images
UN
UN
ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ဆိုက္ဘာလံုျခံဳေရးစနစ္အား ခ်ဳိးေဖာက္ကာ ၾကားဝင္စြက္ဖက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည့္ျဖစ္စဥ္မ်ား
ျပည္႕ၿဖိဳးႏုိင္ Friday, 08 November 2019
(ယမန္ေန႔မွအဆက္)
ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မ်ားအေနျဖင့္ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားလာႏုိင္ေသာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားအား ကာကြယ္တားဆီး ႏုိင္ရန္အတြက္ နည္းပညာႏွင့္ဆိုင္သည့္ ေပါင္းစပ္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ကိုယ္တိုင္ သာမက အျခားမိတ္ဖက္မ်ားႏွင့္လည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကဲ့သုိ႔ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ တာဝန္အရွိဆံုး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေနျဖင့္ အသံုးျပဳလ်က္ ရွိေသာစနစ္မ်ားကို ကာကြယ္ထိန္းသိမ္း ႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းရမည္ျဖစ္သည့္အျပင္ အဖြဲ႕အစည္းအေပၚ ယံုၾကည္မႈေလ်ာ့က် သြားျခင္း မရွိေစရန္လည္း အေလးေပး ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္သည္။
ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ တာဝန္ရွိသူ မ်ား၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကဲ့သို႔ အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား၊ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ေရြး ေကာက္ပြဲဝင္မည့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း မ်ားအား ပစ္မွတ္ထားတိုက္ခိုက္သည့္ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈမ်ားသည္ အျခား ႏုိင္ငံမ်ားမွ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား သို႔မဟုတ္ အစိုးရပိုင္းမွ ရန္ပံုေငြေထာက္ပံ့ေနေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေလ့ရွိ ကာ ၄င္းတို႔အား ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရန္ မလြယ္ကူျခင္း သို႔မဟုတ္ တိက်သည့္ သက္ေသအေထာက္အထားမ်ား ရွာေဖြ ရန္ မလြယ္ကူျခင္း စသည္မ်ားကို ၾကံဳ ေတြ႕ရေလ့ရွိသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ဆိုင္ သည့္ တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ အဆင့္ဆင့္ တာဝန္ယူရသူမ်ားသည္ ဆိုက္ဘာတိုက္ ခိုက္မႈႏွင့္ဆိုင္ေသာ လံုေလာက္သည့္ အေတြ႕အၾကံဳမ်ဳိးပိုင္ဆိုင္ရန္ ခက္ခဲေလ့ ရွိသည့္အျပင္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္အသံုးျပဳ သည့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားႏွင့္ အျခားဆက္ စပ္ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို တာဝန္ယူရ သည့္ နည္းပညာကြၽမ္းက်င္သူမ်ားသည္ လည္း ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ဆိုင္သည့္ အေတြ႕ အၾကံဳေကာင္းမ်ား ပိုင္ဆိုင္ရန္ ခက္ခဲ ေသာေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ပစ္မွတ္ ထားသည့္ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈမ်ားအား ရာႏႈန္းျပည့္ကာကြယ္တားဆီးမႈျပဳလုပ္ရန္ လြယ္ကူမည္မဟုတ္ေပ။ နည္းပညာကြၽမ္း က်င္သူအမ်ားစုသည္ ႏုိင္ငံေတာ္ကာ ကြယ္ေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ အမ်ားျပည္သူ ဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား စသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေန ေသာ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈမ်ားေပၚတြင္ သာ အေတြ႕အၾကံဳပိုရွိေလ့ရွိျခင္းေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ဆိုင္ေသာ
ဆိုက္ဘာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားအား ရာႏႈန္းျပည့္ကာကြယ္ တားဆီးရန္ မလြယ္ကူျခင္းျဖစ္သည္။
ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အတြက္ ေဖာ္ေဆာင္ေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ မ်ားအား ပစ္မွတ္ထားတိုက္ခိုက္သည့္ ဆိုက္ဘာတိုက္ခုိက္မႈမ်ားသည္ မတူညီ သည့္ အရင္းအျမစ္မ်ားႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ ခ်က္မ်ားအေပၚ အေျခခံေလ့ရွိသည္ကို နားလည္းသေဘာေပါက္ရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အေပၚ ပစ္မွတ္ထားသည့္ ဆိုက္ဘာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲအေပၚ ပစ္မွတ္ထားသည့္ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္ မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ႐ႈေထာင့္ေပါင္းစံုမွ ေလ့လာသံုးသပ္ခဲ့ရာတြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပ ပါ ေမးခြန္းမ်ားအတြက္ အေျဖရွာရန္ လို အပ္မည္ဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။
* ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြင္း ၌ ထည့္သြင္းအသံုးျပဳေသာ သို႔ မဟုတ္ ဆက္စပ္အသံုးျပဳေသာ မည္ သည့္နည္းပညာမ်ားသည္ ဆိုက္ဘာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေစရန္ ဖန္ တီးသကဲ့သို႔ျဖစ္ေနသနည္း။

* ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား၌ ျမင့္မားသည့္ နည္းပညာမ်ား ထည့္သြင္းအသံုးျပဳ ျခင္းမရွိေသာႏုိင္ငံမ်ားတြင္ မည္သည့္ အေၾကာင္းအရင္းေၾကာင့္ ဆိုက္ဘာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ၾကသနည္း။
* အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းမ်ား သို႔မဟုတ္ ပုဂၢလိကအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက မည္ ကဲ့သို႔ပါဝင္သင့္သနည္း။
* မတူညီေသာ အခန္းက႑မ်ားအား မည္ကဲ့သို႔ ေပါင္းစပ္ကာ မည္သည့္ အခန္းက႑မွ မည္သည့္တာဝန္ယူ မႈမ်ဳိးျပဳလုပ္သင့္သနည္း။
* မတူညီသည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ပူး ေပါင္းေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ရန္အတြက္ မည္သည့္တရားဝင္မူေဘာင္မ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္သင့္သနည္း။
* ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၏ မည္သည့္အစိတ္အပိုင္းအား ေလ့လာ သံုးသပ္မႈျပဳလုပ္သင့္သနည္း။
* ေရြးေကာက္ပြဲသည္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ ၏ အေရးအႀကီးဆံုးအေျခခံလိုအပ္ ခ်က္တစ္ခုျဖစ္ေနၿပီး အဆိုပါျဖစ္ တည္မႈအေပၚ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္ မရွင္အေနျဖင့္ လိုအပ္ခ်က္မရွိေအာင္ မည္မွ်ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သနည္း။
ယခုစာတမ္းအတြင္း၌ ေရးသားေဖာ္ ျပမည့္အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း၌ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေလ့လာ မႈ ၂ဝအေပၚ အေျခခံထားသည့္အေၾကာင္း အရာမ်ားျဖစ္ကာ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မ်ားအပါအဝင္ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားႏွင့္ ဆက္ စပ္ေနေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားအေပၚ ေလ့လာမႈျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ ေလ့လာျပဳစု ထားသည့္ ေတြ႕ရွိမႈမ်ားျဖစ္သည္။ ေလ့လာ မႈျပဳလုပ္ရာ၌ ပါဝင္ခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံမ်ားမွာ ၾသစေၾတးလ်၊ ၾသစႀတီးယား၊ ဘယ္လ္ ဂ်ီယံ၊ ဘူလ္ေဂးရီးယား၊ ကေနဒါ၊ ဒိန္း မတ္၊ အက္စ္တိုးနီးယား၊ ဖင္လန္၊ ေဂ်ာ္ဂ်ီ ယာ၊ လတ္ဗီးယား၊ လစ္သူေယးနီးယား၊ မကၠဆီကို၊ ေမာ္လ္ဒိုဗာ၊ နယ္သာလန္၊ ေနာ္ေဝ၊ ႐ိုေမးနီးယား၊ ေတာင္အာဖရိက၊ ဆီြဒင္၊ ယူကရိန္း၊ ၿဗိတိန္ႏွင့္အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ အဆိုပါႏိုင္ငံမ်ား တြင္ က်င္းပခဲ့သည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအေပၚ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ကာ မည္သည့္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္ ေပၚေအာင္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္ဆိုေသာ အခ်က္အား ဦးစားေပးေလ့လာထားျခင္း ျဖစ္သည္။
(Ref; Cybersecurity in Elections by Sam Van Der Staak and Peter Wolf)
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)