္ျဖဳတ္ ခ်ရန္ စီစဥ္သည္။ အေမရိကန္အေျခခံဥပေဒ အရအထက္လႊတ္ေတာ္ ဆီးနိမ့္အမတ္ ၁ဝဝ အနက္ သံုးပံုႏွစ္ပံုေက်ာ္ ၆၇ေယာက္က အျပစ္ရွိသည္ဟုဆံုးျဖတ္လွ်င္ နစ္ဆင္ျပဳတ္ မည္။ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္တြင္ ထိုပါတီႀကီးႏွစ္ခုက အမတ္ဦးေရထက္ဝက္ ခန္႔စီရေလ့ရွိသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ၌သာ ပါတီတစ္ခုက အမတ္ ၅၅ရာခိုင္ႏႈန္း၊ က်န္ ပါတီက ၄၅ရာခိုင္ႏႈန္းျဖစ္သည္။ မည္သည့္ အခါမွ် မည္သည့္ပါတီမွ အမတ္၆၇ေယာက္ မရွိေခ်။ အထက္လႊတ္ေတာ္မွ ရီပတ္ပလီ ကန္ အမတ္မ်ားကပါ နစ္ဆင္၏ လုပ္ရပ္ သည္ သူခိုးသူဝွက္တို႔ေဖာက္ထြင္းမႈမ်ဳိး သူခိုးအလုပ္မ်ဳိးလုပ္၍ ပါတီသိကၡာက်သည္ ဟု႐ႈျမင္ကာစြပ္စြဲျပစ္တင္မႈကို ေထာက္ခံမည္ ဟုဆိုၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ နစ္ဆင္ကမဲမခြဲမီ သမၼတရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္လိုက္ေတာ့ သည္။ ဝါးတားဂိတ္နာမည္ႀကီးသြားသည္။
၁၉၇၆ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ဒီမိုကရက္ တစ္ပါတီမွဂ်င္မီကာတာႏုိင္သည္။ ဂ်င္မီ ကာတာ၏ပထမေလးႏွစ္သက္တမ္းအတြင္း ျပႆနာေသာင္းေျခာက္ေထာင္တက္လာ သည္။ အီရန္ေတာ္လွန္ေသာ ေက်ာင္းသား မ်ားက တီဟီရန္ၿမိဳ႕ေတာ္ရွိ အေမရိကန္သံ ႐ံုးကို စီးနင္းသိမ္းပိုက္ကာ သံအရာရွိ ၇ဝ ေက်ာ္ကုိ ဓားစာခံအျဖစ္ ဖမ္းထားသည္။ သံ႐ံုးတြင္းရွိ စီအိုင္ေအအရာရွိအခန္းမွစာ ရြက္စာတမ္းမ်ားကို စာအုပ္အျဖစ္ပံုႏွိပ္ကာ အာရွ၊ အာဖရိက၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတစ္ ခြင္ စီိအိုင္ေအ၏မသမာေသာလုပ္ရပ္မ်ား ကမၻာသိျဖန္႔ခဲ့သည္။ ဂ်င္မီကာတာသည္ ထို ဓားစာခံမ်ား လြတ္ေျမာက္ရန္ နည္းမ်ဳိးစံု ျဖင့္ ႀကိဳးစားသည္။ ထိုအေမရိကန္ ၇ဝ ျပန္လြတ္လာလွ်င္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ၌ သူႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ ၁၉၈ဝ ျပည့္ ေရြး ေကာက္ပြဲတြင္ ဂ်င္မီကာတာႏွင့္ၿပိဳင္ရန္ ရီ ပတ္ပလီကန္ပါတီမွ သမၼတေလာင္းမွာ ေရာ္နယ္ရီဂင္ျဖစ္သည္။ သူႏွင့္တြဲဖက္ ဒု သမၼတေလာင္းမွာ စီအိုင္ေအအႀကီးအကဲ ေဟာင္း ေဂ်ာ့ဒဗလ်ဴဟာပါးဘုရွ္ျဖစ္သည္။
ထိုအခ်ိန္က အီရန္သည္ အီရတ္ႏွင့္ (ရွစ္ ႏွစ္ၾကာ)စစ္ပြဲျဖစ္ေနသည္။ အေမရိကန္က အီရတ္အား ေငြေၾကးလက္နက္ကူညီသည္။ အီရန္သုိ႔အေမရိကန္က လက္နက္လံုးဝ ေရာင္းခ်ျခင္းမျပဳရန္ ဥပေဒျပ႒ာန္းထား သည္။ ရီဂင္က ေမာ့ဆက္(အစၥေရးေထာက္ လွန္ေရး)ကို ၾကားပြဲစားထားၿပီး အီရန္သို႔ ဥပေဒကို ဆန္႔က်င္ကာ လ