images
UN
UN
ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အႏၲရာယ္ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ား၏ ပထဝီႏိုင္ငံေရးစိန္ေခၚမႈမ်ား
ျပည္႕ၿဖိဳးႏုိင္ Monday, 06 April 2020
(ယမန္ေန႔မွအဆက္)

အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ား၏ အကန္႔ အသတ္ရွိေနေသာ တုံ႔ျပန္ႏိုင္စြမ္းႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအား စနစ္ တက်စစ္ေဆးသံုးသပ္မႈ ျပဳလုပ္ရန္ လြယ္ ကူမည္မဟုတ္ပါ။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသအတြင္းရွိ အစိုးရအဆင့္အဖြဲ႕အစည္း မ်ားၾကား၌ အမ်ားဆႏၵကိုသာ အေျခခံ ေသာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ ေလ့ရွိၿပီး အာဆီယံအဖြဲ႕ဝင္ႏုိင္ငံအမ်ားစု က ေရြးခ်ယ္သေဘာတူညီသည့္ လုပ္ ေဆာင္ခ်က္မ်ားကိုသာ ဦးစားေပးျပဳလုပ္ ေလ့ရွိသည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ဥေရာပသမဂၢ အဖြဲ႕ဝင္ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ လက္တြဲေဖာ္ေဆာင္ လ်က္ရွိေသာ စစ္ဘက္ေဆးပညာဆိုင္ရာ အာဆီယံစင္တာကဲ့သို႔ အဖြဲ႕အစည္းမ်ဳိးကို အသံုးျပဳကာ လိုအပ္သည့္အကူအညီေပး မႈမ်ား ျပဳလုပ္ၾကသည္။ လက္ရွိအခ်ိန္၌ အာဆီယံအဖြဲ႕၏ အလွည့္က်ဥကၠ႒အျဖစ္ တာဝန္ယူလ်က္ရွိေသာ ဗီယက္နမ္ကလည္း လိုအပ္သည့္ အကူအညီေပးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။
အင္ဒိုနီးရွားႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးေသာ နာတာလီ ဂါဝါက အာဆီယံေဒသတြင္းႏုိင္ငံမ်ား အေနျဖင့္ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ား ၾကံဳ ေတြ႕ခ်ိန္၌ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈျပဳလုပ္ ရမည့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ေဖာ္ ေဆာင္ရန္အတြက္ အေလးေပးေဆာင္ရြက္ မႈ နည္းပါးခဲ့သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အာဆီယံေဒသအတြင္း၌ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔၏ ပထဝီႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ အား ၿပိဳင္မႈမ်ား ျမင့္တက္လ်က္ရွိေသာ္လည္း ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈမ်ား အတြက္ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈ ျပဳလုပ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းရာတြင္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔၏ အကူအညီ မ်ားရယူေရးကို ဦးေဆာင္ေပးေနသည့္ အေနအထားတြင္ ရွိေနသည္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံအတြင္း၌ က်င္းပရန္ စီစဥ္ထား ေသာ အေမရိကန္-အာဆီယံအထူးအစည္း အေဝးအား ႏွစ္ဖက္စလံုးက ေရႊ႕ဆိုင္းရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့သည္။ ဝူဟန္ၿမိဳ႕တြင္ ကို႐ိုနာ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈမ်ား ျမင့္တက္ ေနခ်ိန္၌ အာဆီယံႏုိင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ကန္႔ သတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ခဲ့ေသာ္လည္း လက္ရွိအခ်ိန္၌ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ ျပန္႔ပြားမႈမ်ားအား တားဆီးရန္ ႀကိဳးပမ္း ရာ၌ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ၏ အကူအညီမ်ားကို ရယူလ်က္ရွိသည္။ အဓိကက်သည့္ ေမး ခြန္းတစ္ရပ္မွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံ မ်ားႏွင့္ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားၾကားမွ ပူး ေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအေပၚ ကို႐ိုနာ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈမ်ားက မည္ သည့္အေျပာင္းအလဲမ်ား ျဖစ္ေပၚေစမည္ နည္းဆိုေသာ ေမးခြန္းျဖစ္သည္။
ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈ မ်ားေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်သြားမည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသ အတြင္း၌ ႏုိင္ငံေရးအရ လႊမ္းမုိးႏုိင္စြမ္းပါ က်ဆင္းသြားဖြယ္ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံၾကားရွိ အရွိ တရားမ်ားအရ သံုးသပ္ၾကည့္လွ်င္လည္း ပံုမွန္စြမ္းေဆာင္ရည္ေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိ ေနသည္ဟု ဆိုရမည္ျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ ျပန္႔ပြားေနမႈမ်ားကို ဟန္႔တားရန္အတြက္ အကူအညီမ်ား ေပးအပ္ျခင္းျဖင့္ ေတာင္ တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရးအပါအဝင္ အေရွ႕ ေတာင္အာရွေဒသအတြင္း၌ လက္ရွိျဖစ္ ေပၚလ်က္ရွိေသာ အေျခအေနမ်ားကို အေျပာင္းအလဲျဖစ္ေစကာ လႊမ္းမိုးႏုိင္စြမ္း ျမင့္မားလာႏုိင္သည့္ျဖစ္ႏုိင္ေျခမ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ရမည္ျဖစ္သည္။
အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံႏွင့္တ႐ုတ္ ႏုိင္ငံၾကားမွ အားၿပိဳင္မႈမ်ားျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္း ျမင့္မား သည့္ ႏုိင္ငံမ်ားျဖစ္ေသာ ဂ်ပန္၊ ၾသစ ေၾတးလ်ႏွင့္ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ အာဆီယံႏုိင္ငံမ်ားဘက္မွ ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္မႈ ျပဳလုပ္သည့္နည္းလမ္းျဖင့္ အေမ ရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံၾကားမွ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈ မ်ားကို အေျပာင္းအလဲျဖစ္ေအာင္ လုပ္ ေဆာင္ရာ၌ မည္ကဲ့သို႔ပါဝင္မည္နည္း ဆိုေသာ အခ်က္ကိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။
ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈမ်ား ေၾကာင့္ ပထဝီႏုိင္ငံေရးႏွင့္ဆိုင္ေသာ စိန္ ေခၚမႈမ်ား ေပၚထြက္လာမည့္အလားအလာ မ်ားကို ျမင္ေတြ႕ေနရၿပီျဖစ္သည္။ သို႔ ေသာ္ ေပၚထြက္လာမည့္ ပထဝီႏုိင္ငံေရး ဆိုင္ရာ စိန္ေခၚမႈမ်ားသည္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွေဒသရွိ တစ္ႏုိင္ငံခ်င္းကိုသာမက ေဒသတစ္ခုလံုးအား မည္သည့္အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈ ျဖစ္ေပၚေစမည္နည္းဟု သံုးသပ္ၾကည့္မည္ဆုိပါက ရွင္းလင္း ျပတ္သားေသာ အေျဖမ်ဳိးရရွိရန္ မလြယ္ ကူးေသးပါ။ သို႔ေသာ္ အာဆီယံႏုိင္ငံမ်ား အေနျဖင့္ လအနည္းငယ္အတြင္း စတင္ ရင္ဆိုင္ရမည့္ ပထဝီႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ စိန္ ေခၚမႈမ်ားအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထား ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ ပထဝီႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ စိန္ေခၚမႈမ်ားသည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ားအား မည္ သည့္အသြင္မ်ဳိးျဖင့္ ပံုေဖာ္မႈျပဳလုပ္မည္ ဆိုေသာ အခ်က္ကိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားထားရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။ လာမည့္လပိုင္းမ်ားအတြက္ ေပၚထြက္ လာမည့္ အေျပာင္းအလဲမ်ားသည္ မည္ သည့္လားရာသို႔ ဦးတည္ကာ မည္သည့္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာ မည္နည္းဆိုေသာ ေမးခြန္းအတြက္ အေျဖ မ်ားကို ရွာေဖြကာ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္ သည့္ ျပင္ဆင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ထားရမည္ ျဖစ္သည္။
(Ref; The Geopolitics of Southeast Asia's Coronavirus Challenge By Prashanth Para-meswaran)