images
UN
UN
ခင္ပြန္း ဇနီး မိတ္ေဆြတုိ့၏က်င့္ဝတ္
Tuesday, 15 November 2016
လိုက္နာအပ္ေသာ အေၾကာင္းအရာ အမူအက်င့္သည္နီတိျဖစ္ေပသည္။ မလုပ္ မေနရ လိုက္နာရမည့္စည္းကမ္း မဟုတ္ ေပ။ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းတြင္ အမ်ားက သေဘာတူလိုက္နာၾကေသာ ဓေလ့ထံုးစံ စည္းမ်ဥ္းမ်ား (Customarry Law) သာ ျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ထိုဓေလ့ မ်ားကို ေရွးယခင္ကပင္ ေခတ္သေဘာ အေလ်ာက္လိုက္ခဲ့ၾကသည့္ နီတိမ်ားရွိ ၾကသည္။ ျပည္သူအမ်ားက လုိက္နာၾက ၍ ျပည္သူ႔နီတိဟု ဆိုၾကသည္။ နီတိမ်ား အနက္ သိဂၤါေလာဝါဒသုတ္ပါ က်င့္ဝတ္ မ်ားတြင္ တခ်ဳိ႕ကို ေဖာ္ျပရပါသည္။
လင္က်င့္ဝတ္ငါးပါး
မေထမဲ့ကင္း၊ အပ္ႏွင္းဥစၥာ
မိစၧာမမွား၊ ဝတ္စားဆင္ယင္
ျမတ္ႏိုးၾကင္၊ ငါးအင္ လင္က်င့္ရာ။
(၁) ငါပိုင္တဲ့ ငါမယားပဲ၊ ငါ့ဇနီးပဲ ဟုအယူအဆျဖင့္အိမ္သူမယား ဇနီးအေပၚ၌ မထီမဲ့့ျမင္ျပဳလုပ္ မႈ ကင္းရွင္းရမည္။ ဝတၱရား၊ ေလးစားမႈ၊ၾကင္နာမႈ၊တစ္ဘဝ အတူေနထုိင္ၾကမည့္ၾကင္ဖက္ အျဖစ္သေဘာထားရမည္။
(၂) မိမိရွာေဖြရလာသမွ်ေသာ စီးပြား ဥစၥာေငြေၾကးတို႔ကို မယား အေပၚ၌ ယံုၾကည္စြာ အပ္ႏွံၾက ရမည္။
(၃) ဘဝတစ္သက္တာလက္တြဲၿပီး ခ်စ္ခင္ျမတ္ႏိုးမည့္ မိမိဇနီး မယားအေပၚ၌ သစၥာရွိၿပီး အျခားေသာ မိန္းမမ်ားႏွင့္ ေဖာက္လွဲေဖာက္ျပန္က်ဴးလြန္ ျခင္းမျပဳရ။
(၄) သားမယားကို လူ႕ေလာက၌ လိုအပ္ေသာဝတ္စားဆင္ယင္မႈ၊ ေရႊေငြရတနာကအစ အဝတ္ အစားပါမက်န္ ဆင္ယင္ျခင္း ကို မိမိစီးပြားေရးႏွင့္အညီတတ္ ႏိုင္သမွ် ပ့ံပိုးေပးရမည္။
(၅) ဘဝတြင္ တစ္သက္လံုးလက္ တြဲေနသြားၾကရမည့္ ခ်စ္ခင္သူ တစ္ဦးအျဖစ္၊ ဇနီးမယားအျဖစ္ ဘဝၾကင္ေဖာ္အျဖစ္၊ ခ်စ္ခင္ ျခင္း၊ ျမတ္ႏိုးျခင္းကိုလည္း ျပဳ ရမည္။
ဤကား မယားအေပၚ၌ လင္သားမ်ား ကျပဳက်င့္ရမည့္နီတိတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။
ထို႔အတူမိမိခ်စ္ခင္ေသာလင္ေယာက်္ား တို႔၏ ဝတၱရားရွိသလို ဇနီးမယားလုပ္ သူဘက္ကလည္း လိုက္နာက်င့္သံုးရမည့္ တာဝန္ငါးပါးနီတိမ်ား ရွိၾကပါသည္။
မယားဝတၱရားငါးပါး
'အိမ္တြင္းမႈလုပ္၊ သိမ္းထုပ္ေသခ်ာ
မိစၧာၾကဥ္ေရွာင္၊ ေလ်ာ္ေအာင္ျဖန္႔ခ်ိ၊
ပ်င္းရိမမူ၊ ဝတ္ငါးဆူ၊ အိမ္သူက်င့္ အပ္စြာ'
ေလာကတစ္ခု၏အိမ္ေထာင္စု၌ ဇနီး မယားလုပ္သူတို႔သည္ အိမ္ေထာင္တစ္ခု ၏အဓိကေနရာ၌ရွိသည္။
ထို႔ေၾကာင့္
(၁) အိမ္ေထာင္တစ္ခု၏ တာဝန္ျဖစ္ ေသာ ခ်က္ျပဳတ္၊ ေကြၽးေမြး၊ သန္႔ရွင္း ေလွ်ာ္ဖြပ္ေရးအဆံုး အိမ္တြင္းကိစၥဟူသမွ်ကို မညီး မညဴလိမၼာပါးနပ္စြာလုပ္ေဆာင္ ေပးႏုိင္ၾကရပါမည္။
(၂) လင္ေယာက်္ားလုပ္သူကရွာေဖြ ေပးအပ္ေသာေရႊေငြ၊ ရတနာ ကအစ ဥစၥာပစၥည္းမ်ားကို စီး တဲ့ေရ ဆယ္သည့္ကန္သင္း ပမာဆိုသကဲ့သို႔ သိမ္းဆည္းစီမံ ထားတတ္ရမည္။
(၃) မိမိလင္သားအေပၚ၌သာ သစၥာ ထားရွိ၍ အျခားေသာသူစိမ္း ေယာက်္ားမ်ားႏွင့္ ေဖာက္ျပန္ ျခင္း၊ မိစၧာမွားျခင္းမ်ား မျပဳရ ေပ။ ေရွာင္ၾကဥ္ၾကရမည္။
(၄) မိမိလက္ထဲ၌ လင္ေယာက်္ား ေပးအပ္ေသာ ေငြေၾကးစသည္ တို႔ကိုလည္းေကာင္း၊ အျခား
ေသာ ပတ္ဝန္းက်င္ေဆြမ်ဳိးက အစ ဆက္ဆံေရးကိစၥမ်ားတြင္ မိမိကသင့္ေတာ္သလို စီစဥ္ေပး တတ္ရမည္။ ျဖန္႔ခ်ိေပးရမည္။
(၅) အိမ္ေထာင္စုတစ္ခုလံုး၏ အိမ္ တြင္းတာဝန္ခံျဖစ္သျဖင့္ ေစာ ေစာထ၍စီမံျခင္းကအစ ပ်င္းရိ ျခင္းမရွိဘဲ ဝီရိယထား၍ အိမ္မႈ ကိစၥမ်ားကိုေဆာင္ရြက္ေပးရမည္။
ဤကားေလာက၌ အိမ္ေထာင္ျပဳ ေန ထိုင္ၾကေသာ လင္ႏွင့္မယားတို႔၏ အသီး သီးတာဝန္နီတိမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။
ဤေလာက၌ သက္ရွိသတၱဝါတို႔ သည္ စားျခင္း၊ အိပ္ျခင္း၊ ကာမဂုဏ္မွီဝဲ ျခင္းစသည့္ အေရးသံုးပါးကိုသာ အေလး ထားၾကသည္။ လူဟူေသာပုဂိၢဳလ္တို႔ကား ထိုအေၾကာင္းတရားတြင္ ပါဝင္ေသာ္ လည္း စာေပက်မ္းဂန္ဖတ္ျခင္း၊ အသိ Óဏ္ရွိျခင္း စေသာအခ်က္မ်ားျဖင့္ သက္ရွိေလာကတြင္ အသိတရား၊ အသိ Óဏ္အသံုးျပဳသူမ်ားအျဖစ္ ရပ္တည္လာ ခဲ့ၾကသည္။လူဟူ၍ရပ္တည္ေနၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အထက္သံုးခ်က္ႏွင့္ကားမကင္း ၾကေပ။ လင္က်င့္ဝတ္ငါးပါး၊ မယား က်င့္ဝတ္ငါးပါးတို႔တြင္ အဓိကကိစၥမွာ မိစၧာမွားျခင္းမျဖစ္ၾကရန္ ဆံုးမထား သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၌ ထိုက်င့္ဝတ္ကို အဓိကထားဆံုးမေသာ္လည္း တခ်ဳိ႕ေသာ အျခားဘာသာ၌ထိုကိစၥရပ္မ်ားကိုအေလး မထား၊ အားေပးသျဖင့္ ထိုဘာသာဝင္ မ်ား အထူးမ်ားျပားလာၾကသည္။ အျခား ဘာသာတစ္ဦးတြင္ သူတို႔က တရားဝင္ သားမယားမ်ားစြာယူႏိုင္သျဖင့္ လူဦးေရ တိုးပြားက ကမၻာကိုစိုးမိုးရန္အထိ ယခု အခါေတြ႕ေနရသည္။ ေလာက၌ ျပႆနာ အမ်ားဆံုး အ႐ႈပ္ေထြးဆံုးေျဖရွင္းေနၾကရ ေသာ လူမႈေရးကိစၥမ်ားမွာ ဤကိစၥမ်ား ျဖစ္ေနသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ အထူးကိစၥ ထား၍ ဤကိစၥမ်ား အမွားမရွိေအာင္ လင္ဝတၱရားေက်ေအာင္၊ မယားဝတၱရား ေက်ေအာင္ ျမန္မာ့လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းက နီတိငါးပါးစီျဖင့္ ဆံုးမထားေၾကာင္းေတြ႕ ရွိရပါသည္။
ေလာက၌ မည္သူပင္ျဖစ္ေစ ထာဝစဥ္ တည္ၿမဲေနရမည္ကားမဟုတ္ေပ။ တစ္ေန႔ တစ္ခ်ိန္ တရားသေဘာအရ ဤေလာက မွ ေပ်ာက္ကြယ္သြားရမည္သာ ျဖစ္၏။ ထိုသို႔မေပ်ာက္ကြယ္ခင္ မိမိႏွင့္ အတူေန ခဲ့ၾကေသာ လင္၊ ဇနီး၊ သားသမီး၊ မိဘ ေဆြမ်ဳိးအေပါင္းႏွင့္ သင့္သင့္ျမတ္ျမတ္ ၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္စိတ္ ခ်မ္းသာစြာျဖင့္ အေပးအယူျပဳ၍လည္း ေကာင္း၊ နားလည္မႈရွိ၍လည္းေကာင္း ေနထိုင္သြားၾကျခင္းသာ ေလာက၏ အရသာေပ်ာ္ရႊင္မႈျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ စိတ္ ကိုအလိုမလိုက္၊ စိတ္ကိုထိန္းသိမ္းကာ ဘာသာတရားအေလးထား၍ က်င့္ၾကံေန ထိုင္သြားၾကမွသာလွ်င္ ေလာက၌ေနထိုင္ ျခင္းအဓိပၸာယ္ သက္ေရာက္မည္ျဖစ္ ေၾကာင္း တင္ျပလိုပါသည္။
နီတိက်င့္ဝတ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍က်င့္ ဝတ္မ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာ-မိတ္ေဆြ က်င့္ဝတ္၊ သခင္က်င့္ဝတ္၊ကြၽန္က်င့္ဝတ္၊ ဒါယကာက်င့္ဝတ္၊ ရဟန္းက်င့္ဝတ္ စသည္တို႔ျဖစ္ၾကသည္။ တခ်ဳိ႕မွာ ေခတ္ စနစ္ႏွင့္ မကိုက္ညီေတာ့ေပ။ သို႔ေသာ္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး၌ အေရးပါေသာ မိတ္ေဆြက်င့္ဝတ္တစ္ခုကိုေတာ့ ဆက္ လက္ေဖာ္ျပလိုပါသည္။
မိတ္ေဆြက်င့္ဝတ္
ေပးကမ္းခ်ီးျမႇင့္၊ ကိုယ္ႏွင့္ယွဥ္ထား၊
စီးပြားေဆာင္ရြက္၊ ႏႈတ္ျ>ြမက္ခ်ဳိသာ၊
သစၥာမွန္ေစ၊
ဝတ္ငါးေတြ၊ က်င့္ေလမိတ္သဟာ။
(၁) လိုအပ္လွ်င္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ကိုေပးကမ္းျခင္း၊ေထာက္ပံ့ျခင္း ျဖင့္ပံ့ပိုးကူညီၾကရမည္။ အၾကံ Óဏ္ကအစ ေငြေၾကးမ်ားပါ ဝင္သည္။
(၂) ဆင္းရဲသည္ျဖစ္ေစ၊ ခ်မ္းသာ သည္ျဖစ္ေစ၊ ရင္တြင္း၌ခ်စ္ခင္ ေသာ ေမတၱာျဖင့္ မိမိႏွင့္အတူ တစ္တန္းတည္းေသာ မိတ္ေဆြ စိတ္ကိုထားၾကရမည္။
(၃) လိုအပ္လွ်င္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ယုံၾကည္စိတ္ခ်မႈျဖင့္စီးပြားေရး ကိစၥမ်ားကိုလည္း ပူးတြဲေဆာင္ ရြက္ၾကရမည္။
(၄) တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ႏိုင္ထက္ စီးနင္းစကားမဆုိဘဲတစ္ဦးနား မွာတစ္ဦးမခါးရေအာင္ ခ်ဳိသာ ေသာ စကားမ်ားျဖင့္ ဆက္ဆံ ၾကရမည္။
(၅) တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးမိတ္ေဆြအျဖစ္ လည္းေကာင္း၊စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ဖက္အျဖစ္လည္းေကာင္း ရွိစဥ္ ထားရွိရမည့္ အဓိကကိစၥမွာ ကတိတည္ျခင္း၊ စည္းမ်ဥ္းခ်ဳိး ေဖာက္ျခင္းမျပဳဘဲ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး သစၥာရွိၾကရမည္ ျဖစ္ ပါသည္။
လူမႈေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး၌ ဤ အခ်က္ငါးခ်က္တြင္ လူတို႔အဓိကထားရ မည့္ကိစၥမွာ ေဘာ္ဒါစိတ္ျဖစ္သည္။ ေဘာ္ဒါစိတ္ဆိုသည္မွာ မိတ္ေဆြပီသ သည္။သူငယ္ခ်င္းပီသသည္ဟုခံယူခ်က္ ျဖင့္ မွားမွားမွန္မွန္ မ်က္စိမွိတ္၍ လိုက္ နာၾကျခင္းမ်ားေတာ့ ေရွာင္သင့္သည္။ အဓိကမွာ စီးပြားေရးကိစၥ၌ သစၥာရွိျခင္း၊ အနစ္နာခံျခင္း၊ မွန္ကန္ျခင္းမူကို က်င့္ သုံးၾကရပါမည္။ မိတ္ေဆြက်င့္ဝတ္သည္ လူမႈေရးဆက္ဆံေရး၌ အဓိကက်ေသာ စည္းကမ္းတစ္ခုအျဖစ္တည္ရွိၾကရမည္။
ဘဝ၌ လူဟူေသာပုဂိၢဳလ္တို႔သည္ အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ ေနၾက၏။ အသိပညာ၊ ဥာဏ္ပညာရွိသူမ်ား၊လူ႔ဘဝသာယာေရး၊ စိတ္ခ်မ္းသာေရး၊ ဒုကၡေသာကကင္းေဝး ဖို႔အတြက္ ေရွးယခင္ကပင္ ပညာရွိမ်ား ညႊန္ျပခဲ့ေသာ နီတိတို႔သည္ လူတို႔၏က်င့္ ဝတ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ဘဝ၌ စိတ္ခ်မ္း သာရရွိမႈ၊ ေသာကေဝဒနာကင္းေဝးမႈ၊ လူ႔ အသိုင္းအဝုိင္းကို ထိန္းေက်ာင္းမႈတို႔ အတြက္ အသီးသီးတာဝန္ရွိၾကေသာ နီတိ မ်ားကို သိရွိႏိုင္ပါရန္ ေရးသားတင္ျပ ရပါသည္။